Chuyện lạ: Đức và Nhật Bản dẫn đầu thế giới suốt nửa thế kỷ, nhưng lại bại dưới tay thợ rèn ở Trung Quốc

Sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng công nghiệp nặng thế giới đang ghi nhận vai trò ngày càng quan trọng của các cụm công nghiệp chuyên hóa. Tại huyện Định Tương, tỉnh Sơn Tây (Trung Quốc), một cộng đồng thợ rèn truyền thống đã chuyển đổi thành công thành trung tâm sản xuất thạch bích lớn, cung ứng linh kiện cốt lõi cho các dự án năng lượng quy mô từ Biển Bắc đến các hệ thống dầu khí xuyên đại dương.

Sự chuyển dịch lợi thế

Thạch bích là linh kiện khớp nối then chốt trong các công trình kỹ thuật yêu cầu độ chính xác và khả năng chịu tải cao như điện gió ngoài trời hay đường ống dẫn dầu biển sâu. Trong hơn nửa thế kỷ, thị trường này vốn là sân chơi riêng của các tập đoàn lớn từ Đức và Nhật Bản nhờ lợi thế về trình độ luyện kim và công nghệ gia công cơ khí chính xác.

Ở giai đoạn đầu của quá trình công nghiệp hóa, các thị trường mới nổi thường gặp khó khăn trong việc tự chủ nguồn cung các linh kiện cấp cao này. Sự độc quyền về công nghệ từ các quốc gia tiên tiến không chỉ dẫn đến giá thành sản phẩm cao mà còn đi kèm với những quy định khắt khe về bảo trì và thời gian giao hàng. Điều này tạo ra một áp lực lớn cho các dự án hạ tầng năng lượng toàn cầu, đồng thời cũng mở ra cơ hội cho những khu vực sản xuất có khả năng tối ưu hóa chi phí và linh hoạt trong vận hành.

Quá trình hiện đại hóa cụm công nghiệp Định Tương

Sự vươn lên của cụm công nghiệp thạch bích tại Định Tương là kết quả của một quá trình chuyển đổi kéo dài nhiều thập kỷ. Xuất phát điểm từ những xưởng rèn thủ công nhỏ lẻ, cộng đồng hơn 4 vạn lao động tại địa phương này đã dần tích lũy kinh nghiệm và nguồn lực để hiện đại hóa sản xuất. Thay vì duy trì phương thức rèn đúc phụ thuộc vào tay nghề cá nhân, họ bắt đầu đầu tư vào các thiết bị điều khiển kỹ thuật số (CNC) và hợp tác với các viện nghiên cứu để giải quyết các bài toán về vật liệu.

Điểm mấu chốt giúp Định Tương thâm nhập sâu vào thị trường quốc tế là khả năng đáp ứng nhu cầu tăng đột biến của ngành năng lượng sạch. Trong khi các nhà sản xuất truyền thống tại châu Âu và Nhật Bản gặp thách thức về chi phí vận hành cao và quy trình cứng nhắc, các doanh nghiệp tại Định Tương đã tối ưu hóa được dây chuyền sản xuất để đưa ra mức giá cạnh tranh hơn với thời gian giao hàng ngắn hơn. Hiện nay, với hơn 300 doanh nghiệp tập trung, địa phương này đã hình thành được hệ sinh thái hoàn chỉnh từ thu mua nguyên liệu đến kiểm định chất lượng đầu ra theo tiêu chuẩn quốc tế.

Số liệu thực tế cho thấy Định Tương đã xác lập được vị thế vững chắc trong chuỗi giá trị toàn cầu. Hiện nay, ước tính khoảng 50% thạch bích trụ điện gió trên thế giới có nguồn gốc từ địa phương này. Định Tương cũng đóng góp hơn 40% sản lượng thạch bích toàn quốc của Trung Quốc và trở thành đối tác cung ứng cho các tập đoàn năng lượng đa quốc gia như Shell hay BP.

Sự trỗi dậy này đã thay đổi đáng kể cấu trúc thị trường thạch bích thế giới. Việc phá vỡ thế độc quyền lâu đời không chỉ mang lại lợi ích về kinh tế cho đơn vị sản xuất mà còn thúc đẩy tính cạnh tranh, buộc các nhà sản xuất truyền thống phải cải tiến và điều chỉnh lại chiến lược. Từ việc chế tạo các công cụ nông nghiệp cơ bản, Định Tương đã vươn lên làm chủ các kỹ thuật khó như sản xuất thạch bích không gỉ dị hình hay các hợp kim titan chuyên dụng, góp phần thiết lập hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật mới cho ngành.

Xu hướng tất yếu

Nhìn một cách khách quan, hiện tượng Định Tương không chỉ là câu chuyện về một địa phương cụ thể, mà phản ánh xu hướng tất yếu của sự phân công lao động quốc tế. Những thuật toán và quy trình công nghiệp hiện đại thường thành công nhờ khả năng lấp đầy những nhu cầu thực tế của thị trường mà các mô hình cũ đôi khi bỏ lỡ. Khi ranh giới giữa sản xuất thủ công và công nghiệp hiện đại dần mờ nhạt, việc các cụm công nghiệp chuyên hóa vươn lên trở thành mắt xích không thể thiếu trong chuỗi cung ứng là điều dễ hiểu.

Để giữ được sự phát triển bền vững trước những biến động, các doanh nghiệp cần hướng tới sự thấu cảm và đối thoại cởi mở giữa các tiêu chuẩn kỹ thuật khác nhau. Việc xây dựng một nền tảng sản xuất vững chắc bắt đầu từ việc hiểu rằng công nghệ chỉ là công cụ hỗ trợ, không thể thay thế hoàn toàn cho tính kỷ luật và sự tích lũy kinh nghiệm của con người.