Hết tiền vì chi tiêu quá… hợp lý

Rất nhiều dân văn phòng không tiêu tiền sai. Thậm chí, họ tiêu khá hợp lý. Không mua sắm bốc đồng, không chạy theo hàng hiệu, không tiêu quá tay cho những thứ vô nghĩa. Mỗi khoản chi đều có thể giải thích được: ăn trưa để có sức làm việc, cà phê để tỉnh táo, đi lại cho đúng giờ, xã giao để giữ quan hệ. Vấn đề nằm ở chỗ: khi ghép tất cả những “lý do hợp lý” đó lại, tiền không còn chỗ để ở.

Mỗi khoản chi đều đúng, chỉ là tổng thể thì không ổn

Ăn ngoài không phải vì lười, mà vì không đủ thời gian. Cà phê không phải để sống ảo, mà để tỉnh táo giữa guồng công việc. Gửi xe, gọi xe công nghệ, đặt đồ ăn, mua thêm dịch vụ tiện lợi… tất cả đều là những lựa chọn nhằm giữ cho cuộc sống vận hành trơn tru. Không xa xỉ, không phô trương, thậm chí còn rất văn minh.

Nhưng chính vì từng khoản đều “đúng”, nên rất khó đặt câu hỏi. Không có khoản nào đủ vô lý để cắt bỏ, không có cú sốc tài chính nào để buộc phải thay đổi. Tiền cứ thế chảy đi đều đặn, không gây đau ví, nhưng cũng không bao giờ tích lại.

Chi tiêu hợp lý khiến người ta lầm tưởng mình đang kiểm soát được tiền

Cảm giác nguy hiểm nhất không phải là tiêu hoang, mà là tiêu trong vùng an toàn. Khi nhìn lại chi tiêu tháng, bạn thấy toàn những khoản quen thuộc, cần thiết, hợp hoàn cảnh. Không có gì để tự trách, nên cũng không có động lực để điều chỉnh.

Cái bẫy nằm ở chỗ: tài chính cá nhân không sụp đổ vì một quyết định sai, mà vì quá nhiều quyết định đúng nhưng được đưa ra riêng lẻ. Không ai đặt câu hỏi về tổng thể. Không ai nhìn xem sau khi trả hết những “chi phí hợp lý”, mình còn lại bao nhiêu cho tiết kiệm, dự phòng hay tương lai.

Dần dần, người ta sống trong một trạng thái rất đặc trưng: lương không thấp, chi tiêu không quá tay, nhưng không có dư địa tài chính. Mọi thứ vừa khít đến mức chỉ cần một biến cố nhỏ - ốm đau, nghỉ việc, phát sinh đột ngột là cảm giác bất an lập tức xuất hiện.

Chi tiêu hợp lý không sai. Sai là khi sự hợp lý đó chiếm trọn toàn bộ thu nhập. Khi mọi đồng tiền đều đã có lý do để ra đi, thì tiền sẽ không bao giờ có cơ hội ở lại. Và đó là lúc người ta nhận ra: mình không nghèo vì tiêu sai, mà vì chưa bao giờ tiêu với một bức tranh toàn cảnh.