Cụ bà qua đời gần 20 năm, người ta vẫn tìm đến ngôi mộ giữa cánh đồng để chép một thứ đặc biệt
Ngôi mộ của một nữ thầy thuốc Trung Quốc bất ngờ thu hút đông người tìm đến, bởi trên bia đá là những bài thuốc bà muốn truyền lại.
Giữa một cánh đồng ở tỉnh Hà Nam, Trung Quốc, có một ngôi mộ đặc biệt mà suốt nhiều năm qua, không ít người đã vượt đường xa tìm đến. Họ mang theo giấy bút, điện thoại, đứng hàng giờ trước bia đá để chụp ảnh hoặc cẩn thận chép lại từng hàng chữ. Điều khiến ngôi mộ trở nên nổi tiếng không phải một câu chuyện tâm linh bí ẩn, cũng chẳng phải kho báu được chôn giấu. Trên hai mặt bên của tấm bia đá màu đen là hàng chục bài thuốc mà người nằm dưới mộ đã dành gần cả cuộc đời nghiên cứu, ghi chép và sử dụng trong quá trình hành nghề.
Chủ nhân ngôi mộ là bà Viên Thục Phương, một nữ thầy thuốc Đông y qua đời năm 2006, hưởng thọ 97 tuổi. Trước khi mất, bà để lại di nguyện khiến gia đình và nhiều người không khỏi xúc động: Đừng giữ những kinh nghiệm chữa bệnh làm bí mật riêng, hãy khắc chúng lên bia mộ để người đời sau có thể tìm hiểu.
Gần 20 năm sau ngày bà qua đời, câu chuyện bất ngờ gây chú ý trở lại trên mạng xã hội Trung Quốc, trở thành chủ đề được nhiều người bàn luận về y đức, sự sẻ chia và giá trị của những kiến thức được truyền qua nhiều thế hệ.

Ngôi mộ đặc biệt giữa cánh đồng, người lạ liên tục tìm đến sao chép những dòng chữ
Theo SCMP, ngôi mộ nằm tại thôn Bàn Long Kiều, huyện Tây Bình, thành phố Trú Mã Điếm, tỉnh Hà Nam. Tấm bia được làm bằng đá hoa cương đen. Phía trước khắc tên người đã khuất, còn hai mặt bên được phủ kín bằng những hàng chữ nhỏ ghi chép tên dược liệu, lượng dùng và các bài thuốc Đông y.
Ban đầu, nhiều nguồn tin cho rằng tấm bia khắc 100 bài thuốc. Tuy nhiên, trong cuộc phỏng vấn ngày 5/11/2026 với China News Service, cháu trai bà Viên là Vương Khắc Trung đã đính chính rằng do diện tích bia có hạn, gia đình thực tế chỉ khắc được hơn 50 bài thuốc cơ bản. Trước khi qua đời, bà đã lựa chọn và lưu giữ hơn 200 bài thuốc từ kinh nghiệm hành nghề của mình.
Sự khác biệt về số lượng không làm giảm đi tính đặc biệt của tấm bia. Trong một số gia đình làm nghề y truyền thống, những công thức và kinh nghiệm dùng thuốc được coi là bí quyết quan trọng, không dễ dàng chia sẻ với người ngoài. Thế nhưng, bà Viên lại lựa chọn công khai cả thành phần và liều lượng được ghi chép.
Sau khi bà qua đời, gia đình làm theo di nguyện và dựng tấm bia đặc biệt này. Năm 2008, câu chuyện từng được truyền thông địa phương nhắc đến, thu hút sự quan tâm của những người nghiên cứu Đông y.
Đến đầu tháng 11/2026, hình ảnh ngôi mộ tiếp tục lan truyền mạnh trên mạng xã hội. Nhiều người tìm đến tận nơi, có người ngồi trước bia để ghi chép, có người dùng điện thoại lưu lại nội dung.
Theo truyền thông Trung Quốc, không ít người làm trong lĩnh vực y học cổ truyền đã đến đây nhiều lần để tìm hiểu. Một thầy thuốc 80 tuổi tên Giả Thanh Đống cũng có mặt tại ngôi mộ, bày tỏ sự kính trọng trước quyết định công khai kinh nghiệm của người đã khuất. Nhưng điều khiến câu chuyện trở nên đáng nhớ hơn cả lại nằm ở cuộc đời của người phụ nữ đứng sau những dòng chữ trên bia đá.

Từng học chữ dưới ánh trăng, hành nghề hơn 80 năm và di nguyện cuối đời
Theo lời kể của gia đình, bà Viên Thục Phương sinh ra trong một gia đình có truyền thống Đông y. Bà bắt đầu tiếp xúc với nghề từ năm 16 tuổi và dành hơn 80 năm tìm hiểu, thực hành y học cổ truyền. Không có con đường học tập dễ dàng, bà từng phải vừa lao động vừa tranh thủ học chữ, đọc sách y học. Ban ngày làm việc ngoài đồng, buổi tối bà học dưới ánh đèn dầu. Có những đêm trăng sáng, bà mang chiếc ghế nhỏ ra sân, tận dụng ánh trăng để đọc và ghi nhớ những bài thuốc.
Cháu trai bà kể rằng ngay cả khi đã ngoài 80, 90 tuổi, bà vẫn giữ thói quen đọc sách và quan tâm đến công việc chữa bệnh. Trong ký ức của gia đình, bà đặc biệt chú trọng việc tìm hiểu tình trạng của từng bệnh nhân trước khi đưa ra phương án điều trị.
Người thân cũng nhớ rằng bà thường giúp đỡ những bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn, có trường hợp không thu tiền khám. Với bà, việc học nghề y không chỉ là nắm được kỹ thuật mà còn phải biết đặt sức khỏe và hoàn cảnh của người bệnh lên trên lợi ích cá nhân.
Trước khi mất vào năm 2006, bà Viên đã sắp xếp lại những kinh nghiệm tích lũy qua nhiều thập kỷ và giao cho gia đình gìn giữ. Theo lời cháu trai, bà từng căn dặn rằng y học cổ truyền là tài sản chung, không nên mang những kiến thức mình có xuống mồ. Bà muốn những bài thuốc được khắc công khai, với hy vọng người đời sau có thể học hỏi và người bệnh có thêm cơ hội tiếp cận việc chăm sóc sức khỏe với chi phí thấp hơn. Đó là lý do một tấm bia mộ vốn thường chỉ ghi tên tuổi, ngày mất và những lời tưởng nhớ lại trở thành nơi lưu giữ kinh nghiệm hành nghề.
Điều đặc biệt là gia đình không coi những bài thuốc ấy là tài sản phải giữ kín để kiếm tiền. Cháu trai Vương Khắc Trung, hiện cũng làm trong lĩnh vực Đông y, cho biết người thân vẫn tiếp tục sắp xếp, chia sẻ tài liệu với những người đến tìm hiểu. Theo ông, điều bà nội muốn để lại không chỉ là những công thức, mà còn là tinh thần trách nhiệm của người làm nghề.

Một tấm bia không thể thay thế bác sĩ, nhưng di nguyện của cụ bà vẫn khiến nhiều người suy ngẫm
Sau khi câu chuyện lan truyền, nhiều người bày tỏ sự kính phục trước quyết định công khai kinh nghiệm của bà Viên. Có ý kiến đề xuất nên hệ thống hóa các bản ghi thành tài liệu để việc bảo tồn và nghiên cứu được thuận tiện hơn. Tuy nhiên, việc những công thức xuất hiện trên bia đá không đồng nghĩa chúng đã được kiểm chứng đầy đủ về hiệu quả và độ an toàn theo các tiêu chuẩn y học hiện đại.
Chính gia đình bà Viên cũng nhấn mạnh rằng những bài thuốc chỉ nên được xem như tài liệu tham khảo, không thể tự ý áp dụng cho mọi người bệnh. Thầy thuốc cần đánh giá tình trạng sức khỏe, bệnh sử và các yếu tố liên quan trước khi cân nhắc bất kỳ phương án điều trị nào.
Một số chuyên gia Đông y được China News Service phỏng vấn cũng cảnh báo người dân không nên tự mua và sử dụng thuốc theo những công thức trên bia. Việc dùng thảo dược không đúng cách, sai liều lượng hoặc kết hợp với thuốc khác có thể gây nguy hiểm.

Vì vậy, giá trị đáng chú ý của ngôi mộ không nằm ở lời hứa rằng những bài thuốc có thể chữa khỏi bệnh, mà ở nỗ lực lưu giữ những ghi chép nghề nghiệp và mong muốn chia sẻ kiến thức của một người đã dành cả đời cho công việc mình theo đuổi.
Sau gần hai thập kỷ, những dòng chữ trên bia vẫn khiến người ta tìm đến. Có người muốn nghiên cứu, có người tò mò, cũng có người đơn giản muốn bày tỏ lòng kính trọng với người phụ nữ đã chọn một cách khác thường để lưu giữ di sản.
Một ngôi mộ giữa đồng ruộng vốn chỉ là nơi gia đình tưởng nhớ người thân. Nhưng với bà Viên Thục Phương, nó còn trở thành nơi người đời sau có thể tiếp cận những ghi chép mà bà từng nâng niu suốt cuộc đời.
Có lẽ, điều khiến câu chuyện xúc động nhất không phải trên bia mộ có bao nhiêu bài thuốc, mà là trước khi rời khỏi thế giới này, bà vẫn nghĩ đến việc những gì mình học được có thể giúp ích cho người khác như thế nào.
Có những người để lại tài sản cho con cháu. Có người để lại danh tiếng. Còn bà Viên chọn để lại những trang ghi chép của cả một đời làm nghề, với mong muốn chúng không bị lãng quên cùng mình.
*Theo The Paper/SCMP