Không nghỉ việc cũng chẳng mong công ty thay đổi, Gen Z tự "tạo ra phúc lợi" mình muốn khi đi làm

Từng có một thời, hình mẫu nhân viên được đánh giá cao là người sẵn sàng ở lại văn phòng đến tối muộn, trả lời email bất kể giờ giấc, nhận cuộc gọi công việc cả cuối tuần và hiếm khi nói "không" với những yêu cầu từ cấp trên. Thế nhưng, với nhiều dân văn phòng Gen Z hiện nay, đó không còn là tiêu chuẩn để chứng minh sự chuyên nghiệp.

Thay vì nghỉ việc khi không hài lòng hay chờ doanh nghiệp tự thay đổi, họ đang chọn một cách khác: Chủ động tạo ra môi trường làm việc “gần nhất” với kỳ vọng của mình, từ chuyện cùng nhau thiết lập ranh giới trong công việc đến yêu cầu những điều kiện làm việc cơ bản phải được đảm bảo.

Khi Gen Z “đồng tâm hiệp lực” tạo ra một môi trường làm việc như ý mình muốn

Một trong những câu chuyện thu hút sự chú ý trên Twitter thời gian gần đây đến từ doanh nhân Sheetal Rijhwani, người chia sẻ cuộc trò chuyện với cô em họ thuộc thế hệ Gen Z.

Theo lời kể, cô em họ của Sheetal Rijhwani làm việc trong một nhóm mà hầu hết đều là nhân viên Gen Z. Không ai ở lại văn phòng chỉ để "ghi điểm" với cấp trên. Hết giờ làm, cả nhóm cùng đứng dậy ra về. Những cuộc gọi công việc vào cuối tuần sẽ không được trả lời nếu không thực sự khẩn cấp. Nếu quản lý có yêu cầu không phù hợp, họ sẽ báo cáo trực tiếp với bộ phận nhân sự thay vì âm thầm chịu đựng như điều vốn được xem là "bình thường" ở nhiều nơi làm việc.

Điều khiến câu chuyện lan truyền và được ủng hộ là khi… hệ thống điều hòa ở văn phòng bất ngờ gặp trục trặc. Thay vì tiếp tục ngồi làm trong không gian nóng bức, Sheetal Rijhwani kể rằng em họ Gen Z của cô đã thông báo với phòng nhân sự rằng cả nhóm sẽ ra một quán cà phê gần đó làm việc, và chỉ quay lại khi điều hòa được sửa xong.

Sheetal Rijhwani cho biết thêm em họ của cô nói rằng nhiều người trong văn phòng thuộc thế hệ Millennials và họ đã quá quen với việc chấp nhận những kỳ vọng thiếu hợp lý ở nơi làm việc, còn thế hệ Gen Z thì đơn giản là không muốn tiếp tục như vậy nữa.

Bài đăng của Sheetal Rijhwani sau đó nhận sự đồng tình lớn bởi rất nhiều người nhìn thấy chính trải nghiệm của mình. Điều đáng chú ý không phải là việc cả nhóm chuyển sang quán cà phê làm việc, mà là cách họ chủ động tạo ra một "phúc lợi" cho bản thân thay vì chấp nhận điều kiện làm việc không đảm bảo.

Một câu chuyện khác cũng viral trên Twitter gần đây đến từ tài khoản Simons, với đoạn hội thoại giữa một nhân viên nhân sự và một nhân viên Gen Z. Khi được yêu cầu sử dụng điện thoại riêng để nhận email công ty, nhân viên Gen Z lập tức hỏi liệu doanh nghiệp có trả thêm chi phí cho việc sử dụng thiết bị và dữ liệu di động cá nhân hay không. Khi nhận được câu trả lời là không, Gen Z này tiếp tục đặt câu hỏi: Nếu không có khoản hỗ trợ nào thì tại sao công việc lại được mặc nhiên kéo dài ra ngoài giờ làm việc?

Đoạn đối thoại nhanh chóng thu hút hàng nghìn lượt chia sẻ bởi nhiều người cho rằng đây là điều họ từng nghĩ nhưng chưa bao giờ dám nói. Theo Simons, Gen Z không phải là thế hệ đầu tiên cảm thấy bất công trước những kỳ vọng này. Khác biệt nằm ở chỗ họ sẵn sàng nói ra thay vì giữ im lặng.

Với Gen Z, không có gì gọi là “luật bất thành văn” ở chốn công sở nếu nó không hợp lý?

Thay vì chấp nhận văn hóa làm việc sẵn có, nhiều người trẻ đang lựa chọn thương lượng lại những "luật bất thành văn" tại nơi làm việc. Họ đặt câu hỏi vì sao làm thêm giờ không lương lại được xem là biểu hiện của sự cống hiến. Họ cũng cho rằng điện thoại cá nhân không nên mặc nhiên trở thành công cụ phục vụ công việc nếu doanh nghiệp không có chính sách hỗ trợ phù hợp.

Điều này đôi khi khiến các nhà quản lý cảm thấy khó chịu, nhưng đồng thời cũng buộc doanh nghiệp phải nhìn lại những quy tắc vốn tồn tại suốt nhiều thập kỷ mà rất ít người từng chất vấn.

Không ít ý kiến chỉ trích cho rằng Gen Z "quá đòi hỏi", thiếu kiên nhẫn hoặc không muốn làm việc chăm chỉ. Tuy nhiên, thực tế cho thấy phần lớn người trẻ không từ chối công việc, mà đang từ chối những môi trường xem kiệt sức là dấu hiệu của sự tận tâm, hoặc coi việc sẵn sàng online 24/7 là chuẩn mực của một nhân viên giỏi.

Trong cách nhìn của họ, tính chuyên nghiệp không chỉ nằm ở hiệu suất làm việc mà còn bao gồm việc tôn trọng ranh giới cá nhân, yêu cầu lãnh đạo có trách nhiệm và thừa nhận rằng mỗi nhân viên đều có cuộc sống bên ngoài công việc.

Điều đó không đồng nghĩa với việc mọi yêu cầu từ doanh nghiệp đều vô lý. Những tình huống khẩn cấp vẫn sẽ xảy ra, doanh nghiệp vẫn cần sự linh hoạt và các nhóm làm việc vẫn cần phối hợp với nhau. Tuy nhiên, sự linh hoạt - theo nhiều lao động trẻ, cần đến từ cả hai phía thay vì chỉ là kỳ vọng dành cho nhân viên.

Nhiều khảo sát quốc tế trong những năm gần đây cũng cho thấy xu hướng này đang ngày càng rõ nét. Thay vì xem phúc lợi chỉ là những gì doanh nghiệp cung cấp, nhiều lao động trẻ đang chủ động xây dựng trải nghiệm làm việc mà họ mong muốn thông qua việc thiết lập ranh giới, lên tiếng khi điều kiện làm việc chưa phù hợp và cùng đồng nghiệp tạo ra những quy tắc chung để bảo vệ thời gian cũng như sức khỏe tinh thần của mình.

Có thể nói, nếu thế hệ Millennials từng góp phần thúc đẩy các cuộc thảo luận về làm việc linh hoạt và chuyển đổi số, thì Gen Z đang mở ra một cuộc đối thoại mới về ý nghĩa thực sự của sự cống hiến. Họ không đợi công ty thay đổi trước, cũng không xem nghỉ việc là lựa chọn duy nhất.

Thay vào đó, họ chủ động "tạo ra phúc lợi" ngay trong công việc hằng ngày bằng cách nói rõ điều mình cần, cùng nhau thiết lập những giới hạn hợp lý và thay đổi văn hóa làm việc từ chính những hành động nhỏ nhất. Đó cũng là lý do những câu hỏi tưởng chừng rất đơn giản của họ đang ngày càng được lắng nghe nhiều hơn, không chỉ trong các phòng họp hay văn phòng nhân sự mà còn trên khắp mạng xã hội.