Xu hướng ăn "thuần thịt" gây tranh luận tại Mỹ

(Ảnh: Istock)

Ngày càng nhiều người Mỹ tìm cách tăng lượng protein trong khẩu phần ăn hằng ngày, trong bối cảnh các chế độ ăn giàu đạm, đặc biệt là chế độ ăn "thuần thịt" (carnivore), đang thu hút sự quan tâm mạnh mẽ. Tuy nhiên, xu hướng này cũng làm dấy lên những tranh luận giữa các chuyên gia dinh dưỡng về lợi ích và rủi ro đối với sức khỏe lâu dài.

Theo khảo sát thường niên của Hội đồng Thông tin Thực phẩm Quốc tế (IFIC), năm 2025 đánh dấu lần đầu tiên tiêu chí "nguồn cung cấp protein tốt" vượt qua yếu tố "thực phẩm tươi" để trở thành đặc điểm được người Mỹ xem là quan trọng nhất khi đánh giá một loại thực phẩm là lành mạnh.

Khảo sát cũng cho thấy đây là năm thứ năm liên tiếp protein đứng đầu danh sách các dưỡng chất mà người dân Mỹ muốn bổ sung nhiều hơn trong chế độ ăn uống. Khoảng 70% người được hỏi cho biết đang cố gắng tăng lượng protein tiêu thụ, tăng đáng kể so với mức 62% ghi nhận vào năm 2021.

Một trong những người ủng hộ nổi bật cho xu hướng này là bác sĩ Ken Berry tại bang Tennessee. Ông cho rằng sự gia tăng quan tâm đến protein xuất phát từ việc ngày càng nhiều người chia sẻ những cải thiện về sức khỏe sau khi áp dụng chế độ ăn dựa chủ yếu hoặc hoàn toàn vào các sản phẩm từ động vật.

Phát biểu tại Meatstock 2026 - hội nghị thường niên dành cho những người theo chế độ ăn carnivore và ketogenic mới đây, bác sĩ Berry cho biết số lượng người tham dự sự kiện này tiếp tục tăng mạnh qua từng năm. Năm nay, khoảng 1.600 người đã tham gia hội nghị.

Theo ông, chế độ ăn carnivore có nhiều biến thể khác nhau. Một số người chỉ ăn thịt, trong khi những người khác bổ sung thêm trứng, cá hoặc các sản phẩm từ động vật khác. Những người theo đuổi chế độ ăn này cho rằng họ đã giảm cân, cải thiện tình trạng gan nhiễm mỡ, giảm viêm và nâng cao sức khỏe tổng thể.

Bản thân bác sĩ Berry cho biết ông đã giảm hơn 31 kg (70 pound) và cải thiện nhiều vấn đề sức khỏe, trong đó có tiền đái tháo đường, sau khi chuyển từ chế độ ăn được khuyến nghị cho bệnh nhân đái tháo đường sang chế độ carnivore cách đây khoảng 9 năm.

Ông cho rằng nhiều người Mỹ đã bị "định hướng sai và ăn uống sai cách" trong nhiều thập kỷ qua. Theo quan điểm của ông, một số thực phẩm vốn được coi là lành mạnh như ngũ cốc nguyên hạt, nước ép trái cây hay các loại thực phẩm giàu tinh bột có thể không mang lại lợi ích tối ưu cho sức khỏe.

Tuy nhiên, những quan điểm này đang vấp phải sự phản biện từ nhiều chuyên gia dinh dưỡng và tổ chức y tế.

Giáo sư Walter Willett thuộc Trường Y tế Công cộng Harvard T.H. Chan từng nhận định chế độ ăn carnivore về cơ bản là một ý tưởng không hợp lý vì loại bỏ hoàn toàn nhiều nhóm thực phẩm quan trọng. Theo ông, người theo chế độ ăn này có nguy cơ thiếu chất xơ cùng nhiều vitamin và khoáng chất thiết yếu có trong rau xanh, trái cây và các loại đậu...

Nhiều chuyên gia cũng cho rằng hiện vẫn thiếu các nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn và dài hạn đủ sức chứng minh tính an toàn cũng như hiệu quả của chế độ ăn thuần thịt đối với sức khỏe lâu dài.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hiện vẫn xếp thịt chế biến sẵn vào nhóm các tác nhân gây ung thư và đánh giá thịt đỏ là yếu tố có khả năng gây ung thư. Trong khi đó, nhiều nghiên cứu khác cho thấy việc tiêu thụ quá nhiều thịt đỏ và thịt chế biến có thể làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và một số bệnh mạn tính.

Trước làn sóng quan tâm ngày càng lớn đối với protein, các chuyên gia dinh dưỡng thuộc Trung tâm Tương lai Bền vững của Đại học Johns Hopkins cho rằng vấn đề không nằm ở việc người Mỹ thiếu protein mà là sự mất cân bằng trong cơ cấu dinh dưỡng.

Theo các chuyên gia, lượng protein trung bình mà người Mỹ tiêu thụ hiện đạt khoảng 1 gram trên mỗi kg thể trọng, tương đối gần với mức khuyến nghị mới từ 1,2 đến 1,6 gram/kg. Tuy nhiên, khoảng 2/3 lượng protein này đến từ thịt và các sản phẩm động vật.

Trong khi đó, phần lớn người Mỹ lại không tiêu thụ đủ các loại thực phẩm giàu chất xơ như đậu, đỗ, rau xanh, trái cây, hạt ngũ cốc nguyên cám và các loại hạt. Thống kê cho thấy từ 90% đến 95% người dân Mỹ không đạt mức chất xơ khuyến nghị hằng ngày, chỉ tiêu thụ khoảng 15 gram so với mức khuyến nghị từ 25 đến 38 gram.

Bà Daphene Altema-Johnson, chuyên gia dinh dưỡng của Đại học Johns Hopkins, cho rằng điều quan trọng không phải chỉ là lượng protein mà là "gói dinh dưỡng" đi kèm với nguồn protein đó. Theo bà, hải sản cung cấp các axit béo omega-3 có lợi cho tim mạch và não bộ, trong khi các nguồn protein thực vật như đậu, đỗ, đậu lăng, hạt và ngũ cốc nguyên cám còn cung cấp chất xơ, chất chống oxy hóa, kali, magie cùng nhiều vi chất khác có tác dụng giảm nguy cơ mắc bệnh mạn tính.

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh việc đa dạng hóa nguồn protein thay vì phụ thuộc quá nhiều vào thịt đỏ. Việc kết hợp các nguồn protein từ thực vật như đậu nành, đậu lăng, đậu Hà Lan hay các loại hạt không chỉ giúp cải thiện sức khỏe mà còn có chi phí thấp hơn.

Ngoài yếu tố sức khỏe, các nhà nghiên cứu còn lưu ý tới tác động môi trường của các chế độ ăn uống. Theo Đại học Johns Hopkins, sản xuất thịt bò tạo ra lượng phát thải khí nhà kính cao gấp 8-50 lần so với sản xuất các loại đậu, đồng thời tiêu thụ nhiều đất đai và nguồn nước hơn đáng kể.

Trong bối cảnh xu hướng tiêu thụ protein tiếp tục gia tăng tại Mỹ, giới chuyên gia cho rằng thách thức không phải là ăn nhiều protein hơn bằng mọi giá, mà là xây dựng chế độ ăn cân bằng, đa dạng và phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng của từng cá nhân. Cuộc tranh luận xung quanh chế độ ăn thuần thịt vì vậy được dự báo sẽ còn tiếp diễn khi các bằng chứng khoa học mới tiếp tục được công bố trong thời gian tới.