Rằm tháng Giêng còn gọi là lễ Thượng Nguyên hay Tết Nguyên Tiêu, là một trong những ngày lễ quan trọng bậc nhất đầu năm âm lịch. Người xưa có câu "cúng cả năm không bằng Rằm tháng Giêng" - nhấn mạnh tầm quan trọng và ý nghĩa tốt lành của ngày này. Rằm tháng Giêng năm Bính Ngọ 2026 rơi vào thứ Ba ngày 3 tháng 3 (dương lịch). Trong dịp này, nhiều gia đình chuẩn bị mâm lễ dâng Phật và gia tiên với mong cầu bình an, tài lộc và thuận lợi suốt năm. Tuy nhiên, khi cúng lễ cũng cần tránh một số sai sót phổ biến để buổi lễ được trọn vẹn và giữ được ý nghĩa tốt đẹp.
Một trong những điều quan trọng nhất khi cúng Rằm tháng Giêng là phân biệt rõ mâm lễ dâng Phật và mâm lễ dâng gia tiên. Nếu trong nhà có bàn thờ Phật, mâm lễ dâng Phật nên là đồ chay thanh tịnh gồm hoa tươi, trái cây, bánh kẹo, chè hoặc xôi. Không nên đặt thịt cá hay các món mặn trên bàn thờ Phật vì không phù hợp.
Với bàn thờ gia tiên, gia chủ có thể dâng mâm lễ chay hoặc mặn tùy sở thích, miễn là chuẩn bị chu đáo, sạch sẽ và trang nghiêm. Một số gia đình chọn cúng gà luộc, xôi, canh hoặc các món truyền thống ngày Tết. Điều quan trọng là giữ sự gọn gàng và thành tâm, tránh bày biện lộn xộn và đặt lẫn đồ mặn lên bàn thờ Phật. Việc phân tách rõ ràng giúp không gian thờ cúng trang nghiêm và đúng phong tục.

Rằm tháng Giêng là dịp mở đầu cho một năm mới nên bàn thờ cần tươi tắn và sáng sủa. Nhiều gia đình vì tiện lợi hoặc muốn giữ lâu đã dùng hoa giả, quả giả, nhưng điều này không được khuyến khích. Hoa quả thật mang sức sống tự nhiên, tượng trưng cho sự sinh sôi, đủ đầy và may mắn. Mùi hương nhẹ của hoa tươi cũng giúp không gian thờ cúng thanh sạch, trang nghiêm hơn.
Sau Tết, nhiều nhà có thể vẫn giữ lại hoa Tết đã héo, cây cảnh khô hoặc đồ trang trí xuống cấp. Đây là lúc nên dọn dẹp, thay hoa mới, lau chùi bàn thờ sạch sẽ. Việc làm này không chỉ giúp không gian gọn gàng mà còn tạo cảm giác khởi đầu mới mẻ, tích cực cho cả năm. Một bình hoa tươi, đĩa trái cây chín vừa đủ sẽ ý nghĩa hơn nhiều so với những món đồ chỉ đẹp về hình thức.

Ngày Rằm tháng Giêng mang ý nghĩa tâm linh nên đồ cúng cần được chuẩn bị cẩn thận. Tránh dùng trái cây dập nát, bánh kẹo quá hạn, đồ ăn ôi thiu hoặc món nấu qua loa. Những lễ vật tươi mới, sạch sẽ thể hiện sự trân trọng và lòng hiếu kính của con cháu. Không cần mâm cao cỗ đầy, chỉ cần chọn nguyên liệu tốt, nấu nướng gọn gàng là đủ.
Ngoài ra, cũng nên tránh lãng phí. Chuẩn bị lượng đồ vừa phải để sau lễ có thể dùng trong gia đình, giữ được ý nghĩa tiết kiệm và trân trọng thực phẩm. Một mâm lễ đơn giản nhưng chỉn chu luôn được xem là đẹp hơn mâm lễ cầu kỳ mà thiếu sự chăm chút.
Bên cạnh 3 điều cần tránh trên, gia chủ nên lau dọn bàn thờ trước khi cúng, thắp hương đúng giờ và giữ không gian yên tĩnh, sạch sẽ. Nhiều gia đình chọn cúng vào buổi sáng hoặc chiều tối tùy điều kiện, miễn là thuận tiện cho việc chuẩn bị và thành tâm.
Rằm tháng Giêng là dịp sum họp, hướng về cội nguồn và cầu mong năm mới bình an. Khi hiểu rõ những điều nên tránh và chuẩn bị chu đáo, buổi lễ không chỉ trang nghiêm mà còn mang lại cảm giác an tâm, ấm cúng cho cả gia đình. Quan trọng nhất vẫn là sự thành kính và lòng biết ơn, bởi đó chính là điều làm nên ý nghĩa sâu xa của ngày lễ đầu năm.
Tổng hợp