Các nhà khoa học đưa ra "cảnh báo nghiêm khắc nhất từ trước đến nay" tới tất cả chúng ta

Các đại dương đang ấm lên với tốc độ đáng báo động, mang theo những hậu quả sâu rộng mà thế giới chưa sẵn sàng đối mặt, theo báo cáo từ hơn 100 nhà khoa học quốc tế.

Báo cáo Trạng thái Đại dương Copernicus (Copernicus Ocean State Report) lần thứ 10, xuất bản vào thứ Tư (30/9), đã tổng hợp dữ liệu từ hơn 4 thập kỷ từ vệ tinh, phao quan trắc và các cảm biến để kiểm tra "nhịp đập" của các đại dương trên thế giới - đưa ra "lời cảnh báo đanh thép nhất từ trước đến nay" về những thay đổi sâu sắc mà đại dương đang phải chịu đựng.

“Đại dương đang biến đổi ngay trước mắt chúng ta: nước biển ấm lên, mực nước biển dâng và sự suy thoái hệ sinh thái là những dấu hiệu có liên quan chặt chẽ với nhau của một sự thay đổi lớn và lâu dài,” ông Pierre Bahurel, Tổng Giám đốc Mercator Ocean International - tổ chức nghiên cứu phi lợi nhuận thực hiện báo cáo này - cho biết.

Cùng với những thay đổi dài hạn được chỉ ra trong báo cáo, một hiện tượng El Niño siêu mạnh đang tạo thêm áp lực lớn. Mẫu hình khí hậu tự nhiên này - đặc trưng bởi nhiệt độ nước biển ấm hơn trung bình dọc theo đường xích đạo ở Thái Bình Dương - đang trên đà trở thành đợt El Niño dữ dội nhất trong lịch sử từng được ghi nhận.

Theo báo cáo, các đại dương trên toàn cầu hấp thụ khoảng 90% lượng nhiệt dư thừa do con người tạo ra từ việc đốt nhiên liệu hóa thạch, và chúng đang ấm lên với "tốc độ đáng báo động".

Tốc độ ấm lên của đại dương đã tăng gấp đôi trong 20 năm qua và nhiệt độ bề mặt nước biển đã đạt mức kỷ lục vào các năm 2023, 2024 và một lần nữa vào năm 2026.

Năm ngoái, các đại dương trên thế giới đã hấp thụ thêm một lượng nhiệt tương đương 23 zettajoules (đơn vị đo năng lượng cực lớn đo nhiệt lượng), lập kỷ lục mới trong năm thứ 9 liên tiếp, báo cáo lưu ý. Để dễ hình dung, lượng năng lượng này tương đương với 12 quả bom Hiroshima phát nổ mỗi giây trong suốt một năm, hoặc gấp khoảng 40 lần tổng năng lượng mà toàn thế giới tiêu thụ trong năm 2025.

Tất cả lượng nhiệt này tạo ra những tác động gợn sóng khổng lồ, kích hoạt các sóng nhiệt đại dương, tiếp thêm năng lượng cho các cơn bão mạnh hơn và tàn phá hơn, gây tổn hại đến sinh vật biển và làm tăng mực nước biển dâng - do cả việc băng tan và việc nước ấm hơn sẽ giãn nở chiếm nhiều thể tích hơn.

Mực nước biển trung bình toàn cầu đã dâng khoảng 0,15 inch mỗi năm (3,8 mm) kể từ năm 1999, nâng tổng mức dâng lên gần 4 inch (khoảng 10 cm), với tốc độ gia tăng nhanh hơn kể từ năm 2012 - đe dọa hàng trăm triệu người đang sống ở các vùng duyên hải.

Các đại dương cũng đã trở nên chua hơn khoảng 17% kể từ năm 1985 do hấp thụ lượng ô nhiễm carbon ngày càng tăng.

Axit hóa đại dương đôi khi được gọi là "người anh em song sinh độc hại" của biến đổi khí hậu vì những thiệt hại mà nó gây ra cho các hệ sinh thái dưới nước, bao gồm việc khiến các loài sinh vật như hàu, tôm hùm và san hô gặp khó khăn trong việc xây dựng và duy trì vỏ cũng như bộ khung xương.

Một số khu vực đang chịu áp lực đặc biệt gay gắt do những thay đổi diễn ra khi Trái Đất ấm lên. Các vùng biển Châu Âu đang chịu "áp lực nặng nề," bà Karina von Schuckmann, tác giả báo cáo và là cố vấn cao cấp tại Mercator Ocean International, cho biết.

Địa Trung Hải và Biển Đen đều trải qua các đợt sóng nhiệt đại dương kỷ lục vào năm 2024, với một số đợt kéo dài hơn 30 ngày và đẩy nhiệt độ nước lên cao hơn 8,3 độ Fahrenheit (4,6 độ C) so với mức trung bình, báo cáo chỉ ra.

“Đây không phải là những đợt nắng nóng bộc phát riêng lẻ; chúng đang diễn ra trên nền tảng của sự ấm lên đà dài của đại dương, làm thay đổi các điều kiện mà hệ sinh thái biển phải trải qua,” bà Blanca Fernández-Álvarez, tác giả báo cáo và là nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Đột phá Địa Trung Hải, cho biết.

Các hiện tượng cực đoan ở đại dương gây tác động lớn đến con người. Báo cáo nhắc đến Cơn bão Louis vào năm 2024, mang theo những con sóng cao 26 foot (gần 8 mét) đến các phần bờ biển của Tây Ban Nha, khiến một người thiệt mạng, gây mất điện diện rộng và hư hỏng hạ tầng.

Cùng năm đó, một cơn bão đã mang theo những luồng gió kéo dài và dữ dội đến Vịnh Bothnia, nằm giữa Thụy Điển và Phần Lan. Rất nhiều nước bị đẩy ra khỏi vịnh đến mức mực nước biển giảm mạnh 60 inch (1,5 mét), buộc các chuyến phà phải ngừng hoạt động trong 18 giờ.

Hành trình đến rìa biến mất của Bắc Cực

Một số thay đổi lớn nhất ở đại dương đang diễn ra tại Bắc Cực - nơi đang ấm lên nhanh chóng, nhiệt độ bề mặt nước biển tại đây đã tăng khoảng 7,6 độ Fahrenheit (4,2 độ C) trong bốn thập kỷ qua. Mức băng biển trung bình hàng tháng đã giảm khoảng 190.000 dặm vuông mỗi thập kỷ từ năm 1979 đến năm 2025 - tương đương với việc mất đi một diện tích xấp xỉ bằng đất nước Tây Ban Nha sau mỗi 10 năm.

Ở đầu bên kia thế giới, mức băng biển thấp kỷ lục ở Nam Cực vào năm 2022 trùng hợp với thất bại sinh sản hàng loạt đầu tiên được ghi nhận của chim cánh cụt Hoàng đế. Đó là "dấu hiệu cho thấy biến đổi khí hậu đã và đang tái định hình môi trường sống của các loài phụ thuộc vào băng," báo cáo lưu ý.

Có lẽ những đối tượng dễ bị tổn thương nhất trước các thay đổi của đại dương là các quốc gia đảo nhỏ đang phát triển - những nơi ở tuyến đầu của hiện tượng nước biển dâng, các cơn bão nhiệt đới ngày càng dữ dội, nước dâng do bão và hiện tượng san hô chết hàng loạt.

“Đối với các quốc gia hải đảo, biến đổi đại dương không phải là một vấn đề môi trường xa xôi; đó là một thách thức tức thì về kinh tế, phát triển và an ninh - đồng thời là lời cảnh báo về những gì mà nhiều đường bờ biển khác sẽ phải đối mặt trong tương lai,” bà von Schuckmann nhận định.

Báo cáo kêu gọi duy trì việc giám sát liên tục các đại dương để đảm bảo rằng các chính phủ và cộng đồng có đủ thông tin cần thiết nhằm chuẩn bị cho những gì sắp tới.

“Trách nhiệm của chúng ta là xây dựng năng lực thường trực để dự báo và ứng phó với sự biến đổi này,” ông Bahurel từ Mercator Ocean International kết luận.

Nguồn: CNN