Đã có 9 sự cố kỳ lạ làm tê liệt nước Mỹ: Toàn bộ đều ngẫu nhiên đến khó hiểu - "Thủ phạm" là ai mà đáng sợ như vậy?

Theo Nhịp sống thị trường
Chia sẻ

Nếu các công ty không công bố thêm thông tin chi tiết, dư luận sẽ có rất ít cơ sở để suy đoán. Và những lời giải thích chung chung như vậy có thể khiến người tiêu dùng cảm thấy không thỏa đáng.

Chuyện bí ẩn gì đang xảy ra với nước Mỹ?

Đầu tiên, các nền tảng của Microsoft ngừng hoạt động.

Tiếp đó, hàng nghìn chuyến bay trên khắp nước Mỹ buộc phải nằm đất do sự cố liên lạc của hệ thống kiểm soát không lưu.

Sau đó, khách hàng của ba ngân hàng lớn tại Mỹ không thể sử dụng tài khoản trực tuyến, còn hãng hàng không United Airlines báo cáo sự cố diện rộng đối với hệ thống quản lý khởi hành bay.

Và diễn biến mới nhất là gì? Mạng lưới liên lạc nội bộ tuyệt mật của Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ (NSA) – cơ quan có nhiệm vụ bảo vệ các mạng lưới thông tin liên lạc của chính phủ – cũng vừa bị ngắt kết nối.

Đồng thời người dùng các dịch vụ của Apple và Gmail tại Mỹ cũng báo cáo gặp trục trặc khi truy cập các dịch vụ như iCloud, Apple Pay, App Store, Apple Music, AppleCare, Gmail.

Ít nhất đã có 9 vụ sập và trục trặc hệ thống được ghi nhận xảy ra trên nước Mỹ. Trong tất cả các trường hợp trên, giới chức Mỹ và các công ty đều quy nguyên nhân các vụ gián đoạn cho lỗi kỹ thuật, phần mềm, đồng thời khẳng định không có bằng chứng nào cho thấy đây là các cuộc tấn công mạng.

Khi được phóng viên hỏi rằng liệu ông có lo ngại về chuỗi sự cố này hay không, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã trả lời bình thản.

“Không, cuộc sống là vậy,” ông Trump nói tại hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) ở Manila. “Khi bạn to lớn, hùng mạnh và nắm trong tay tất cả tiền bạc, những chuyện như thế vẫn xảy ra. Mọi thứ đều ổn cả.”

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng cho biết không có dấu hiệu nào cho thấy các vụ gián đoạn này có liên hệ với nhau hay liên quan đến một thế lực đối địch nào.

Bất chấp lời trấn an từ ông Trump rằng mọi chuyện vẫn ổn, rất nhiều người Mỹ đang tự hỏi chuyện gì đang xảy ra, bao gồm cả các chuyên gia như ông Michael Allen – người từng giữ chức trợ lý đặc biệt về an ninh quốc gia dưới thời cựu Tổng thống George W. Bush.

Chuỗi sự cố liên tiếp này “có phần đáng ngờ”, ông Allen – hiện là giám đốc điều hành của Beacon Global Strategies, một công ty tư vấn về các vấn đề an ninh quốc gia cho doanh nghiệp có trụ sở tại Washington D.C. – chia sẻ với CNN.

“Điều này thực sự khiến tôi tự hỏi cơ sở hạ tầng của Mỹ an toàn đến mức nào, đặc biệt là trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, khi việc tìm ra các lỗ hổng bên trong mạng máy tính trở nên dễ dàng hơn trước đây rất nhiều.”

Nguyên nhân là do AI hay do kẻ xấu phá hoại?

Loại trừ nguyên nhân đây là cuộc tấn công mạng, một số ý kiến đồn đoán rằng tất cả những sự cố trên của Mỹ bắt nguồn từ những “trò quậy phá” của AI – thứ mà thời gian gần đây tại Mỹ đang bị nhồi nhét vào mọi ngóc ngách có thể, và cả những nơi không nên nhồi nhét.

Chính vì vậy, nhà chức trách mới giấu nhẹm nguyên nhân thực sự của các sự cố – bởi nếu công khai, những người từng cảnh báo về sự nguy hiểm của việc ứng dụng AI quá tràn lan sẽ chứng minh được họ đã đúng, và toàn bộ “bong bóng” của ngành công nghiệp này vốn được thổi phồng công phu có thể vỡ tan chỉ sau một đêm. Và tất nhiên, kèm theo đó là những thiệt hại tài chính nặng nề nhất đối với các công ty công nghệ của Mỹ.

Tuy nhiên đây vẫn chỉ là giả thuyết.

Một số ý kiến khác thì tin rằng tuyên bố chính thức của Washington là đúng hoặc gần đúng với thực tế. Và những rắc rối khổng lồ bao trùm nước Mỹ thời gian gần đây không phải do hành động phá hoại của ai đó, cũng chẳng phải do sự nổi loạn của “siêu trí tuệ”, mà xuất phát từ sự xuống cấp trầm trọng của cơ sở hạ tầng Mỹ cùng những khiếm khuyết và lỗ hổng mang tính hệ thống tích tụ bấy lâu nay trong lĩnh vực kỹ thuật số của quốc gia này.

Theo Tiến sĩ Thomas Holton, Giám đốc Trung tâm Điều tra và Đào tạo Tội phạm mạng tại Đại học Bang Michigan, nếu các công ty không công bố thêm thông tin chi tiết, dư luận sẽ có rất ít cơ sở để suy đoán. Và những lời giải thích chung chung như vậy có thể khiến người tiêu dùng cảm thấy không thỏa đáng.

Ông nhận định, nếu đó là một cuộc tấn công mạng, “thì đó là một câu trả lời dễ hiểu đối với nhiều người. Nhưng chúng ta vốn đã quen với việc phải có lời giải thích rõ ràng. Nếu một công ty hay chính phủ nói rằng đây không phải là tấn công mạng, vậy thì tại sao sự việc lại xảy ra? Sẽ mất bao lâu để khắc phục? Và hậu quả của nó là gì?”

Bởi con người ngày nay kết nối với nhau chặt chẽ hơn bao giờ hết, nên chỉ cần một trục trặc nhỏ xảy ra hoặc một bản cập nhật phần mềm gây sập hệ thống, hiệu ứng dây chuyền có thể lan rộng ra ngoài phạm vi gốc rễ của vấn đề.

Một số ý kiến đổ lỗi cho việc các công ty tung ra những bản cập nhật phần mềm chứa mã nguồn do trí tuệ nhân tạo viết mà không được kiểm tra kỹ lưỡng. Dù bóng ma của AI đang là một yếu tố ngày càng hiện hữu, Giáo sư khoa học máy tính Nikola Banovic tại Đại học Michigan không tin rằng AI đóng vai trò gì trong bất kỳ vụ việc nào gần đây.

Trong khi đó, Tiến sĩ Holton nói với đài FOX 2 rằng FAA cũng vừa tích hợp một sản phẩm AI vào hệ thống của mình ngay trước khi sự cố xảy ra. “Hoàn toàn có khả năng đó chỉ là sự trùng hợp ngẫu nhiên,” ông nhận định.

Lấy ví dụ như sự cố của FAA. Sự trục trặc lần này có liên quan đến công nghệ analog. Thông thường, với các công nghệ đời cũ – chẳng hạn như hệ thống cấp thoát nước đô thị – phần hạ tầng cũ kỹ này rất khó bị đánh sập từ bên ngoài, bởi chúng không được kết nối mạng theo cách mà các dịch vụ như ngân hàng đang vận hành.

Những hệ thống cũ này vẫn được giữ nguyên tại chỗ vì không thể ngắt kết nối chúng. Thay vào đó, người ta chỉ nâng cấp phần giao diện mà nhân viên sử dụng để vận hành các hệ thống đó.

Bất chấp những lớp bảo vệ như vậy, các hệ thống tiện ích công cộng và cấp nước vẫn tồn tại nhiều lỗ hổng.

“Cơ sở hạ tầng tại Mỹ đang già cỗi, và những đợt nâng cấp đang được tiến hành là điều chắc chắn cần thiết,” Giáo sư Banovic cho biết.

Bài học lớn hơn rút ra từ góc nhìn của Tiến sĩ Holton là khi xã hội ngày càng kết nối chặt chẽ và rời xa các phương tiện vật lý truyền thống, sẽ càng có nhiều người bị ảnh hưởng bởi các sự cố sập mạng – bất kể nguyên nhân là do tấn công mạng hay do các đợt cập nhật phần mềm bị lỗi.

Thông thường, các bản cập nhật này được thực hiện vào ban đêm để giảm thiểu số lượng người bị ảnh hưởng. Nhưng khi chúng diễn ra vào ban ngày, nhiều người sẽ dễ dàng chứng kiến các rắc rối nảy sinh hơn.

Sự liên thông giữa các dịch vụ – như giữa ngân hàng và các cổng thanh toán – cũng đồng nghĩa với việc khi một trục trặc xảy ra ở nơi này, nó có thể kéo theo những hệ lụy dây chuyền ở nơi khác. Tiến sĩ Holton cho rằng điều đó không có nghĩa là mọi thứ lúc nào cũng kết nối với nhau, nhưng khả năng đó hoàn toàn có thể xảy ra.

“Công nghệ analog mang lại một số phương án dự phòng, nhưng ngày nay mọi thứ đều được tích hợp quá sâu vào nhau, và phần mềm thì phụ thuộc lẫn nhau đến mức chỉ cần một hệ thống gặp sự cố là sẽ gây ra hàng loạt vấn đề dây chuyền cho hệ thống khác,” ông phân tích. “Chúng ta đang phụ thuộc vào nhau trên môi trường ảo chứ không còn là sự phụ thuộc vật lý nữa.”

Tiến sĩ Holton khuyến khích mọi người nên luôn chuẩn bị sẵn một phương án dự phòng mỗi khi các hệ thống gặp sự cố. Và khi mức độ kết nối ngày càng gia tăng, những rắc rối kiểu này có lẽ sẽ không bao giờ biến mất.

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC
Xem theo ngày