Cả TP.HCM đang sục sôi đi mua "Sữa tuyết Vân Nam": Liệu kịch bản "sớm nở tối tàn" của nước lê, bánh đồng xu có lặp lại

Vài tuần gần đây, cụm từ "sữa tuyết Vân Nam" liên tục xuất hiện trên TikTok, Facebook và các hội nhóm ăn uống. Hàng loạt địa điểm bán mọc lên, nhiều nơi bán đồ uống cũng bắt đầu bổ sung món này vào thực đơn để đón đầu nhu cầu của khách.

Không khó để bắt gặp những video ghi cảnh khách xếp hàng mua sữa tuyết Vân Nam tại TP.HCM, Hà Nội, Đắk Lắk, Cần Thơ hay nhiều tỉnh thành khác. Hàng loạt bài đăng chia sẻ địa chỉ quán, đánh giá hương vị và hướng dẫn tự làm tại nhà cũng thu hút hàng trăm nghìn đến hàng triệu lượt xem.

Từ thức uống địa phương thành "trend" phủ sóng

Sữa tuyết Vân Nam là món tráng miệng có nguồn gốc từ tỉnh Vân Nam (Trung Quốc), gây ấn tượng với lớp kem sữa đánh bông xốp mịn như tuyết, tan nhẹ trong miệng và mang lại cảm giác mát lạnh. Bên cạnh phiên bản nguyên bản, nhiều cửa hàng còn biến tấu bằng cách thêm topping như Oreo, sữa chua dẻo, dâu sấy, ngũ cốc hay các loại hạt, giúp món ăn thêm bắt mắt và phù hợp với khẩu vị của giới trẻ.

Chính hiệu ứng lan truyền trên mạng xã hội cùng tâm lý muốn trải nghiệm món mới khiến sữa tuyết Vân Nam nhanh chóng trở thành trào lưu tại nhiều địa phương.

Giống nhiều trào lưu ẩm thực trước đây, độ hot của sữa tuyết Vân Nam được thúc đẩy mạnh mẽ bởi mạng xã hội. Chỉ cần một vài video đạt hàng triệu lượt xem, hàng loạt cửa hàng lập tức nhập nguyên liệu, học công thức và bổ sung vào menu.

Việc gia nhập thị trường cũng không quá khó. So với mở một thương hiệu mới, nhiều quán chỉ cần đầu tư thêm dụng cụ, nguyên liệu và thiết kế lại hình ảnh là có thể bán ngay món đồ uống đang thịnh hành. Chính vì vậy, tốc độ phủ sóng của sữa tuyết Vân Nam diễn ra rất nhanh, từ các thành phố lớn đến nhiều địa phương.

Bên cạnh sức hút trên mạng xã hội, sữa tuyết Vân Nam cũng tạo ra những ý kiến trái chiều về hương vị. Nhiều người đánh giá lớp sữa đánh bông mềm, béo, thơm và lạ là điểm khác biệt khiến món đồ uống này nhanh chóng gây sốt. Ngược lại, một số thực khách cho rằng vị ngọt khá đậm, kết cấu nhiều kem sữa nên dễ ngấy sau vài ngụm. Tuy nhiên, giống nhiều món đồ uống theo trào lưu khác, cảm nhận này phần lớn phụ thuộc vào khẩu vị cá nhân và công thức của từng quán.

Cơ hội kinh doanh hay "vết xe đổ" của những cơn sốt ngắn hạn?

Ở góc độ kinh doanh, sự bùng nổ của sữa tuyết Vân Nam phản ánh xu hướng quen thuộc của ngành F&B Việt Nam: cứ vài tháng lại xuất hiện một "ngôi sao" mới.

Trước đó, thị trường từng chứng kiến hàng loạt trào lưu như trà chanh giã tay, bánh đồng xu phô mai, trà mãng cầu, nước lê ... Điểm chung là đều tăng trưởng rất nhanh nhờ hiệu ứng mạng xã hội, thu hút lượng lớn người bán tham gia chỉ trong thời gian ngắn.

Trong đó, bánh đồng xu phô mai là ví dụ điển hình. Khi món ăn này bùng nổ vào năm 2023, hàng loạt cửa hàng mọc lên khắp các tuyến phố. Có thời điểm, nhiều người sẵn sàng xếp hàng hàng chục phút để mua. Tuy nhiên, chỉ sau vài tháng, sức hút giảm mạnh khi thị trường bão hòa, lượng cửa hàng đóng cửa hoặc chuyển sang bán món khác ngày càng nhiều.

Một ví dụ khác là cơn sốt nước lê từng bùng nổ năm 2024. Với lợi thế giá bán rẻ, mô hình quầy mang đi nhỏ gọn và chi phí đầu tư ban đầu không quá lớn, nhiều người nhanh chóng tham gia thị trường. Không ít cửa hàng được thiết kế riêng với bộ nhận diện thương hiệu, biển hiệu và bao bì đồng bộ, kỳ vọng đón đầu làn sóng tiêu dùng mới. Số lượng cửa hàng của chuỗi này tăng nhanh trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, khi hiệu ứng mạng xã hội giảm nhiệt, lượng khách cũng nhanh chóng đi xuống. Không ít điểm bán phải đóng cửa hoặc chuyển sang kinh doanh thêm các mặt hàng khác để duy trì doanh thu.

Sữa tuyết Vân Nam cũng đứng trước bài toán tương tự.

Việc quá nhiều quán cùng bán một sản phẩm khiến lợi thế khác biệt nhanh chóng bị xóa nhòa. Khi công thức được chia sẻ rộng rãi trên mạng, rào cản gia nhập gần như bằng không. Điều này đồng nghĩa với việc cạnh tranh sẽ chuyển từ "ai bán trước" sang "ai giữ được khách".

Không ít chuyên gia F&B cho rằng, một món đồ uống viral có thể giúp cửa hàng tăng doanh thu trong ngắn hạn, nhưng rất khó trở thành lợi thế bền vững nếu chỉ dựa vào yếu tố "hot". Khi hiệu ứng mạng xã hội giảm nhiệt, khách hàng sẽ quay lại với những tiêu chí quen thuộc như chất lượng, giá bán, không gian và dịch vụ.

Đó cũng là lý do nhiều thương hiệu lớn thường xem các món đồ uống theo xu hướng là sản phẩm mùa vụ hoặc phiên bản giới hạn, thay vì đặt cược toàn bộ hoạt động kinh doanh vào một trào lưu.

Dù vậy, không thể phủ nhận sữa tuyết Vân Nam đang mang đến cơ hội cho nhiều cửa hàng tiếp cận nhóm khách trẻ thích trải nghiệm cái mới. Trong bối cảnh chi phí marketing ngày càng cao, một món đồ uống viral có thể giúp quán nhanh chóng được biết đến mà không cần đầu tư quá nhiều cho quảng cáo.

Tuy nhiên, lịch sử của thị trường F&B Việt Nam cũng cho thấy, không phải trào lưu nào cũng có thể trở thành xu hướng lâu dài. Điều quyết định sự sống còn của một thương hiệu không nằm ở việc bán món "hot" nhanh đến đâu, mà ở khả năng biến những vị khách đến vì tò mò thành khách hàng quay lại nhiều lần.