Cảnh báo chấn động từ Thung lũng Silicon: Căn bệnh “ảo tưởng AI” đang khiến nhiều CEO sập bẫy

Theo Tạp chí kinh doanh Inc, trong khi nhiều lãnh đạo công nghệ đang đặt cược tương lai doanh nghiệp vào trí tuệ nhân tạo, Aaron Levie, đồng sáng lập kiêm CEO của Tập đoàn điện toán đám mây Box (Mỹ), lại đưa ra một cảnh báo đáng chú ý, đó là giới CEO có thể đang mắc phải thứ mà ông gọi là “ảo tưởng AI” (AI psychosis).

Theo Levie, không ít nhà lãnh đạo doanh nghiệp hiện nay đang đánh giá quá cao khả năng của AI vì họ chỉ nhìn thấy những kết quả ấn tượng mà công nghệ này tạo ra, thay vì hiểu được toàn bộ quá trình triển khai phức tạp phía sau.

Khi CEO chỉ nhìn thấy “con đường màu hồng” của AI

Trên nền tảng mạng xã hội X, Aaron Levie mới đây đã thẳng thắn chỉ ra điều mà ông cho là một vấn đề ngày càng phổ biến trong ngành công nghệ, khi các CEO đang có những kỳ vọng thiếu thực tế về AI.

Bình luận của ông được đưa ra nhằm phản hồi bài đăng của nhà thiết kế sản phẩm Michal Malewicz, người nhận định rằng: “Các CEO là những người ảo tưởng nhất về AI. Họ tách rời khỏi thực tế.”

Levie đồng tình với quan điểm này ở một mức độ nhất định. Theo ông, nguyên nhân nằm ở việc các nhà lãnh đạo doanh nghiệp thường ở quá xa những công đoạn triển khai cuối cùng, nơi tạo ra phần lớn giá trị thực tế của AI.

CEO Aaron Levie viết trên X rằng: “Các CEO đặc biệt dễ rơi vào trạng thái ảo tưởng AI bởi họ đủ xa khỏi công đoạn cuối cùng của quá trình triển khai, nơi vẫn còn rất nhiều việc phải làm để tạo ra phần lớn giá trị từ AI”.

Ông cho rằng khi trực tiếp trải nghiệm các công cụ AI, nhiều lãnh đạo chỉ nhìn thấy những kết quả lý tưởng mà công nghệ tạo ra. Tuy nhiên, họ thường bỏ qua hàng loạt bước tiếp theo cần được hoàn thiện để biến các kết quả thử nghiệm thành những hệ thống vận hành ổn định trong môi trường doanh nghiệp.

Ông khẳng định rằng: “Vì vậy, khi trải nghiệm AI, họ chỉ nhìn thấy những kết quả lý tưởng, mà thường không tính đến 10 hay 20 bước tiếp theo cần thực hiện để các tác nhân AI có thể tạo ra kết quả bền vững”.

Khoảng cách giữa bản trình diễn và triển khai thực tế

Theo Levie, điểm khác biệt lớn nhất giữa việc trải nghiệm AI và ứng dụng AI trong môi trường sản xuất nằm ở khối lượng công việc hậu trường mà nhiều người không nhìn thấy.

Một sản phẩm AI có thể đưa ra kết quả ấn tượng trong vài phút trình diễn, nhưng để đưa công nghệ đó vào hoạt động chính thức, doanh nghiệp phải trải qua nhiều bước kiểm chứng và tối ưu hóa.

Ông lấy ví dụ về các công việc như rà soát mã nguồn, sửa lỗi trước khi triển khai, huấn luyện các tác nhân AI và kiểm chứng độ chính xác của nội dung do chúng tạo ra.

Đây đều là những nhiệm vụ tiêu tốn nhiều nguồn lực nhưng thường bị đánh giá thấp khi thảo luận về tiềm năng của AI.

Nói cách khác, khoảng cách giữa một bản demo thành công và một hệ thống AI có thể vận hành bền vững trong doanh nghiệp vẫn còn rất lớn.

Chính vì vậy, Levie cho rằng cách tốt nhất để các nhà lãnh đạo hiểu đúng về AI không phải là nghe các bài thuyết trình hay đọc những báo cáo lạc quan, mà là trực tiếp sử dụng công nghệ này trong thời gian dài.

Ông cho rằng: “Điều tốt nhất một CEO có thể làm là sử dụng AI thật nhiều để hiểu rõ những tác động thực tế của các tác nhân AI trong doanh nghiệp, từ đó có được sự nhìn nhận đầy đủ cả về tiềm năng lẫn khối lượng công việc thực sự cần bỏ ra để triển khai chúng”.

Những phát biểu của Levie xuất hiện trong bối cảnh AI đang trở thành lý do được nhiều công ty công nghệ viện dẫn cho các đợt cắt giảm nhân sự quy mô lớn.

Tuy nhiên, trái với xu hướng phổ biến hiện nay, CEO của Box vẫn là một trong những tiếng nói tích cực nhất về vai trò của con người trong kỷ nguyên AI.

Levie cho rằng giá trị lớn nhất của trí tuệ nhân tạo không nằm ở việc thay thế người lao động, mà ở khả năng nâng cao năng suất và mở rộng năng lực làm việc của họ.

Quan điểm này được ông chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn trên podcast Platformer hồi tháng 5. Tại đây, Levie đưa ra một nhận định đáng chú ý: AI có thể khiến doanh nghiệp cần nhiều nhân sự hơn thay vì ít đi.

Lý do nằm ở việc công nghệ giúp giảm đáng kể chi phí và độ khó của giai đoạn khởi đầu công việc. Khi việc bắt tay vào các nhiệm vụ phức tạp trở nên dễ dàng hơn, doanh nghiệp có xu hướng mở rộng phạm vi hoạt động và tạo ra thêm nhiều đầu việc mới.

CEO Levie nói: “Về cơ bản, điều này giống như cuốn sách “Nếu bạn cho con chuột một chiếc bánh quy” (If You Give a Mouse a Cookie) được áp dụng vào nền kinh tế. Bạn sẽ liên tục tạo ra ngày càng nhiều công việc hơn”.

Ông tiếp tục giải thích: “Mọi người sẽ nhận ra rằng có rất nhiều nhiệm vụ mà trước đây họ hoàn toàn có thể làm nhưng chưa từng thực hiện, đơn giản vì chi phí cố định để bắt đầu quá cao. AI đã khiến việc khởi đầu trở nên dễ dàng hơn”.

Góc nhìn của Levie nổi bật bởi nó xuất hiện giữa làn sóng cảnh báo ngày càng mạnh mẽ từ các lãnh đạo AI về nguy cơ mất việc làm trong tương lai.

Một trong những tiếng nói bi quan nhất là Dario Amodei, CEO của Anthropic. Ông từng dự đoán rằng AI có thể xóa sổ một nửa số công việc văn phòng và đẩy tỷ lệ thất nghiệp lên mức từ 10% đến 20% trong vòng 5 năm tới.

Những nhận định như vậy đã góp phần làm dấy lên các cuộc tranh luận gay gắt về tác động thực sự của AI đối với thị trường lao động toàn cầu.

Tuy nhiên, Levie không phải là người duy nhất tỏ ra thận trọng trước những dự báo mang tính tận thế.

Vào tháng 5, ông Yann LeCun, người thường được gọi là “cha đỡ đầu của AI” cũng đã công khai chỉ trích một số CEO trong ngành. Theo ông, nhiều lãnh đạo AI đang có xu hướng phóng đại năng lực công nghệ của mình.

Ông LeCun cho rằng nguyên nhân xuất phát từ việc họ có “lợi ích gắn liền với việc nâng cao giá trị và sức mạnh của những sản phẩm mà họ bán ra”.

Nhận định này cho thấy ngay trong nội bộ ngành AI, vẫn tồn tại những quan điểm rất khác nhau về khả năng thực tế của công nghệ cũng như tốc độ mà nó có thể thay đổi thị trường lao động.

Dù cuộc tranh luận về tương lai cuối cùng vẫn chưa có hồi kết, một thực tế đã xuất hiện ngay từ hiện tại, đó là các doanh nghiệp công nghệ đang liên tục tinh giản nhân sự trong lúc tăng tốc đầu tư cho AI.

Ngay cả khi AI chưa trực tiếp thay thế người lao động ở quy mô lớn, nhiều công ty vẫn đang tái phân bổ nguồn lực để chuẩn bị cho cuộc đua công nghệ mới.

Theo một báo cáo do Goldman Sachs công bố vào tháng 4, AI hiện đang góp phần gây ra khoảng 16.000 trường hợp mất việc làm mỗi tháng.

Con số này cho thấy tác động của AI đối với thị trường lao động không còn là câu chuyện của tương lai xa, mà đã bắt đầu xuất hiện trong các quyết định kinh doanh hiện tại.

Tuy vậy, theo CEO Box Aaron Levie, điều quan trọng nhất lúc này có lẽ không phải là tranh luận xem AI sẽ thay thế hay tạo thêm việc làm, mà là hiểu đúng những gì công nghệ này thực sự có thể làm được.

Bởi giữa những lời hứa hẹn về một cuộc cách mạng AI và thực tế triển khai trong doanh nghiệp, vẫn còn tồn tại một khoảng cách đáng kể, khoảng cách mà theo CEO của Box, nhiều nhà lãnh đạo công nghệ hiện nay vẫn chưa nhìn thấy hết.

*Nguồn: Inc