Một số bác sĩ gần đây đã lên tiếng cảnh báo: chính loại dầu ăn quen thuộc dùng trong chế biến, đặc biệt tại các hàng quán, mới là yếu tố đáng lo.
Theo bác sĩ Lý Tư Hiền, chuyên gia y học gia đình Đài Loan (Trung Quốc), các loại dầu thực vật phổ biến như dầu đậu nành, dầu hướng dương hay dầu ngô vốn được sử dụng rộng rãi trong ngành thực phẩm chứa hàm lượng cao axit linoleic. Đây là một loại axit béo thiết yếu, cơ thể cần để duy trì hoạt động bình thường. Tuy nhiên, khi tiêu thụ quá mức trong thời gian dài, nó có thể gây ra những tác động tiêu cực, đặc biệt liên quan đến tình trạng viêm mạn tính.
Điểm đáng lo không chỉ nằm ở thành phần, mà còn ở cách sử dụng. Những loại dầu này rất dễ bị oxy hóa khi gặp nhiệt độ cao, đặc biệt trong các món chiên ngập dầu hoặc khi dầu được tái sử dụng nhiều lần, điều khá phổ biến ở các quán ăn. Khi đó, chúng có thể tạo ra các hợp chất oxy hóa gọi là OXLAMs (các sản phẩm oxy hóa của axit linoleic). Nhiều nghiên cứu cho thấy, nhóm chất này có liên quan đến hàng loạt bệnh mạn tính như tim mạch, ung thư, Alzheimer hay gan nhiễm mỡ.
Không có tiêu đề
Điều đáng nói là những “chất béo nguy hiểm” này không gây hại ngay lập tức. Chúng có thể tích tụ âm thầm trong cơ thể suốt nhiều năm, thậm chí có nghiên cứu cho thấy thời gian tồn lưu có thể kéo dài tới 6 năm. Điều đó có nghĩa là, thói quen ăn uống hôm nay có thể âm thầm ảnh hưởng đến sức khỏe của bạn trong tương lai xa.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng không cần phải “tẩy chay” hoàn toàn dầu thực vật hay các món chiên. Vấn đề nằm ở cách lựa chọn và sử dụng. Một số thay đổi nhỏ trong thói quen ăn uống có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ.
Trước hết, nên ưu tiên các loại dầu ổn định hơn khi nấu ở nhiệt độ cao như dầu ô liu, dầu bơ hoặc dầu dừa. Đây là những loại dầu ít bị oxy hóa hơn so với dầu từ hạt. Đồng thời, hạn chế các món chiên rán nhiều dầu, thay vào đó có thể chọn cách chế biến lành mạnh hơn như hấp, luộc hoặc hầm.
Bên cạnh đó, việc bổ sung axit béo omega-3 từ cá biển như cá hồi, cá thu, cá mòi cũng rất quan trọng. Omega-3 giúp cân bằng lại tỷ lệ chất béo trong cơ thể, đồng thời có tác dụng chống viêm, bảo vệ tim mạch. Ngoài ra, nên tránh các thực phẩm sử dụng dầu chiên đi chiên lại nhiều lần như gà rán, khoai tây chiên hay đồ ăn nhanh vốn là “ổ chứa” các hợp chất oxy hóa có hại.
Thông điệp từ cảnh báo này khá rõ ràng: những gì bạn ăn hôm nay không chỉ ảnh hưởng đến cảm giác no hay ngon miệng trước mắt, mà còn âm thầm định hình sức khỏe về lâu dài. Một miếng gà rán có thể không gây hại ngay, nhưng nếu trở thành thói quen thường xuyên, cái giá phải trả có thể là những vấn đề sức khỏe tích lũy theo thời gian.
Trong bối cảnh thực phẩm tiện lợi ngày càng phổ biến, việc hiểu rõ cách chọn dầu, cách chế biến và cân bằng dinh dưỡng chính là chìa khóa để bảo vệ cơ thể. Đôi khi, chỉ cần thay đổi một chút trong lựa chọn hằng ngày, cũng có thể tạo ra khác biệt lớn cho sức khỏe về sau.