Trong tiếng Việt, có những âm nghe qua tưởng rất dễ phân biệt với, nhưng lại là "cơn ác mộng" với người nước ngoài. Chỉ cần thay đổi một phụ âm nhỏ, nghĩa của cả câu có thể thay đổi hoàn toàn. Đặc biệt, trong những môi trường giao tiếp nhanh như quán ăn, nơi mọi thứ diễn ra liên tục, những "tai nạn ngôn ngữ" như vậy lại càng dễ xảy ra. Một câu chuyện về tiếng Việt được chia sẻ trên MXH gần đây đã khiến nhiều người bật cười, khi một vị khách nước ngoài chỉ vì nhầm một âm mà biến câu gọi món đơn giản thành tình huống hài hước.
Theo chia sẻ, nhân vật chính là một du khách đang du lịch tại Việt Nam và đặc biệt yêu thích ẩm thực địa phương. Tuy nhiên, không giống nhiều người khác, anh không ăn được đồ quá cay. Sau vài ngày thử các món Việt và "toát mồ hôi" vì ớt, anh đã cẩn thận học một câu tiếng Việt quan trọng là "Cho tôi ít cay", đây là cách nói đơn giản để dặn trước với quán ăn.
Một buổi tối, anh cùng vài người bạn ghé vào một tiệm ăn đông khách. Không khí nhộn nhịp, tiếng gọi món, tiếng nói chuyện xen lẫn khiến mọi thứ trở nên khá "áp lực" với một người chưa quen tiếng Việt. Khi đến lượt gọi món, anh quyết định tự mình nói thay vì nhờ bạn giúp, như một cách "thử sức" với vốn từ ít ỏi đã học.
Anh nhìn vào thực đơn, chỉ vào món mình muốn, rồi quay sang nhân viên phục vụ, nói một cách chậm rãi nhưng đầy tự tin: "Cho tôi ít cây".
Người phục vụ đứng khựng lại. Một người bạn ngồi cạnh anh ngẩng lên, tưởng mình nghe nhầm. Không khí trên bàn bỗng chững lại trong vài giây, như thể mọi người đang cố xử lý thông tin vừa nhận được. "Ít… cây?", một người lặp lại, vừa hỏi vừa cố nhịn cười.
(Ảnh minh họa: @David Hoffmann)
Ở phía bên kia, chàng trai hoàn toàn không hiểu mình vừa nói gì sai. Trong suy nghĩ của anh, "cay" và "cây" gần như giống nhau, chỉ khác một chút ở cách phát âm. Nhưng anh không nhận ra rằng mình vừa biến yêu cầu giảm độ cay của món ăn thành một câu nói không có nghĩa trong ngữ cảnh.
Thậm chí, nếu hiểu theo nghĩa đen, "ít cây" còn gợi đến việc thêm thực vật vào món ăn. Khi được bạn giải thích lại, anh mới vỡ ra và bật cười vì sự nhầm lẫn của mình. Anh lập tức sửa lại thành "ít cay" khiến cả bàn lại được phen cười nghiêng ngả.
Xét về mặt ngôn ngữ, đây là một lỗi rất điển hình. Âm "cay" và "cây" chỉ khác nhau ở nguyên âm "a" và "â", đây là sự khác biệt mà người bản ngữ nhận ra ngay lập tức, nhưng với người nước ngoài, đặc biệt là khi chưa quen với hệ thống âm tiếng Việt, lại cực kỳ dễ nhầm lẫn. Khi kết hợp với môi trường ồn ào và tâm lý căng thẳng lúc giao tiếp, khả năng nói sai càng tăng cao.
Những lần "lệch nhịp" như vậy thực ra lại làm việc học tiếng Việt trở nên thú vị hơn nhiều. Mỗi lần sai là một lần nhớ và quan trọng nhất, điều này thể hiện nỗ lực không nhỏ của du khách ngoại quốc đối với việc học tiếng Việt và hòa nhập với văn hóa Việt Nam.