Dịch Ebola tại CHDC Congo lây lan nhanh, ít nhất 930 người tử vong

(Ảnh: AP)

Chỉ trong 24 giờ từ ngày 17-18/7, nước này ghi nhận thêm 37 ca tử vong, một trong những mức tăng theo ngày cao nhất kể từ khi dịch được công bố ngày 15/5.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đây là đợt bùng phát Ebola lớn thứ ba từng được ghi nhận và đang lan nhanh hơn bất kỳ đợt dịch nào trước đây tại CHDC Congo, với 2.344 ca mắc được xác nhận. Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết, trong đợt dịch giai đoạn 2018-2020, phải mất hơn 10 tháng số ca mắc được xác nhận mới vượt ngưỡng 2.000. Trong khi đó, đợt dịch hiện nay chỉ mất khoảng hai tháng để đạt mức tương tự.

WHO nhận định số ca mắc thực tế có thể cao ít nhất gấp đôi số liệu chính thức, do nhiều chuỗi lây truyền chưa được phát hiện và công tác giám sát còn gặp nhiều trở ngại. Hơn 80% số ca mắc mới được ghi nhận ngoài danh sách những người tiếp xúc đã biết, cho thấy virus vẫn đang lây lan trong cộng đồng nhanh hơn khả năng truy vết của lực lượng y tế.

Đợt dịch Ebola thứ 17 tại CHDC Congo được phát hiện sau khi xảy ra nhiều ca tử vong tại tỉnh Ituri, khu vực giàu khoáng sản ở miền Đông Bắc nước này. Ituri hiện là tâm điểm của dịch và cũng là địa bàn hoạt động của nhiều nhóm vũ trang, khiến việc tiếp cận người bệnh, triển khai giám sát dịch tễ và vận chuyển vật tư y tế gặp nhiều khó khăn.

Đến nay, Ebola đã xuất hiện tại 5 tỉnh ở miền Đông CHDC Congo và lan sang nước láng giềng Uganda. Theo WHO, Uganda hiện đã tiến gần tới trạng thái không còn virus, trong khi tình hình tại CHDC Congo tiếp tục diễn biến phức tạp.

Bộ Y tế CHDC Congo cho biết 724 bệnh nhân hiện được cách ly và điều trị tại các cơ sở y tế. Trong vòng 24 giờ gần nhất, có thêm 22 người khỏi bệnh. Cơ quan này khẳng định đang tăng cường năng lực điều trị, hỗ trợ bệnh nhân và mở rộng các biện pháp ứng phó tại những khu vực bị ảnh hưởng.

Tuy nhiên, các hoạt động chống dịch đang chịu tác động nghiêm trọng từ tình trạng thiếu an ninh và bất ổn xã hội. Kể từ khi dịch được công bố vào giữa tháng 5, nhà chức trách ghi nhận ít nhất 12 vụ tấn công nhằm vào các cơ sở y tế và đội ngũ chống dịch. Nhiều vụ việc được cho là bắt nguồn từ tâm lý hoài nghi và các tin đồn trong cộng đồng.

Tại Ituri, nơi số ca tử vong tăng nhanh nhất, một bộ phận nhân viên y tế đã đình công và phong tỏa lối vào Bệnh viện Đa khoa Bunia để phản đối việc chưa được chi trả thù lao kể từ khi dịch bùng phát. Các nhân viên cho biết họ phải làm việc trong điều kiện nguy hiểm và chịu áp lực lớn nhưng chưa nhận được khoản hỗ trợ tương xứng.

Ít nhất 36 nhân viên y tế đã tử vong sau khi nhiễm virus. Diễn biến này làm gia tăng lo ngại về nguy cơ suy giảm năng lực điều trị và kiểm soát dịch tại những khu vực vốn đã thiếu nhân lực y tế.

Theo số liệu của Bộ Y tế CHDC Congo, trong hơn hai tháng kể từ khi đợt dịch bắt đầu, số ca mắc tăng trung bình khoảng 272 trường hợp mỗi tuần, trong khi số ca tử vong tăng trung bình khoảng 111 trường hợp mỗi tuần. Tốc độ gia tăng đặc biệt mạnh trong tháng 7, khi cả số ca mắc và số người tử vong đều tăng nhanh hơn so với những tuần đầu.

Đợt dịch hiện nay do virus Ebola chủng Bundibugyo gây ra. Đây là một chủng ít phổ biến hơn so với một số loại virus Ebola khác và hiện chưa có vaccine hoặc phương pháp điều trị đặc hiệu nào được cấp phép. Thực tế này khiến công tác kiểm soát dịch trở nên khó khăn hơn.

Ebola là bệnh truyền nhiễm hiếm gặp nhưng đặc biệt nguy hiểm, có tỷ lệ tử vong cao. Virus có thể lây từ động vật hoang dã sang người, sau đó truyền trong cộng đồng thông qua tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể của người nhiễm bệnh, như máu, chất nôn hoặc tinh dịch. Virus cũng có thể lây qua các bề mặt và vật dụng bị nhiễm bẩn, trong đó có quần áo và chăn, ga.

Trong khi đó, Liên hợp quốc cảnh báo nguy cơ dịch lan nhanh tại các khu vực tiếp nhận người phải di dời ở miền Đông CHDC Congo. Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo của Liên hợp quốc cho biết các ca mắc Ebola đã được xác nhận tại ít nhất 16 địa điểm tiếp nhận người di cư ở tỉnh Ituri, nơi đang có hơn 270.000 người sinh sống.

Điều kiện quá tải, thiếu nước sạch và cơ sở vệ sinh hạn chế tại các khu vực này có thể làm gia tăng nguy cơ lây truyền. Liên hợp quốc và các đối tác nhân đạo đã lắp đặt các trạm rửa tay và tăng cường tuyên truyền về biện pháp phòng, chống Ebola, song nhu cầu ứng phó đang vượt xa nguồn lực hiện có.

Các cơ quan nhân đạo kêu gọi cộng đồng quốc tế tăng cường hỗ trợ để duy trì hoạt động chống dịch, bảo đảm điều trị cho người bệnh và tiếp tục cứu trợ các cộng đồng phải di dời, vốn đã chịu ảnh hưởng kéo dài của xung đột và điều kiện sống xuống cấp.

Trong bối cảnh nhiều ca mắc mới vẫn nằm ngoài các chuỗi lây truyền đã biết, WHO nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết phải mở rộng giám sát, tăng cường truy vết, bảo vệ nhân viên y tế và khôi phục niềm tin của cộng đồng. Đây được xem là những điều kiện then chốt để ngăn đợt dịch tiếp tục lan rộng tại CHDC Congo và sang các quốc gia lân cận.