Bé 5 tuổi sinh ra có đủ ngón tay nhưng không thể cầm bút: Bác sĩ Việt "biến" ngón trỏ thành ngón cái và kết quả bất ngờ

Bệnh nhi 5 tuổi mắc dị tật thiểu sản ngón cái bẩm sinh ở cả hai bàn tay đã có thể cầm nắm đồ vật, tập viết, sử dụng đũa và tự chăm sóc bản thân sau ca phẫu thuật đặc biệt tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức. Điều đáng nói, để giúp bé lấy lại chức năng bàn tay, các bác sĩ đã thực hiện kỹ thuật "cái hóa" - chuyển chính ngón trỏ thành một ngón cái mới có khả năng hoạt động.

Hai bàn tay có đủ ngón nhưng gần như không sử dụng được

Bệnh nhi nhập viện trong tình trạng thiểu sản ngón cái bẩm sinh ở cả hai bàn tay. Mặc dù ngón cái vẫn hiện diện về mặt hình thể nhưng gần như không có chức năng do thiếu các cấu trúc quan trọng như xương, gân và hệ thống vận động.

Theo các bác sĩ, ngón cái đảm nhiệm khoảng 40-50% chức năng của cả bàn tay. Khi ngón này không hoạt động bình thường, trẻ gặp rất nhiều khó khăn trong những việc tưởng chừng rất đơn giản như cầm bút viết, cầm đũa, cài cúc áo, cầm nắm đồ vật hay tự chăm sóc bản thân.

Nếu không được can thiệp, dị tật sẽ ảnh hưởng lâu dài đến quá trình học tập, sinh hoạt và sự phát triển của trẻ.

Quyết định "hy sinh" ngón trỏ để tạo một ngón cái mới

Trước tình trạng của bệnh nhi, các bác sĩ Khoa Phẫu thuật Hàm mặt - Tạo hình và Thẩm mỹ, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức đã lựa chọn phương pháp phẫu thuật cái hóa (pollicization) - kỹ thuật được xem là "tiêu chuẩn vàng" trong điều trị thiểu sản ngón cái mức độ nặng.

TS.BS Đào Văn Giang, Phó Trưởng khoa Phẫu thuật Hàm mặt - Tạo hình và Thẩm mỹ, cho biết ê-kíp đã loại bỏ phần ngón cái không còn chức năng, sau đó chuyển toàn bộ ngón trỏ sang vị trí ngón cái.

Điểm đặc biệt của kỹ thuật này là ngón trỏ vẫn được bảo tồn nguyên vẹn hệ thống xương, gân, mạch máu và thần kinh. Sau khi được tạo hình và xoay chuyển vị trí, ngón tay mới không chỉ có hình dáng giống ngón cái mà còn có thể thực hiện các động tác cầm nắm, đối chiếu và vận động như một ngón cái thực thụ.

Một năm sau ca mổ, bé đã có thể cầm bút và dùng đũa

Do cả hai bàn tay đều bị dị tật, tháng 7/2025, bệnh nhi được phẫu thuật cái hóa bàn tay phải trước.

Sau một năm theo dõi, kết quả phục hồi vượt ngoài mong đợi. Bé đã có thể cầm nắm đồ vật, sử dụng đũa, tập viết và tự thực hiện nhiều sinh hoạt cá nhân như các bạn cùng trang lứa.

Nhìn thấy sự thay đổi rõ rệt của con, mùa hè năm nay gia đình tiếp tục đưa bé trở lại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức để phẫu thuật bàn tay còn lại, với mong muốn hoàn thiện chức năng của cả hai tay trước khi bước vào năm học mới.

Vì sao không ghép ngón chân mà lại dùng ngón trỏ?

Nhiều người thắc mắc vì sao các bác sĩ không ghép ngón chân để tạo ngón cái.

Theo TS.BS Đào Văn Giang, ở những trường hợp thiểu sản ngón cái nặng, bàn tay của trẻ không có đầy đủ hệ thống gân, cơ cần thiết để tiếp nhận một ngón chân ghép.

Trong khi đó, ngón trỏ vốn đã có đầy đủ cấu trúc giải phẫu gồm xương, gân, cơ, mạch máu và thần kinh. Khi được chuyển sang vị trí mới, ngón trỏ có thể đảm nhận vai trò của ngón cái hiệu quả hơn, giúp phục hồi chức năng cầm nắm tối ưu.

Một trong những ca mổ tạo hình khó nhất

Phẫu thuật cái hóa được đánh giá là một trong những kỹ thuật tạo hình bàn tay phức tạp nhất.

Theo các bác sĩ, đây không đơn thuần là việc "di chuyển" một ngón tay sang vị trí khác mà là quá trình tái tạo một ngón cái hoàn toàn mới về cả hình thể lẫn chức năng.

Trong suốt ca mổ, ê-kíp phải bảo tồn tuyệt đối hệ thống mạch máu, thần kinh, gân và xương của ngón trỏ. Chỉ một tổn thương nhỏ ở mạch máu nuôi cũng có thể khiến ngón tay sau chuyển vị trí không thể tồn tại.

Bên cạnh đó, toàn bộ hệ thống xương, khớp và gân cũng phải được chỉnh sửa để ngón tay mới có chiều dài, hướng vận động và khả năng đối chiếu phù hợp với ngón cái bình thường.

Phẫu thuật thành công mới chỉ là một nửa chặng đường

Sau mổ, trẻ phải trải qua quá trình phục hồi chức năng kéo dài.

Ở giai đoạn đầu, xương được cố định bằng kim Kirschner trong khoảng 4-6 tuần. Sau khi rút kim, trẻ bắt đầu tập các bài vận động nhằm tăng sức mạnh cầm nắm và khả năng phối hợp giữa các ngón tay.

Các bác sĩ cho biết, can thiệp càng sớm thì khả năng phục hồi càng tốt bởi não bộ trẻ nhỏ có khả năng thích nghi rất cao với những thay đổi về vận động. Tuy nhiên, ngay cả khi được phát hiện muộn, trẻ vẫn có thể đạt kết quả khả quan nếu được điều trị và tập phục hồi đúng cách.

Cha mẹ đừng chỉ nhìn số lượng ngón tay

Các chuyên gia khuyến cáo, khi phát hiện trẻ có bất kỳ dị tật bẩm sinh nào ở bàn tay hoặc các chi, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa để được đánh giá sớm.

"Điều quan trọng không phải bàn tay có đủ số lượng ngón hay không, mà là các ngón tay đó có thực hiện được chức năng hay không", TS.BS Đào Văn Giang nhấn mạnh.

Với nhiều trẻ mắc thiểu sản ngón cái bẩm sinh, một ca phẫu thuật đúng thời điểm không chỉ giúp các em có thêm một ngón tay mới mà còn mở ra cơ hội được cầm bút, tự mặc quần áo, vui chơi, học tập và lớn lên như những đứa trẻ bình thường khác.