“Giả vờ bận” để tồn tại đang khiến dân văn phòng mệt mỏi

9h sáng, văn phòng bắt đầu một ngày làm việc mới. Một nhân viên ôm laptop đi thật nhanh từ phòng họp này sang phòng họp khác. Người khác liên tục chuyển qua lại giữa các tab Excel, email và ứng dụng chat. Thi thoảng, tiếng gõ bàn phím vang lên dồn dập khiến ai nhìn vào cũng nghĩ họ đang cực kỳ bận rộn.

Nhưng đến cuối ngày, khi nhìn lại danh sách công việc, nhiều đầu việc quan trọng của họ gần như vẫn đứng yên. Đó chính là ví dụ về task masking (tạm dịch là bận rộn giả tạo) - hiện tượng cố tạo ra hình ảnh mình đang làm việc rất tích cực dù giá trị thực tế tạo ra không tương xứng.

Bận rộn trở thành một màn trình diễn

Task masking là hành vi thực hiện những công việc ít quan trọng hoặc mang tính hình thức nhằm tạo cảm giác mình đang làm việc hiệu quả.

Sự xuất hiện của task masking gắn liền với những thay đổi trong cách chúng ta làm việc. Sau đại dịch, nhiều doanh nghiệp yêu cầu nhân viên quay trở lại văn phòng làm việc full-time. Cùng lúc đó, áp lực phải luôn có mặt, luôn phản hồi nhanh chóng và luôn chứng minh mình đang làm việc cũng tăng lên.

Khác với trì hoãn công việc theo nghĩa thông thường, task masking không phải là né tránh hoàn toàn công việc. Người thực hiện vẫn làm gì đó liên tục, nhưng những việc đó thường không tạo ra nhiều giá trị thực tế.

Họ có thể dành hàng giờ xử lý email không quá quan trọng trong khi nhiệm vụ chính vẫn chưa bắt đầu. Họ tham gia những cuộc họp không thật sự cần thiết, liên tục chuyển đổi giữa các tác vụ để tạo cảm giác đa nhiệm hoặc duy trì hình ảnh bận rộn trước đồng nghiệp và quản lý.

Trên TikTok, hiện tượng này từng là một chủ đề thu hút hàng triệu lượt xem. Không ít video chia sẻ những "mẹo" để trông bận rộn hơn nơi công sở như đi lại thật nhanh, cầm laptop mọi lúc, giữ gương mặt căng thẳng hoặc liên tục gõ bàn phím dù chưa thực sự làm gì.

Vì sao ngày càng nhiều người rơi vào task masking?

Theo các chuyên gia nhân sự, task masking thường không xuất phát từ sự lười biếng. Thay vào đó, nó phản ánh những áp lực vô hình trong công việc.

Đối với nhiều nhân viên trẻ - thế hệ bắt đầu đi làm trong hoặc sau đại dịch - việc trở lại văn phòng đồng nghĩa với việc phải thích nghi với những quy tắc mới. Khi hiệu quả công việc không phải lúc nào cũng được nhìn thấy rõ ràng, nhiều người cảm thấy cần chứng minh rằng mình đang làm việc đủ chăm chỉ.

Từ đó xuất hiện tâm lý: nếu không thể hiện mình bận rộn, người khác sẽ nghĩ mình không làm gì.

Bên cạnh đó là nỗi lo về đánh giá hiệu suất, áp lực giữ vị trí công việc hoặc nỗi sợ bị gắn mác thiếu năng lực. Trong một số môi trường, việc ngồi yên suy nghĩ, nghiên cứu hay nghỉ giải lao ngắn đôi khi lại dễ bị hiểu nhầm hơn là việc liên tục nghe điện thoại hoặc trả lời tin nhắn.

Một nguyên nhân khác đến từ tình trạng kiệt sức kéo dài. Khi phải đối mặt với khối lượng công việc lớn hoặc áp lực thường trực, nhiều người vô thức tìm đến những nhiệm vụ đơn giản, ít tốn năng lượng hơn. Việc trả lời email hay sắp xếp tài liệu có thể mang lại cảm giác hoàn thành nhanh chóng hơn nhiều so với việc bắt tay vào một dự án phức tạp đang gây căng thẳng.

Nói cách khác, task masking đôi khi là cơ chế tự vệ của những người đã quá mệt mỏi.

Bình mới rượu cũ - tên gọi mới bản chất cũ

Dù được gọi bằng một cái tên khá mới mẻ, task masking thực chất không phải hiện tượng hoàn toàn mới.

Trước thời đại laptop và ứng dụng quản lý công việc, vẫn luôn có những phiên bản khác của việc "giả vờ bận". Có người cầm tập hồ sơ đi lại liên tục giữa các phòng ban, có người kéo dài thời gian xử lý những công việc đơn giản để tạo cảm giác mình đang rất bận rộn.

Điều khác biệt hiện nay là công nghệ đã tạo ra vô số cách để biểu diễn sự bận rộn. Một lịch làm việc kín mít, trạng thái luôn online hay những cuộc họp kéo dài có thể khiến ai đó trông rất năng suất dù hiệu quả thực tế chưa chắc tương xứng.

Trong nhiều trường hợp, chính môi trường làm việc quá coi trọng sự hiện diện đã vô tình khuyến khích hành vi này.

Đương nhiên, những người đang giả vờ bận rộn chốn công sở cũng đối mặt với một số vấn đề. Task masking có thể giúp một người tạm thời tránh khỏi ánh nhìn đánh giá từ cấp trên hoặc đồng nghiệp. Tuy nhiên, về lâu dài, cái giá phải trả không hề nhỏ.

Khi năng lượng bị tiêu tốn vào việc duy trì hình ảnh bận rộn, những công việc thực sự quan trọng lại dễ bị trì hoãn. Nhân viên vừa không đạt được kết quả mong muốn, vừa cảm thấy kiệt sức vì lúc nào cũng phải duy trì trạng thái "đang làm việc".

Điều này cũng dễ tạo ra sự mất cân bằng trong tập thể. Những người tạo được cảm giác mình rất bận có thể nhận được nhiều sự chú ý hơn, được sếp coi trọng những đồng nghiệp âm thầm tạo ra kết quả thực tế. Theo thời gian, điều đó ảnh hưởng đến động lực làm việc và sự công bằng trong đội nhóm.

Quan trọng hơn, task masking có thể trở thành dấu hiệu cho thấy nhân viên đang mất kết nối với công việc hoặc đang gặp khó khăn về tinh thần mà chưa được nhận diện đúng cách.

Doanh nghiệp nên làm gì để ngăn chặn task masking?

Nhiều chuyên gia cho rằng giải pháp không nằm ở việc giám sát chặt chẽ hơn hay cố gắng phát hiện ai đang task masking.

Điều cần thay đổi là cách các tổ chức đánh giá hiệu suất. Khi nhân viên được trao quyền tự chủ, có mục tiêu rõ ràng và được ghi nhận dựa trên kết quả thay vì số giờ xuất hiện trước màn hình, nhu cầu phải chứng minh sự bận rộn cũng giảm đi đáng kể.

Bởi suy cho cùng, công việc không phải là một cuộc thi xem ai trông bận nhất.

Task masking phản ánh một nghịch lý quen thuộc của môi trường công sở hiện đại. Đôi khi chúng ta dành quá nhiều thời gian để thể hiện mình đang làm việc, đến mức quên mất điều quan trọng nhất là tạo ra giá trị từ công việc đó.

Trong một thế giới mà ai cũng tất bật, có lẽ điều đáng được ghi nhận không phải là người luôn bận rộn, mà là người thực sự tạo ra kết quả.

(Nguồn: People Management)