Đừng để công nghệ làm mất đi khả năng suy nghĩ và bản sắc của mình

Nhưng cùng lúc đó, một câu hỏi lớn cũng bắt đầu xuất hiện: Làm thế nào để học cùng AI mà không trở nên phụ thuộc vào AI? Và trong một thế giới mà công nghệ có thể làm gần như mọi thứ nhanh hơn, đâu mới là điều giúp một người trẻ thật sự khác biệt?

Thầy Lee Childs – Hiệu trưởng khối Trung học tại Australian International School Saigon (AIS) cho rằng AI sẽ là một phần không thể thiếu của tương lai. Tuy nhiên, theo thầy, điều quan trọng nhất không nằm ở việc học sinh dùng công nghệ sớm đến đâu, mà là các bạn hiểu cách sử dụng AI để phát triển tư duy, sự sáng tạo và bản sắc cá nhân của chính mình.

"AI không nên trở thành shortcut cho việc học"

Theo thầy, AI đang thay đổi học sinh hiện nay như thế nào?

Thầy Lee Childs:

Điều thay đổi rõ nhất là tốc độ.

Ngày nay, học sinh có thể tiếp cận thông tin gần như ngay lập tức. AI giúp các bạn tìm kiếm tài liệu nhanh hơn, tóm tắt kiến thức nhanh hơn và hỗ trợ học tập theo cách cá nhân hóa hơn rất nhiều so với trước đây.

Đó là một cơ hội rất lớn. Nhưng đồng thời, nó cũng tạo ra một thử thách mới: nếu học sinh quá quen với việc nhận câu trả lời nhanh, các bạn có thể dần mất đi khả năng tự suy nghĩ, phân tích hoặc đặt câu hỏi sâu hơn về vấn đề mình đang học.

Theo tôi, AI không nên là "lối đi tắt" để bỏ qua việc học. Nó nên là công cụ giúp các bạn học sâu hơn, mở rộng góc nhìn và khám phá những ý tưởng mới.

"Kỹ năng quan trọng nhất bây giờ là biết đặt câu hỏi"

Theo thầy Lee Childs, trong thời đại AI, điều tạo nên sự khác biệt không còn nằm ở việc ai nhớ nhiều kiến thức hơn, mà là ai biết tư duy và đặt câu hỏi tốt hơn.

Theo thầy, kỹ năng nào sẽ quan trọng nhất với học sinh trong tương lai?

Thầy Lee Childs:

Tôi nghĩ đó là tư duy phản biện, khả năng sáng tạo và kỹ năng giải quyết vấn đề.

AI có thể đưa ra rất nhiều câu trả lời, nhưng không phải lúc nào cũng đúng hoặc phù hợp. Vì vậy, học sinh cần biết cách kiểm chứng thông tin, nhìn vấn đề ở nhiều góc độ khác nhau và hiểu tại sao mình lại chọn một hướng giải quyết nào đó.

Tôi luôn nói với học sinh rằng: đừng chỉ hỏi AI "đáp án là gì", mà hãy học cách hỏi "vì sao", "điều gì sẽ xảy ra nếu…" hoặc "liệu còn góc nhìn nào khác không?".

Trong tương lai, khả năng đặt câu hỏi tốt sẽ quan trọng không kém việc tìm ra câu trả lời.

"Đừng để AI khiến mọi người trở nên giống nhau"

Một trong những điều thầy Lee Childs quan tâm nhất là việc AI có thể khiến nhiều học sinh dần mất đi cá tính và tư duy riêng nếu phụ thuộc quá nhiều vào công nghệ.

"Khi tất cả mọi người đều dùng cùng một công cụ để tìm ý tưởng hay viết nội dung, rất dễ để mọi thứ trở nên giống nhau," thầy chia sẻ.

Đó cũng là lý do AIS không chỉ tập trung vào học thuật, mà còn đầu tư mạnh vào nghệ thuật, thể thao, public speaking, teamwork và experiential learning để giúp học sinh phát triển toàn diện hơn.

"Chúng tôi muốn học sinh có khả năng sáng tạo, giao tiếp, hợp tác và tự tin thể hiện quan điểm cá nhân của mình. Những kỹ năng đó sẽ ngày càng quan trọng trong thế giới tương lai," thầy nói.

Học cùng AI như thế nào để an toàn?

Theo thầy, học sinh nên làm gì để sử dụng AI một cách an toàn và hiệu quả?

Thầy Lee Childs:

Tôi nghĩ có ba điều rất quan trọng.

Thứ nhất, đừng tin hoàn toàn vào mọi thứ AI đưa ra. Các bạn cần học cách kiểm chứng thông tin và sử dụng tư duy phản biện.

Thứ hai, đừng để AI làm thay toàn bộ quá trình học của mình. Nếu chỉ copy câu trả lời mà không hiểu bản chất, các bạn sẽ mất dần khả năng suy nghĩ độc lập.

Và cuối cùng, hãy giữ sự cân bằng giữa công nghệ và cuộc sống thật. Các bạn vẫn cần đọc sách, chơi thể thao, giao tiếp trực tiếp và trải nghiệm thế giới ngoài màn hình.

Công nghệ rất hữu ích, nhưng nó không thể thay thế hoàn toàn những trải nghiệm thật giúp chúng ta trưởng thành hơn.

"Các bạn trẻ hiện nay cần sự đồng hành nhiều hơn áp lực"

Theo thầy Lee Childs, một trong những điều đáng chú ý nhất ở thế hệ học sinh hiện nay là các bạn đang lớn lên trong một môi trường có quá nhiều áp lực vô hình.

Áp lực thành tích, mạng xã hội, tốc độ thay đổi của công nghệ hay cảm giác sợ bị bỏ lại phía sau khiến nhiều học sinh luôn cảm thấy mình phải chạy rất nhanh.

"Đó là lý do trường học ngày nay không chỉ là nơi dạy kiến thức. Học sinh cần cảm thấy mình được lắng nghe, được hỗ trợ và có người đồng hành cùng mình," thầy chia sẻ.

Tại AIS, nhà trường phát triển CARES như một phần trong văn hóa học đường nhằm giúp học sinh có môi trường an toàn để phát triển cả về học thuật lẫn cảm xúc. Theo thầy Lee Childs, trong thời đại AI, điều giúp một người trẻ khác biệt không chỉ là khả năng sử dụng công nghệ, mà còn là việc các bạn hiểu bản thân mình đến đâu.

"AI sẽ tiếp tục phát triển rất nhanh. Nhưng tôi nghĩ điều quan trọng nhất vẫn là các bạn trở thành ai trong quá trình lớn lên cùng công nghệ," thầy nói.

Con người đúng là đặc biệt thật. Chúng ta tạo ra AI để mọi thứ nhanh hơn, rồi lại phải học cách giữ cho bản thân không trở nên quá vội vàng, quá giống nhau và quá phụ thuộc vào màn hình.