Hồi trẻ uống sữa bình thường, sao giờ ngoài 40 cứ uống là đầy bụng, có khi phải chạy vội?

Không ít người từng uống sữa thoải mái suốt tuổi trẻ, nhưng bước sang tuổi trung niên bỗng dưng thấy đầy hơi, sôi bụng, thậm chí phải chạy vào toilet sau vài ngụm sữa. Nhiều người vội kết luận "chắc giờ không hợp sữa nữa" rồi bỏ hẳn - trong khi phần lớn trường hợp, nguyên nhân lại đơn giản và có cách khắc phục hơn nhiều so với những gì họ nghĩ.

Theo các tài liệu y khoa, người châu Á có tỷ lệ không dung nạp lactose (đường trong sữa) thuộc nhóm cao nhất thế giới, có thể lên tới 70-90% ở người trưởng thành - cao hơn hẳn so với người gốc Âu (chỉ khoảng 5-25%). Điều đáng nói là mức độ dung nạp lactose của mỗi người thường giảm dần theo tuổi, nên không ít người từng uống sữa bình thường hồi trẻ lại bắt đầu gặp khó chịu khi bước qua tuổi 40-50.

Nói cách khác, nếu bạn đang gặp tình trạng này, bạn không hề "đặc biệt" hay "cơ địa yếu" - đây là một thay đổi sinh lý rất bình thường mà rất nhiều người cùng thế hệ cũng đang trải qua.

Vì sao cơ thể "trở mặt" với sữa dù trước đây vẫn uống bình thường?

Trong ruột non có một loại enzyme tên là lactase, có nhiệm vụ phân giải đường lactose trong sữa thành các đường đơn để cơ thể hấp thu. Hầu hết trẻ sơ sinh đều có đủ lactase để bú sữa mẹ. Nhưng theo thời gian, ở nhiều người - đặc biệt là người châu Á - lượng enzyme này tự nhiên giảm dần, khiến khả năng tiêu hóa lactose kém đi theo tuổi.

Đây không phải là bệnh, cũng không phải dấu hiệu cơ thể "yếu đi", mà là một đặc điểm sinh học mang tính di truyền, phổ biến ở một tỷ lệ lớn dân số châu Á.

Các triệu chứng thường xuất hiện trong khoảng 30 phút đến vài giờ sau khi uống sữa, tùy lượng sữa uống vào và mức độ thiếu enzyme của từng người.

Đầy bụng vì lactose hay vì dị ứng đạm sữa - đừng nhầm lẫn hai chuyện này

Đây có lẽ là điểm gây hiểu lầm nhiều nhất. Không ít người khi thấy khó chịu sau khi uống sữa liền nghĩ ngay đến "dị ứng sữa" - trong khi phần lớn trường hợp ở người trưởng thành thực chất là không dung nạp lactose, một vấn đề tiêu hóa đơn thuần, khác hoàn toàn về bản chất với dị ứng đạm sữa bò.

Vậy có phải cứ đầy bụng sau khi uống sữa là do lactose?

Không hẳn. Trước khi kết luận, cũng nên loại trừ một số nguyên nhân khác có thể góp phần gây khó chịu:

• Uống sữa khi bụng đói, uống quá nhanh hoặc sữa quá lạnh.
• Đang có sẵn vấn đề tiêu hóa khác như hội chứng ruột kích thích.
• Uống lượng sữa quá lớn trong một lần, vượt khả năng xử lý của cơ thể dù có đủ enzyme.
• Tăng đột ngột tần suất uống sữa trong thời gian ngắn - giống trường hợp chị Hương ở trên: từ chỗ chỉ thỉnh thoảng uống, chuyển sang uống đều mỗi ngày để bổ sung canxi, khiến cơ thể chưa kịp "thích nghi" với lượng lactose nạp vào thường xuyên hơn trước.

Nếu triệu chứng nặng, kéo dài hoặc kèm theo các dấu hiệu bất thường khác, tốt nhất nên đi khám để bác sĩ xác định chính xác nguyên nhân, thay vì tự chẩn đoán và loại bỏ sữa hoàn toàn khỏi chế độ ăn.

Không cần bỏ hẳn sữa - đây là những cách điều chỉnh đơn giản

Đừng vội kết luận "không hợp sữa nữa"

Đầy bụng, khó tiêu khi uống sữa ở tuổi trung niên là một hiện tượng sinh lý bình thường, không phải dấu hiệu cơ thể "xuống cấp" hay dị ứng nguy hiểm như nhiều người vẫn lo lắng. Quan trọng là hiểu đúng nguyên nhân để có cách điều chỉnh phù hợp, thay vì từ bỏ hoàn toàn một nguồn dinh dưỡng quan trọng ở giai đoạn cơ thể đang cần canxi và đạm nhiều hơn bao giờ hết.

Bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế cho tư vấn y khoa. Nếu triệu chứng nghiêm trọng, kéo dài hoặc nghi ngờ dị ứng, bạn đọc nên đến gặp bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa hoặc dị ứng - miễn dịch để được chẩn đoán chính xác.