Bệnh hô hấp gia tăng thời điểm giao mùa, bác sĩ cảnh báo gì?

Tại Bệnh viện Nguyễn Trãi (TP.HCM), số lượt khám và nhập viện do bệnh lý hô hấp thường ghi nhận mức tăng từ 20% đến 35% vào giai đoạn giao mùa và các kỳ nghỉ lễ. Xu hướng gia tăng được ghi nhận ở cả nhóm bệnh nhiễm trùng hô hấp cấp tính và nhóm bệnh mạn tính có đợt cấp. Trong đó, các bệnh thường gặp gồm cúm mùa, viêm phế quản cấp, viêm phổi do virus hoặc vi khuẩn.

Đối với nhóm bệnh mạn tính, bệnh nhân mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) và hen phế quản có thể xuất hiện các đợt cấp hoặc mất kiểm soát triệu chứng do thời tiết thay đổi, di chuyển nhiều trong dịp nghỉ lễ hoặc gián đoạn việc sử dụng thuốc điều trị duy trì.

Trường hợp điển hình là bệnh nhân T.M.Q (85 tuổi, ngụ TP.HCM) được đưa đến Bệnh viện Nguyễn Trãi trong tình trạng ho khan, tức ngực, sốt kèm khó thở.

Tại bệnh viện, người bệnh được chẩn đoán viêm phổi cộng đồng cùng với tăng huyết áp, bệnh tim thiếu máu và rối loạn mỡ máu. Bệnh nhân được thở oxy, điều trị kháng sinh phổ rộng, kháng viêm, dãn phế quản, điều chỉnh huyết áp và các thuốc điều trị bệnh nền.

Sau 2 ngày, người bệnh hết sốt và giảm tình trạng khó thở. Bệnh nhân tiếp tục được điều trị bằng thuốc kháng sinh và kháng viêm đến khi tình trạng bệnh ổn định hoàn toàn.

Theo BS CKI Nguyễn Võ Anh Tiến, khoa Hô Hấp, Bệnh viện Nguyễn Trãi, các bệnh hô hấp thường gặp gồm cúm A/B, COVID-19, nhiễm Rhinovirus, virus hợp bào hô hấp (RSV), viêm amidan, viêm họng cấp và viêm tiểu phế quản ở trẻ nhỏ.

“Nhóm có nguy cơ mắc bệnh hoặc diễn tiến nặng cao hơn gồm trẻ dưới 5 tuổi do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, đường thở còn hẹp; người trên 65 tuổi do suy giảm miễn dịch tự nhiên và thường có bệnh nền. Ngoài ra, người mắc các bệnh nền như đái tháo đường, suy tim, bệnh thận mạn, bệnh phổi mạn tính và người suy giảm miễn dịch, chẳng hạn đang sử dụng corticoid kéo dài, hóa trị hoặc sau ghép tạng, cũng cần đặc biệt lưu ý”, BS Tiến nhấn mạnh.

Tại khoa Hô hấp 1, Bệnh viện Nhi Đồng 2 cũng ghi nhận số bệnh nhi mắc các bệnh về đường hô hấp gia tăng. Khoa chủ yếu tiếp nhận những trường hợp mắc bệnh lý nhiễm trùng đường hô hấp dưới, trong đó viêm phổi là bệnh thường gặp. Các triệu chứng phổ biến gồm ho, khò khè, khó thở, có thể kèm sốt hoặc không sốt.

BS.CK2 Nguyễn Hoàng Phong, Trưởng khoa Hô hấp 1, Bệnh viện Nhi Đồng 2 cho biết: “Nhóm trẻ dưới 2 tuổi, đặc biệt trẻ dưới 12 tháng tuổi, chiếm tỷ lệ đáng kể trong số các trường hợp nặng. Ở trẻ càng nhỏ, hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, trong khi đường thở còn ngắn và hẹp nên khi nhiễm virus hoặc vi khuẩn, bệnh có thể diễn tiến nhanh hơn”.

Không chủ quan với bệnh hô hấp

Theo bác sĩ, trong dịp nghỉ lễ, mật độ tiếp xúc tại các điểm du lịch, nhà ga, sân bay và phương tiện giao thông thường tăng cao, làm gia tăng nguy cơ tiếp xúc gần với nguồn lây chưa được phát hiện. Bên cạnh đó, việc di chuyển liên tục, thiếu ngủ, thay đổi chế độ ăn uống và sinh hoạt có thể khiến cơ thể mệt mỏi, ảnh hưởng tạm thời đến sức đề kháng.

Sự thay đổi đột ngột về nhiệt độ, độ ẩm hoặc môi trường cũng có thể khiến niêm mạc đường hô hấp dễ bị kích ứng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và những người có bệnh hô hấp mạn tính.

Người bệnh cần chú ý các dấu hiệu như thở nhanh, khó thở, co kéo lồng ngực, mệt lả, lơ mơ hoặc khó đánh thức. Đau tức ngực, sốt kéo dài hoặc sốt tái phát sau vài ngày, đờm đặc đổi màu hoặc có máu cũng là những biểu hiện cần được đánh giá y tế.

Nếu có máy đo SpO₂ tại nhà, chỉ số dưới 95% cũng là dấu hiệu cần lưu ý, đặc biệt khi đi kèm khó thở hoặc tình trạng sức khỏe diễn tiến xấu.

Khi xuất hiện triệu chứng hô hấp nhẹ, người bệnh nên nghỉ ngơi, uống đủ nước, đeo khẩu trang và hạn chế tiếp xúc gần với người khác để tránh lây nhiễm. Có thể sử dụng nước muối sinh lý để vệ sinh mũi, súc họng. Thuốc hạ sốt, giảm đau như paracetamol nên được sử dụng đúng liều và phù hợp với tuổi, cân nặng.

Bác sĩ khuyến cáo, người bệnh không nên tự ý sử dụng kháng sinh hoặc corticoid khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Cần đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện khó thở, thở rít, co kéo lồng ngực, sốt cao kéo dài không đáp ứng với thuốc hạ sốt, nôn ói liên tục hoặc bệnh nền trở nên mất kiểm soát.

Để chủ động phòng bệnh trong dịp lễ 2/9, người dân nên đeo khẩu trang khi đến nơi đông người, vệ sinh tay thường xuyên, giữ nhiệt độ điều hòa ở mức phù hợp và tránh thay đổi nhiệt độ quá đột ngột. Người mắc bệnh mạn tính cần chuẩn bị đủ thuốc duy trì cho cả chuyến đi.

Bên cạnh đó, tiêm vaccine cúm hằng năm và vaccine phế cầu theo khuyến cáo là những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng hô hấp.