Cảnh báo từ bác sĩ nhi khoa: Bài học đắt giá từ chủ quan và tự ý dùng thuốc khi thấy trẻ ho khò khè

Theo chia sẻ của: BS. Vũ Công Thắng - bác sĩ nhi khoa và tai mũi họng rất quen thuộc với cộng đồng bỉm sữa, nổi tiếng với các bài chia sẻ, video hướng dẫn cách chăm con và chữa bệnh không lạm dụng kháng sinh.

Thấy con đỡ khó thở, mẹ xin về: Cơn nguy hiểm chưa thực sự qua đi

“Con đỡ khó thở rồi mà vẫn phải nằm viện hả bác?” - Câu hỏi thốt ra từ người mẹ có con gái 4 tuổi vừa trải qua một cơn khó thở cấp tính khiến BS. Vũ Công Thắng không khỏi trăn trở.

Mới chỉ một tiếng trước đó, khi được đưa vào phòng cấp cứu, cô bé đã ở trong tình trạng mệt lả, hai mắt lờ đờ, lồng ngực lõm sâu theo từng nhịp thở và chỉ số bão hòa oxy trong máu (SpO2) tụt xuống chỉ còn 92%.

Ngay lập tức, bệnh nhi được các bác sĩ xử trí cấp cứu khẩn cấp: thở oxy, phun khí dung và dùng thuốc cắt cơn hen. Trộm vía, chỉ sau một giờ điều trị tích cực, em bé bắt đầu hồng hào trở lại, tỉnh táo và đòi uống sữa. Nhìn thấy con đòi ăn, gương mặt lo âu của người mẹ mới dãn ra phần nào. Chị vội lấy hộp sữa đưa cho con rồi quay sang hỏi bác sĩ với hy vọng được đưa con về nhà.

Tuy nhiên, sự thật không đơn giản như vậy. BS. Vũ Công Thắng chia sẻ:

“Có lẽ nhìn thấy con tỉnh táo hơn, chị nghĩ cơn nguy hiểm đã qua. Nhưng qua kiểm tra chuyên sâu, độ bão hòa oxy của bé vẫn chưa đạt mức an toàn ổn định và đường thở vẫn còn co thắt. Bé bắt buộc phải tiếp tục ở lại viện để theo dõi và điều trị. Nghe đến hai chữ 'nằm viện', nét mặt vừa giãn ra của người mẹ lại chùng xuống.”

Thói quen tự mua thuốc uống: Tác hại khôn lường từ sự thương yêu sai cách

Chỉ đến khi bác sĩ cầm bọc thuốc gia đình mang theo lên hỏi: “Những thuốc này ai cho con uống thế?”, không khí trong phòng mới chùng xuống. Người mẹ im lặng vài giây rồi quay sang nhìn người bà đang ngồi thẫn thờ ở cuối giường. Bà cũng không nói gì, chỉ lặng lẽ cúi xuống xoa chân cho cháu gái.

BS. Thắng tâm sự, nhìn cảnh ấy ông chẳng nỡ buông lời trách móc. Bởi lẽ, ông bà hay bố mẹ nào cũng xuất phát từ lòng thương con cháu. Thấy con ho hắng cả đêm, mất ngủ, người thân nào cũng xót xa và chỉ mong có loại thuốc nào uống vào là đỡ ngay lập tức.

Được biết, 2 ngày trước khi nhập viện, thấy bé ho nhiều, gia đình nghĩ chỉ là viêm họng thông thường như những lần trước nên đã ra hiệu thuốc tự mua một "bọc" thuốc gồm: thuốc long đờm Ambroxol, thuốc ức chế cơn ho Dextromethorphan và cả kháng sinh.

Thế nhưng, "tiền mất tật mang", càng uống thuốc bé lại càng ho nặng hơn, xuất hiện tiếng thở rít và bụng phập phồng gấp gáp theo từng nhịp thở trước khi phải đưa đi cấp cứu.

Bệnh hen phế quản bị bỏ sót và những sai lầm phổ biến của cha mẹ

Qua khai thác tiền sử bệnh lý, BS. Thắng phát hiện đây không phải là lần đầu tiên bé bị ho và khò khè. Trẻ đã từng trải qua nhiều đợt ho kèm thở rít tương tự trước đó. Đáng chú ý, bố của bé có cơ địa dị ứng và thường xuyên bị viêm mũi dị ứng — một yếu tố di truyền rất quan trọng nhưng chưa từng được đánh giá kỹ để tầm soát bệnh hen phế quản (suyễn) ở trẻ.

Bác sĩ Vũ Công Thắng nhấn mạnh, đối với những trẻ có biểu hiện ho, khò khè, thở rít tái đi tái lại nhiều lần, đặc biệt là trong gia đình có người sở hữu cơ địa dị ứng (viêm mũi dị ứng, hen suyễn, mề đay...), nguy cơ cao trẻ đã bị hen phế quản. Việc cha mẹ tự ý dùng thuốc long đờm hoặc thuốc ức chế ho khi chưa có chỉ định có thể làm tăng tiết dịch hoặc cản trở phản xạ tống đờm, khiến tình trạng tắc nghẽn đường thở trở nên nghiêm trọng hơn.

Đặc biệt, việc lạm dụng kháng sinh khi trẻ bị lên cơn hen cấp hoặc viêm đường hô hấp do vi-rút không những không giúp cắt được cơn khó thở mà còn làm gia tăng nguy cơ kháng thuốc kháng sinh vô cùng nguy hiểm, đồng thời làm tăng tần suất tái phát bệnh trong tương lai.

Lời khuyên dành cho các bậc phụ huynh:

Không tự ý "dập" cơn ho: Ho là phản xạ bảo vệ cơ thể. Đừng chỉ tìm cách dập cơn ho hay khò khè bằng các thuốc mua tự do mà hãy đưa trẻ đi khám để tìm đúng nguyên nhân gốc rễ.

Tầm soát hen phế quản sớm: Trẻ ho, khò khè tái phát từ 3 lần trở lên hoặc có tiền sử gia đình dị ứng cần được bác sĩ chuyên khoa Nhi/Hô hấp thăm khám và lập kế hoạch kiểm soát hen dài hạn.

Không tự ý dùng kháng sinh & thuốc ho mạnh: Tuyệt đối không tự mua thuốc ức chế ho (như Dextromethorphan) hay kháng sinh khi chưa có đơn của bác sĩ.

Nhận biết dấu hiệu nguy hiểm cần cấp cứu ngay: Trẻ thở nhanh, lồng ngực rút lõm, cánh mũi phập phồng, môi tím tái, nói không thành tiếng hoặc lơ mơ.

Việc điều trị hen phế quản ở trẻ em là một hành trình dài hạn đòi hỏi sự kiên nhẫn và tuân thủ chặt chẽ phác đồ của bác sĩ. Hãy là những cha mẹ thông thái, đừng để sự chủ quan hay thói quen tự chữa bệnh vô tình đẩy con vào tình thế nguy hiểm.