Bé gái 15 tuổi bị đột quỵ và cuộc chạy đua 150 phút giành lại sự sống

Một nữ sinh 15 tuổi, vốn có sức khỏe bình thường, bất ngờ phải nhập viện cấp cứu vì đột quỵ não - căn bệnh vốn được xem là chỉ xảy ra ở người cao tuổi. Trường hợp này do Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ tiếp nhận và điều trị, gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ đột quỵ đang trẻ hóa.

Ngã quỵ trong nhà tắm vì liệt nửa người

Gia đình cho biết, em đang sinh hoạt bình thường thì đột nhiên thấy chóng mặt, tay chân bên trái yếu dần rồi ngã ngay trong nhà vệ sinh. Không chậm trễ, người nhà đưa em tới cơ sở y tế gần nhất. Tại đây, kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) sọ não cho thấy một vùng lớn ở bán cầu não phải đã bị tổn thương do thiếu máu nuôi. Nhận thấy mức độ nghiêm trọng, các bác sĩ lập tức hội chẩn và chuyển em lên tuyến trên - Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ để cấp cứu khẩn cấp.

Khi vào viện, bệnh nhi trong tình trạng lơ mơ, không thể giao tiếp, mặt bị méo lệch và liệt hoàn toàn nửa người bên trái, gần như mất khả năng cử động (cơ lực bằng 0). Các bác sĩ tiến hành thăm khám, làm thêm các xét nghiệm và chụp chiếu chuyên sâu, phát hiện nguyên nhân là do động mạch cảnh trong bên phải bị tắc nghẽn, gây nhồi máu diện rộng. Đáng chú ý, em được đưa vào viện chỉ sau 2,5 giờ kể từ khi khởi phát triệu chứng - đây chính là yếu tố then chốt giúp việc cấp cứu còn cơ hội thành công.

Chạy đua với thời gian để tái thông mạch máu

Xác định đây là ca đột quỵ mức độ tối cấp, ê-kíp y bác sĩ đã ngay lập tức kích hoạt quy trình báo động đỏ, tiến hành chụp mạch số hóa xóa nền (DSA) và can thiệp lấy huyết khối để khai thông lại dòng máu lên não. Sau can thiệp, bệnh nhi được chuyển sang hồi sức tích cực, đồng thời làm thêm các xét nghiệm chuyên sâu nhằm truy tìm nguyên nhân gây đột quỵ, song song với việc bắt đầu phục hồi chức năng ngay từ sớm.

Đến nay, sức khỏe của em đã có chuyển biến tích cực: Tỉnh táo hoàn toàn, giao tiếp bình thường, các chỉ số sinh tồn ổn định. Tuy vậy, di chứng liệt nửa người bên trái vẫn còn, em tiếp tục được điều trị nội khoa kết hợp tập luyện phục hồi chức năng dưới sự theo dõi sát sao của đội ngũ y bác sĩ.

Đột quỵ không còn là chuyện riêng của người già

Bác sĩ chuyên khoa I Lưu Văn Thìn, công tác tại Khoa Cấp cứu và Điều trị tích cực Thần kinh – Đột quỵ, cho biết quan niệm đột quỵ chỉ xảy ra ở người lớn tuổi nay đã không còn đúng. Số ca bệnh ở người trẻ dưới 40 tuổi, thậm chí ở trẻ em, đang có xu hướng gia tăng. Ông nhấn mạnh nguyên tắc "thời gian là não bộ" – người bệnh được cấp cứu và can thiệp càng sớm thì cơ hội cứu được phần não bị tổn thương và phục hồi chức năng sau này càng cao.

Từ trường hợp trên, bác sĩ khuyến cáo người dân cần hết sức cảnh giác khi thấy người thân xuất hiện các dấu hiệu bất thường như: méo miệng, tay chân một bên yếu hoặc liệt, nói ngọng, nói khó, mất thăng bằng hay lú lẫn, mất ý thức...

Trong những tình huống này, việc cần làm ngay là đưa người bệnh đến cơ sở y tế có chuyên khoa đột quỵ càng nhanh càng tốt. Bác sĩ cũng lưu ý tuyệt đối không áp dụng các cách xử trí dân gian như cạo gió, bấm huyệt, hay chần chừ chờ triệu chứng tự thuyên giảm, vì mỗi phút trôi qua đều làm tăng nguy cơ để lại di chứng nặng nề, thậm chí đe dọa tính mạng người bệnh.

Nhận biết sớm dấu hiệu đột quỵ - chìa khóa cứu sống người bệnh

Các chuyên gia y tế khuyến cáo, người dân nên ghi nhớ quy tắc B.E.F.A.S.T - tập hợp những dấu hiệu cảnh báo đột quỵ dễ nhận biết nhất, giúp phát hiện và xử trí kịp thời:

B (Balance - Thăng bằng): Người bệnh đột ngột chóng mặt, mất thăng bằng, đi đứng loạng choạng hoặc không thể phối hợp vận động như bình thường.

E (Eyes - Mắt): Thị lực suy giảm đột ngột, nhìn mờ, nhìn đôi hoặc mất thị lực ở một hoặc cả hai bên mắt mà không rõ nguyên nhân.

F (Face - Mặt): Mặt bị lệch, méo sang một bên, biểu hiện rõ nhất khi người bệnh cười hoặc nói chuyện.

A (Arm - Tay): Tay hoặc chân một bên bị yếu, tê bì, khó cử động. Có thể yêu cầu người bệnh giơ đều hai tay lên cao, nếu một bên tay bị rơi xuống hoặc không nâng lên được thì đây là dấu hiệu đáng lo ngại.

S (Speech - Lời nói): Nói khó, nói ngọng, phát âm không rõ chữ, hoặc không hiểu lời người khác nói.

T (Time - Thời gian): Khi thấy bất kỳ dấu hiệu nào kể trên xuất hiện đột ngột, cần lập tức gọi cấp cứu và đưa người bệnh đến cơ sở y tế có chuyên khoa đột quỵ gần nhất. Không chờ đợi, không tự ý xử lý tại nhà, vì mỗi phút trôi qua não bộ sẽ mất đi hàng triệu tế bào thần kinh.

Ngoài các dấu hiệu điển hình trên, người bệnh cũng có thể xuất hiện thêm một số biểu hiện khác như: Đau đầu dữ dội không rõ nguyên nhân, buồn nôn hoặc nôn ói bất thường, co giật, hoặc rối loạn ý thức như lơ mơ, hôn mê.

Các bác sĩ nhấn mạnh, đột quỵ có thể xảy ra ở bất kỳ độ tuổi nào, kể cả người trẻ và trẻ em như trường hợp nêu trên. Vì vậy, việc trang bị kiến thức nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo, đồng thời hành động nhanh chóng, chính xác trong "giờ vàng" cấp cứu sẽ quyết định phần lớn khả năng hồi phục và giảm thiểu di chứng cho người bệnh.