Hội các mẹ phát hoảng với "trào lưu" cho con UỐNG DẦU TRÀM để chữa co thắt phế quản

Cảnh báo nội dung cho trẻ uống dầu tràm để giảm co thắt phế quản: Một lời chia sẻ trên mạng có thể đẩy em bé vào nguy hiểm

Một nội dung đang lan truyền trên mạng xã hội khiến nhiều phụ huynh không khỏi giật mình: người đăng công khai chia sẻ việc cho con uống dầu tràm để giải quyết tình trạng được cho là “co thắt phế quản”.

Trong ảnh chụp màn hình, khi một người dùng hỏi lại: “Dầu tràm là uống luôn hả mom?”, chủ tài khoản trả lời: “Đúng rồi, bé mình có uống dầu tràm đó”.

Đáng lo hơn, đây không chỉ là một câu chuyện cá nhân được kể lại. Khi thông tin được đăng công khai bởi một tài khoản có nhiều người theo dõi, nó rất dễ bị hiểu thành kinh nghiệm chăm con có thể áp dụng. Chỉ cần vài người tin và làm theo, trẻ nhỏ có thể phải đối mặt với nguy cơ ngộ độc.

Dầu tràm không mặc nhiên là sản phẩm có thể uống

Dầu tràm vốn quen thuộc với nhiều gia đình Việt Nam, thường được dùng để xoa ngoài da, làm ấm cơ thể hoặc tạo mùi thơm. Tuy nhiên, việc một sản phẩm có nguồn gốc từ thực vật không đồng nghĩa với chuyện có thể cho trẻ uống.

Tên gọi “dầu tràm” trên thị trường được sử dụng cho nhiều sản phẩm có thành phần, nồng độ và cách pha chế khác nhau. Một số sản phẩm chứa tinh dầu tràm gió hoặc cineole; một số khác có thể được pha thêm tinh dầu, chất tạo mùi hay dung môi.

Vì vậy, không thể coi mọi chai dầu tràm đều giống nhau và càng không thể tự biến một sản phẩm dùng ngoài da thành thuốc uống nếu nhãn sản phẩm không có chỉ định đó.

Theo hướng dẫn về ngộ độc tinh dầu của Bệnh viện Nhi đồng Hoàng gia Melbourne, chỉ khoảng 2–3 ml một số loại tinh dầu đã có thể gây độc cho trẻ. Các dấu hiệu có thể gồm kích ứng miệng và đường tiêu hóa, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, chóng mặt, mất phối hợp vận động, buồn ngủ hoặc thay đổi ý thức. Trường hợp nặng có thể xuất hiện co giật, tụt huyết áp và ảnh hưởng hô hấp. (Theo Bệnh viện Nhi đồng Hoàng gia Melbourne)

Nếu trẻ bị sặc trong lúc uống, tinh dầu còn có nguy cơ đi vào phổi và gây viêm phổi hít. Đây là lý do việc cho trẻ uống một loại dầu không được chỉ định dùng đường miệng không thể được xem là mẹo dân gian vô hại.

Với những sản phẩm chứa thành phần gần nhóm dầu khuynh diệp, triệu chứng ngộ độc có thể xuất hiện trong vòng 30 phút và đôi khi muộn tới bốn giờ. Những vấn đề đáng lo ngại nhất là ức chế thần kinh trung ương và ảnh hưởng đến hô hấp. (Theo Bệnh viện Nhi đồng Hoàng gia Melbourne)

Nguồn gốc “thiên nhiên” không bảo đảm một chất sẽ an toàn khi đưa vào cơ thể. Với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, một lượng tưởng như rất ít theo cảm nhận của người lớn vẫn có thể trở thành liều đáng kể so với cân nặng và khả năng chuyển hóa của trẻ.

Không có cơ sở dùng dầu tràm đường uống để xử lý co thắt phế quản

Co thắt phế quản là tình trạng đường thở bị thu hẹp, có thể khiến trẻ ho, khò khè, thở nhanh hoặc khó thở. Tuy nhiên, những biểu hiện này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như hen, viêm tiểu phế quản, dị ứng, nhiễm trùng hô hấp hoặc dị vật đường thở.

Mỗi nguyên nhân cần một cách đánh giá và xử trí khác nhau. Cha mẹ không thể chỉ nghe thấy con khò khè rồi tự kết luận con bị co thắt phế quản, sau đó dùng dầu tràm để “cắt cơn”.

Trong các hướng dẫn điều trị chính thống, không có khuyến nghị cho trẻ uống dầu tràm để làm giãn phế quản. Ngược lại, việc làm này có thể khiến trẻ chịu thêm nguy cơ ngộ độc hoặc sặc dầu vào phổi, trong khi bệnh hô hấp thật sự lại bị chậm trễ thăm khám.

Nếu trẻ có biểu hiện thở nhanh liên tục, rút lõm lồng ngực, phập phồng cánh mũi, thở rên, tím môi, có khoảng ngừng thở, bú kém, lừ đừ hoặc khó đánh thức, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay. Đây không phải lúc để thử một mẹo chăm con đọc được trên mạng.

Nếu trẻ đã uống dầu tràm, không tự gây nôn

Khi phát hiện trẻ đã nuốt dầu tràm hoặc một loại tinh dầu, cha mẹ cần giữ lại chai, nhãn sản phẩm hoặc chụp rõ bảng thành phần để cung cấp cho nhân viên y tế.

Không móc họng hay tự tìm cách gây nôn cho trẻ. Khi nôn, dầu có thể bị hít vào đường thở và gây tổn thương phổi. Cũng không nên tự cho trẻ uống sữa, nước chanh, thuốc hoặc bất kỳ chất nào với mục đích “giải độc” khi chưa được hướng dẫn.

Phụ huynh nên nhanh chóng liên hệ cơ sở y tế để được tư vấn dựa trên tuổi, cân nặng, loại sản phẩm, lượng đã uống và thời điểm xảy ra.

Nếu trẻ ho sặc, nôn nhiều, ngủ gà, đi đứng không vững, co giật, khó thở, tím tái hoặc không đáp ứng, cần gọi cấp cứu 115 và đưa trẻ đến bệnh viện ngay.

Không nên chờ đến khi trẻ xuất hiện triệu chứng nặng, bởi phản ứng sau khi nuốt một số loại tinh dầu có thể xảy ra khá nhanh.

Đừng biến kinh nghiệm cá nhân thành “đơn thuốc” cho hàng nghìn đứa trẻ

Mạng xã hội là nơi các phụ huynh thường xuyên chia sẻ kinh nghiệm chăm con. Nhưng trải nghiệm cá nhân không phải bằng chứng cho thấy một cách làm an toàn và phù hợp với tất cả trẻ.

Việc một em bé từng được cho uống dầu tràm mà chưa ghi nhận biến cố rõ ràng không chứng minh hành động ấy vô hại. Cũng không thể lấy một trường hợp cá nhân làm căn cứ để khuyến khích những gia đình khác làm theo.

Đặc biệt, với những tài khoản có lượng người theo dõi lớn, một câu trả lời ngắn có thể tác động đến quyết định chăm sóc con của rất nhiều phụ huynh. Nội dung liên quan đến thuốc, tinh dầu, khó thở hoặc điều trị bệnh cho trẻ cần được kiểm tra bằng nguồn y khoa đáng tin cậy trước khi chia sẻ.

Sự việc lần này là lời nhắc chung dành cho các gia đình: Không cho trẻ uống dầu tràm hoặc bất kỳ loại tinh dầu nào chỉ vì thấy người khác làm như vậy trên mạng. Không sử dụng tinh dầu để thay thế việc thăm khám khi trẻ có dấu hiệu bất thường về hô hấp.

Một bài đăng có thể nhanh chóng trôi khỏi bảng tin, nhưng hậu quả từ một lời khuyên chăm trẻ sai cách có thể không dễ dàng khắc phục.