Bi kịch của thần đồng đỗ đại học năm 13 tuổi, 17 tuổi vào Viện Hàn lâm Khoa học, 20 tuổi bị cho thôi học

Từng khiến truyền thông Trung Quốc chú ý khi vào đại học ở tuổi 13 và được nhận vào chương trình nghiên cứu sinh tại Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc năm 17 tuổi, Ngụy Vĩnh Khang từng được gọi là “thần đồng phương Đông”. Thế nhưng, phía sau những thành tích khiến nhiều người ngưỡng mộ lại là một tuổi thơ gần như chỉ xoay quanh việc học. Đến khi bước vào môi trường nghiên cứu và phải tự chăm sóc bản thân, những kỹ năng mà cậu chưa từng được học lại trở thành rào cản lớn.

Ngụy Vĩnh Khang sinh năm 1983 tại huyện Hoa Dung, tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc. Mẹ cậu, bà Tằng Học Mai, từng bỏ lỡ cơ hội học đại học và đặt rất nhiều kỳ vọng vào con trai. Ngay từ nhỏ, bà đã dành nhiều thời gian dạy Vĩnh Khang học chữ và liên tục thúc đẩy cậu tiến nhanh trong việc học.

Khoảng 2 tuổi, Vĩnh Khang đã có thể nhận biết hơn 1.000 chữ Hán. Đến năm 4 tuổi, cậu hoàn thành chương trình trung học cơ sở. Năm 8 tuổi, Vĩnh Khang vào một trường trung học trọng điểm của địa phương. Đến năm 1996, khi mới 13 tuổi, cậu đạt thành tích cao trong kỳ thi và đỗ ngành Vật lý của Đại học Tương Đàm.

Con đường học tập của Vĩnh Khang tiếp tục diễn ra với tốc độ đặc biệt. Năm 2000, ở tuổi 17, cậu được nhận vào chương trình nghiên cứu sinh thạc sĩ - tiến sĩ tại Viện Vật lý năng lượng cao thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc. Truyền thông khi ấy gọi cậu là “thần đồng phương Đông”, còn câu chuyện về cậu trở thành hình mẫu về một đứa trẻ có khả năng học tập vượt trội. Thế nhưng, chính tại đây, những vấn đề trước đó ít được nhìn thấy bắt đầu bộc lộ.

Từ nhỏ, cuộc sống của Vĩnh Khang gần như được mẹ sắp xếp hoàn toàn để cậu có thể tập trung vào học tập. Bà chăm lo phần lớn công việc sinh hoạt cho con, thậm chí theo các bài viết về câu chuyện này, từng đút cơm và hỗ trợ cậu những việc cá nhân mà đáng lẽ một đứa trẻ lớn lên cần tự làm. Những bức tường trong nhà cũng được tận dụng để dán công thức, từ vựng và các nội dung học tập.

Cách giáo dục ấy giúp Vĩnh Khang có nhiều thời gian dành cho sách vở, nhưng đồng thời khiến khả năng tự lập của cậu không phát triển tương xứng với tốc độ học tập. Khi còn ở bên mẹ, những thiếu hụt này phần nào được che lấp. Nhưng khi bước vào môi trường nghiên cứu ở Bắc Kinh và phải tự quản lý cuộc sống, chúng trở thành vấn đề nghiêm trọng.

Năm 2003, sau khoảng ba năm học tại Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, Vĩnh Khang được cho thôi học khi chưa hoàn thành chương trình thạc sĩ. Theo các nguồn báo chí Trung Quốc, nguyên nhân chủ yếu liên quan đến việc cậu không thích nghi được với cuộc sống tự lập, quản lý thời gian và môi trường nghiên cứu, chứ không đơn thuần là vấn đề năng lực học tập.

Cú sốc ấy khiến câu chuyện về “thần đồng phương Đông” chuyển sang một hướng hoàn toàn khác. Sau khi trở về nhà, Vĩnh Khang từng trải qua giai đoạn khó khăn trong quan hệ với mẹ. Có lần, sau một cuộc xung đột, cậu rời khỏi nhà và bắt đầu một chuyến đi kéo dài 39 ngày qua 16 tỉnh, thành của Trung Quốc. Khi tiền mang theo cạn kiệt, Vĩnh Khang phải nhờ cảnh sát hỗ trợ để trở về.

Chính quãng thời gian ấy lại trở thành một trải nghiệm quan trọng đối với Vĩnh Khang. Lần đầu tiên, chàng trai từng dành phần lớn tuổi thơ cho sách vở phải tự đối mặt với những vấn đề rất đời thường: đi đâu, ăn gì, sử dụng tiền như thế nào và làm sao để tự chăm sóc bản thân.

Sau biến cố, bà Tằng Học Mai dần nhìn lại cách giáo dục con. Trong những chia sẻ với truyền thông, bà thừa nhận phương pháp của mình đã quá nghiêm khắc và cho rằng những vấn đề xảy ra với con trai có phần trách nhiệm của chính bà. Từ đó, Vĩnh Khang bắt đầu học lại những kỹ năng mà trước đây anh gần như không có cơ hội rèn luyện.

Con đường sau đó không hề bằng phẳng. Vĩnh Khang từng làm việc tại một cơ quan nghiên cứu hàng không ở Thượng Hải, nhưng không duy trì được công việc lâu dài. Anh tiếp tục tìm việc và từng có thời gian làm việc ở nhiều thành phố khác nhau. Sau đó, anh còn thi cao học ngành Vật lý sinh học tại Đại học Công nghiệp Bắc Kinh và về sau có thời gian học tập, làm việc trong lĩnh vực phần mềm.

Trong quá trình ấy, cuộc sống của Vĩnh Khang dần trở về với những điều bình thường. Anh gặp và kết hôn với Phó Bích, sau đó có hai người con. Vợ anh từng nhận xét rằng Vĩnh Khang đã thay đổi từ một “thần đồng” thành một người chồng biết chăm lo cho cuộc sống. Hai vợ chồng lựa chọn cuộc sống kín tiếng và anh cũng dần rời xa sự chú ý của truyền thông.

Đáng chú ý, chính thế hệ sau của Vĩnh Khang lại được gia đình lựa chọn một cách giáo dục khác. Khi bà Tằng từng muốn trực tiếp dạy các cháu theo cách mình đã áp dụng với con trai, vợ Vĩnh Khang từ chối và muốn các con có một tuổi thơ bình thường hơn.

Những năm cuối đời, Vĩnh Khang gần như biến mất khỏi sự chú ý của công chúng. Năm 2021, vợ anh đăng thông báo cho biết Vĩnh Khang qua đời ngày 9/11, khi mới 38 tuổi, sau một cơn bệnh đột ngột. Thông tin được truyền thông Trung Quốc đưa lại cho biết nguyên nhân ban đầu được xác định là nhồi máu cơ tim.

Tổng hợp