Ẩm thực trên đường đua số và cầu nối di sản

Món bún riêu gánh với các mảng gạch cua lớn, chắc, béo ngậy của quán Bún Riêu Gánh chính là bí quyết chinh phục nhiều thế hệ người dân tại TP HCM.

Minh chứng rõ nét nhất là hành trình khám phá di sản và ký ức đô thị trong khuôn khổ chiến dịch "Chạm di sản" tại TP.HCM cuối tháng 6 vừa qua đã làm bùng nổ nền tảng TikTok với 423.000 lượt người xem - một con số mà rất ít phiên livestream trên nền tảng này đạt được.

Cuốn "biên niên sử" bằng ẩm thực

Ẩm thực đóng vai trò như một bản đồ sinh học của mỗi vùng đất, cho thấy cách con người trong quá khứ thích nghi và khai thác hệ sinh thái xung quanh một cách thông minh để sinh tồn. Tại Việt Nam, dòng chảy ẩm thực luôn dịch chuyển linh hoạt: nếu người Tây Nam Bộ gắn liền với rau rừng, bông súng thì người Tây Bắc lại say mê hạt mắc khén, hạt dổi.

Hành trình của Phở Việt Nam là một minh chứng điển hình cho khả năng tiếp biến văn hóa này. Từ sự giao thoa khi người Pháp mang đến thói quen ăn thịt bò, người Hoa mang đến sợi bánh phở và các gia vị hồi, quế, người Việt đã bản địa hóa các nguyên liệu ấy xuất sắc bằng nước mắm, hành hoa, gừng nướng và tri thức hầm xương lấy nước trong. Dọc theo chiều dài đất nước, phở Bắc và phở Nam tiếp tục tự định hình lại mình để thích nghi với thổ nhưỡng từng vùng.

Bên trong Bảo tàng Phở ở TP HCM.

TP.HCM - vùng đất được định danh của sự hội tụ và dung hợp - ẩm thực trở thành cuốn biên niên sử ghi lại những cuộc gặp gỡ văn hóa. Nhìn vào một ổ bánh mì Sài Gòn, ta thấy kỹ thuật làm bánh baguette của người Pháp, vị béo của pate kết hợp hài hòa với ngò rí, đồ chua và tương ớt bản địa. Hay món hủ tiếu Nam Vang là sự kết tinh của ba dòng chảy: sợi hủ tiếu của người Hoa, nước dùng mặn mòi của người Khmer và cách nêm nếm của người Việt.

Sức hút tự nhiên của ẩm thực được chứng minh bằng những con số biết nói trong hai phiên phát sóng trực tiếp quảng bá văn hóa, di sản tại phường Bến Thành và Chợ Lớn. Ngày 27/06 các nhà sáng tạo nội dung (creators) nổi tiếng như Lưu Anh Khoa (Lên Ký Cùng Khoa), Phạm Hồng Thanh (Thanh Tiger), Nguyễn Đức Huy (Huy Linh Tinh), Cao Ý Nhi (Sài Gòn Holic), Trương Quang Anh Minh (Lulu Review)… livestream tại phường Bến Thành trong suốt 8 giờ đồng hồ, thu hút hơn 410.000 lượt xem.

Từ trái sang: Lưu Anh Khoa (Lên Ký Cùng Khoa), Phạm Hồng Thanh (Thanh Tiger) và Nguyễn Đức Huy (Huy Linh Tinh) và Hướng dẫn viên Trần Quang Duy cùng thưởng thức món Bún Riêu Gánh ngay tại khu vực vỉa hè.

Các creator: Nguyễn Đức Huy (Huy Linh Tinh), Cao Ý Nhi (Sài Gòn Holic) và Trương Quang Anh Minh (Lu Lu Review) đang nghe Hướng dẫn viên kể chuyện trong Dinh Độc Lập.

Cao Ý Nhi (Sài Gòn Holic) thưởng thức món Phở tại Bảo tàng Phở, TP HCM.

Cao Ý Nhi tự tay chuẩn bị gia vị để làm nước dùng phở.

Nguyễn Đức Huy (Huy Linh Tinh) thưởng thức món phở.

Những phân đoạn nội dung liên quan đến ẩm thực luôn ghi nhận lượng xem trong thời gian thực tăng đột biến. Điển hình như thời điểm nhóm "đột nhập" quán Bún Riêu Gánh bên hông chợ Bến Thành, phiên live đã chạm mốc gần 10.000 người theo dõi cùng lúc; và tại Bảo tàng Phở, con số này đạt tới 21.400 lượt xem đồng thời.

Khi doanh nghiệp làm cầu nối đưa giá trị trăm năm vào nhịp sống hiện đại

Là chương trình livestream quy mô lớn nhằm quảng bá văn hóa TP.HCM, "Chạm di sản - Ký ức đô thị" đã chọn ẩm thực như một trong những điểm chạm gần gũi để kể chuyện phố thị, đồng thời rút ngắn khoảng cách đa thế hệ.

Bà Nguyễn Thị Thu Hường, Phó Giám đốc Quỹ Hỗ trợ Bảo tồn Di sản Văn hoá Việt Nam cho rằng, việc người trẻ tìm đến các tiệm ăn lâu đời thông qua màn ảnh số là tín hiệu chứng minh rằng, di sản không phải là một khái niệm đóng băng trong tủ kính. Đúng như cha đẻ của học thuyết Marketing hiện đại Philip Kotler từng phát biểu: "Việt Nam hãy là nhà bếp của thế giới". Ẩm thực có một khả năng đặc biệt là chuyên chở cả quá khứ, hiện tại và tương lai.

Món Phở trong Bảo tàng Phở

Bằng việc đồng hành cùng các phiên livestream chân thực, chương trình đưa người xem theo chân creator ngắm nhìn kiến trúc cổ kính của Bưu điện Thành phố, nghe tiếng còi tàu vang lên từ ga tàu thủy bên sông, rồi ngay sau đó sà vào một quán vỉa hè. Sự giao thoa giữa không gian hoài niệm và nhịp sống trẻ trung tạo nên một "bàn tiệc văn hóa mở" đầy cuốn hút.

Là nhà tài trợ xuyên suốt hành trình, Pepsi đã chọn ẩm thực và văn hóa làm mắt xích cốt lõi để tạo nên những khoảnh khắc kết nối đầy cảm hứng. Bà Nguyễn Thị Hải Vân, Phó Tổng giám đốc Đối ngoại, Công ty TNHH Nước Giải Khát Suntory PepsiCo Việt Nam chia sẻ, Pepsi luôn là một thương hiệu rất "mê món Việt" - từ hương vị đậm đà của món ăn địa phương đến những câu chuyện, con người và tinh thần văn hóa phía sau mỗi món ngon.

Nguyễn Đức Huy tương tác với du khách trong quá trình tham gia "Chạm di sản" tại khu vực Công viên 23.09

Theo bà Nguyễn Thị Hải Vân, một bữa ăn ngon không chỉ là ăn cho no. Đó là nơi con người kết nối, nơi câu chuyện địa phương được kể lại, và cũng là nơi văn hoá tiếp tục được lan toả trong nhịp sống hiện đại. "Pepsi tin rằng doanh nghiệp ngày nay không chỉ phát triển kinh doanh, mà còn phải là "cầu nối" đưa di sản bước vào đời sống hiện đại theo cách đầy năng lượng hơn", bà Vân nói.

Sự cộng hưởng này cho thấy ban tổ chức không hề "ép" người trẻ phải quan tâm tới văn hóa, mà muốn truyền tải bằng đúng ngôn ngữ, đúng nền tảng của thế hệ hôm nay. Khi di sản được hòa quyện vào những trải nghiệm vui tươi, gắn liền với đời sống hàng ngày, tự nó sẽ tạo ra sức sống nội sinh, không ngừng lan tỏa.