9 trận mưa sao băng không thể bỏ lỡ trong năm Bính Ngọ
Trận mưa sao băng đầu tiên của năm Bính Ngọ cũng là trận mưa sao băng đầu tiên mà nhân loại ghi chép trong lịch sử, tuôn ra từ chòm sao Thiên Cầm.
Theo trang Time and Date, trong năm Bính Ngọ người dân Việt Nam cũng như ở nhiều nơi trên thế giới sẽ được chiêm ngưỡng 9 trận mưa sao băng chính, bên cạnh một số trận mưa sao băng bất thường hoặc nhỏ lẻ khác.
Một trận mưa sao băng các sao băng từ trận mưa sao băng Geminids tỏa sáng trên bầu trời phía trên Kính viễn vọng Nicholas U. Mayall tại Đài quan sát quốc gia Kitt Peak (KPNO - Mỹ) - Ảnh: AP
1. "Đàn trời tuôn mưa": 2.500 năm lịch sử
Mưa sao băng Lyrids phát ra từ phía chòm sao Thiên Cầm (Lyra) được mô tả lần đầu tận 2.500 năm trước, trong cổ văn Trung Quốc.
Năm nay, các ngôi sao băng Lyrids sẽ rơi từ ngày 14 đến 30-4, đạt đỉnh đêm 22, rạng sáng 23-4 theo góc nhìn từ Việt Nam, với khoảng 18 ngôi sao băng mỗi giờ.
Các ngôi sao băng Lyrids là mảnh vỡ từ đuôi đá bụi của sao chổi Thatcher, mất khoảng 415 năm để quay quanh Mặt Trời. Nhưng hàng năm vào tháng 4, quỹ đạo Trái Đất đều đi qua chiếc đuôi của nó.
2. Eta Aquarids: Một trong 2 trận mưa sao băng từ sao chổi Halley
Eta Aquarids sẽ rơi từ ngày 19-4 đến 28-5, đạt cực đại đêm ngày 5, rạng sáng ngày 6-5. Để tìm kiếm nơi các ngôi sao băng xuất phát, bạn hãy hướng mắt về phía ngôi sao Eta Aquarii, một trong những ngôi sao sáng nhất thuộc chòm sao Bảo Bình (Aquarius).
Time and Date ước tính khoảng 50 ngôi sao băng sẽ xuất hiện mỗi giờ trong đêm cực đại.
3. "Á quân" Perseids
Perseids tuôn ra từ phía chòm sao Anh Tiên (Perseus), rơi từ ngày 17-7 đến 24-8. Vào giai đoạn cực đại đêm 12, rạng sáng 13-8, sẽ có tới 100 ngôi sao băng xuất hiện mỗi giờ. Đây là trận mưa sao băng xuất hiện mỗi năm.
Cơn mưa sao băng này có nguồn gốc từ sao chổi Swift-Tuttle.
Mưa sao băng Perseids nhìn từ một vùng hoang dã của Mỹ - Ảnh: NASA
4. "Rồng phun lửa" Draconids
Mưa sao băng Draconids sẽ xuất hiện từ ngày 6 đến 10-10, đạt cực đại vào đêm ngày 8, rạng sáng ngày 9-10 với khoảng 5 ngôi sao băng mỗi giờ.
Những quả cầu lửa từ Draconids sẽ như được phun ra bởi chòm sao hình con rồng - Thiên Long (Draco) nhưng thực ra xuất phát từ sao chổi 21P/Giacobini-Zinner.
5. Orionids: Cuộc "chạm trán" lần 2 với Halley
Một lần nữa, Trái Đất sẽ đi ngang chiếc đuôi đá bụi của sao chổi Halley, gây ra mưa sao băng Orionids từ ngày 2-10 đến 7-11, đạt cực đại đêm 21, rạng sáng 22-10 với khoảng 20 sao băng mỗi giờ.
Các ngôi sao băng Orionids sẽ như tuôn ra từ chòm sao Lạp Hộ (Orion), hình người thợ săn.
6. "Mưa sao băng sư tử" Leonids.
Leonids sẽ như tuôn ra từ phía chòm sao Sư Tử (Leo) từ ngày 6 đến ngày 30-11, với 15 sao băng mỗi giờ trong đêm 17, rạng sáng 18-11.
Cơn mưa sao băng này xảy ra khi Trái Đất đi qua chiếc đuôi của sao chổi Tempel-Tuttle, có quỹ đạo khoảng 33 năm quanh Mặt Trời.
Những vệt sao băng Leonids được nhìn thấy xẹt ngang bầu trời phía trên đỉnh núi Fuji phủ đầy tuyết ở Nhật Bản - Ảnh: AP
7. Geminids: Lên tới 150 sao băng mỗi giờ
Geminids là trận mưa sao băng "nặng hạt" nhất năm với khoảng 150 ngôi sao băng mỗi giờ khi đạt cực đại đêm 14, rạng sáng 15-12.
Geminids sẽ bắt đầu rơi từ ngày 4 đến ngày 20-12 và có nguồn gốc từ tiểu hành tinh 3200 Phaethon, một tiểu hành tinh carbonaceous chondrites cổ xưa hơn cả Trái Đất.
8. Ursids từ chòm sao Tiểu Hùng
Ursids rơi từ ngày 17 đến ngày 26-12 và đạt cực đại vào đêm 22, rạng sáng 23-12 - với khoảng 10 ngôi sao băng mỗi giờ. Vì vậy, Ursids thường được các quốc gia phương Tây gọi là "mưa sao băng Giáng sinh"
Ursids như tuôn ra từ chòm sao Tiểu Hùng (Ursa Minor), còn nguồn gốc thực là sao chổi 8P/Tuttle.
9. Quadrantids: "Giao thời" 2026-2027
Quadrantids sẽ rơi từ ngày 28-12 đến 12-1-2027, với 80 ngôi sao băng xuất hiện mỗi giờ trong đêm cực đại. Vật thể mẹ của nó là tiểu hành tinh 2003 EH.
Đây sẽ là trận mưa sao băng cuối cùng của năm Bính Ngọ, nhưng là trận mưa sao băng đầu tiên của năm 2027.
Tên Quadrantids xuất phát từ Quadrans Muralis, một chòm sao đã bị Liên đoàn Thiên văn quốc tế (IAU) "xóa sổ" từ năm 1922. Để tìm kiếm các ngôi sao băng, bạn có thể hướng mắt vào vị trí giữ chòm sao Mục Phu (Bootes) và Thiên Long (Draco).
