"Cú sốc hạt nhân" giáo dục Hong Kong: 15 trường tiểu học không tuyển nổi một lớp 1, trường cũ của Trưởng đặc khu có tên trong danh sách

Hệ thống giáo dục Hong Kong (Trung Quốc) vừa ghi nhận một biến động được giới chuyên gia mô tả là "cú sốc hạt nhân" khi có tới 15 trường tiểu học không tuyển nổi một lớp Một nào cho năm học tới. Tình trạng này không chỉ là con số thống kê đơn thuần mà còn đánh dấu sự kết thúc của kỷ nguyên "hạ cánh mềm" - chính sách vốn giúp các trường thiếu học sinh duy trì hoạt động bằng ngân sách nhà nước, khi chính quyền quyết định thắt chặt quản lý để đối phó với khủng hoảng dân số.

Sở dĩ giới chuyên môn dùng thuật ngữ "hạt nhân" để mô tả tình trạng này là bởi sức công phá của nó đã lan tới cả những biểu tượng giáo dục bền vững nhất. Trong danh sách 15 trường thiếu học sinh lớp Một ấy, xuất hiện những cái tên có bề dày truyền thống, vốn được xem là "lò đào tạo" những thế hệ lãnh đạo cho đặc khu.

Điển hình là trường tiểu học Ngũ Ấp Công Thương Tổng hội - trường cũ của Trưởng đặc khu Lý Gia Siêu. Việc ngay cả "cái nôi" của người đứng đầu chính quyền cũng không thoát khỏi nạn thiếu hụt học sinh là một minh chứng đanh thép cho thấy khủng hoảng dân số tại Hong Kong đã trở thành vấn đề mang tính hệ thống, không phân biệt đẳng cấp hay uy tín lịch sử của ngôi trường.

Cùng chung số phận còn có trường Tiên Ngư Hành, một cơ sở giáo dục vốn nổi tiếng với các hoạt động cộng đồng và sức sống bền bỉ. Điều này cho thấy "mùa đông tuyển sinh" đang càn quét trên diện rộng, đánh sập cả những pháo đài giáo dục kiên cố nhất.

Theo thông báo từ Cục Giáo dục Hong Kong (EDB) vào tháng 3/2026, có 15 trường (gồm 14 trường trợ cấp và 1 trường công lập) không đạt ngưỡng tối thiểu 16 học sinh để được cấp phép mở lớp Một. Đây là con số cao kỷ lục, vượt qua tổng số trường gặp tình cảnh tương tự trong ba năm gần nhất cộng lại.

Cục trưởng Cục Giáo dục Thái Nhược Liên khẳng định các biện pháp cứu vãn tạm thời như hạ thấp tiêu chuẩn mở lớp hay cắt giảm suất học dự phòng đã được sử dụng đến mức tối đa. Với tình trạng thâm hụt ngân sách hiện nay, chính phủ không thể tiếp tục dùng tiền để duy trì những "ngôi trường siêu nhỏ" kém hiệu quả.

Bà Thái Nhược Liên nhấn mạnh mục tiêu hiện tại là "sáp nhập để nâng cấp" chứ không phải "sáp nhập để cứu vãn". Quan điểm của chính quyền là thà thu hẹp quy mô để đảm bảo chất lượng còn hơn cố duy trì số lượng trong một hệ sinh thái giáo dục không còn lành mạnh.

Nguyên nhân trực diện dẫn đến thảm cảnh này là sự sụt giảm cơ cấu của học sinh độ tuổi tiểu học. Theo thống kê, năm 2025, số trẻ sơ sinh tại Hong Kong (Trung Quốc) chỉ còn 31.000 trẻ - mức thấp nhất lịch sử, trong khi tỷ lệ sinh trung bình của phụ nữ giảm xuống chỉ còn 0,8, thấp hơn rất nhiều so với mức cần thiết để duy trì dân số ổn định.

Bên cạnh đó, việc thiếu hụt các khu nhà ở mới tại các quận cũ như Đông Khu, Thâm Thủy Bộ, Du Tiêm Vượng... khiến các gia đình trẻ không mặn mà định cư, dẫn đến nguồn học sinh tại chỗ bị đứt gãy. Dự báo trong giai đoạn 2026-2035, số trẻ em vào lớp Một sẽ tiếp tục giảm mạnh từ 47.000 xuống chỉ còn khoảng 38.300 em.

Tương lai nào cho các ngôi trường bị "xóa sổ" lớp Một?

Những trường nằm trong danh sách này đang đứng trước các lựa chọn sống còn: sáp nhập với trường khác, chuyển sang mô hình tư thục tự túc kinh phí, yêu cầu xem xét lại hoặc đóng cửa hoàn toàn.

Để thúc đẩy quá trình này, EDB đã thành lập tổ chuyên trách và đưa ra gói hỗ trợ 1 triệu đô la Hong Kong cho các trường tự nguyện sáp nhập. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo nếu không có chính sách đột phá như thu hút học sinh ngoại quốc, làn sóng đóng cửa này sẽ sớm lan tới các trường trung học trong vòng 5 năm tới khi "mùa đông tuyển sinh" thực sự ập đến.

Theo Caijing, RTHK, Lianhe Zaobao