Trung Quốc: Vì sao thế hệ 8X đang chọn “sống lại lần hai”?

Những chàng trai từng "không dám nổi loạn"

Những ngày gần đây, cụm từ “thế hệ 8X nổi loạn tập thể” liên tục xuất hiện trên mạng xã hội Trung Quốc. Đi cùng là hàng loạt video ghi lại cảnh những người ngoài 40 tuổi nhuộm tóc sáng màu, xỏ khuyên tai, thay đổi phong cách ăn mặc hoặc rủ nhau thử những điều từng không dám làm khi còn trẻ.

Đằng sau những đoạn clip hàng triệu lượt xem không đơn thuần là một trào lưu bắt trend. Đó được xem là cách thế hệ sinh trong những năm 1980 lấy lại quyền quyết định với chính cơ thể và cuộc sống của mình, hoàn thành một "nghi thức trưởng thành về tinh thần" đã bị trì hoãn suốt hơn hai thập kỷ.

Với anh Dương, sinh năm 1987, đang làm trong lĩnh vực bất động sản, mọi chuyện bắt đầu chỉ từ một lời cá cược.

Sau khi xem được video về trào lưu "8X nổi loạn tập thể", anh đùa với vợ rằng nếu đoạn video mình đăng đạt hơn 10.000 lượt thích thì sẽ đi nhuộm màu "bạc khói". Không ngờ, tài khoản chỉ có hơn 3.000 người theo dõi của anh lại thu về hơn 160.000 lượt thích cho video đó.

Giữ lời hứa, anh bước vào tiệm làm tóc với tâm trạng vừa hồi hộp vừa lo lắng. Đó là lần thứ hai trong gần 40 năm anh nhuộm tóc.

Lần đầu tiên diễn ra khi anh còn là một cậu thiếu niên. Khi ấy, anh từng lén nhuộm tóc vàng. Vừa về đến nhà đã bị bố mẹ mắng vì "trông chẳng ra gì", rồi buộc phải cạo trọ chỉ sau hai ngày.

"Ngày đó ai dám nổi loạn. Đứa nào cũng sợ bị đánh", anh nhớ lại.

Tóc bạc khói ở tuổi 40 không còn là sự chống đối

Hai mươi năm sau, mọi chuyện đã khác. Khi nhìn thấy mái tóc sáng màu của con trai, bố mẹ anh chỉ cười chứ không còn bắt cắt đi như trước. Ba đứa con của anh cũng có phản ứng trái ngược. Có đứa khen bố đẹp trai, có đứa cười đến mức không đứng vững.

Sống ở một thị trấn nhỏ, anh gần như là một trong số rất ít người trung niên nhuộm tóc màu sáng.

"Cảm giác ngượng thì có, nhưng nhẹ nhõm cũng là thật."

Sau khi hoàn thành "thử thách" đầu tiên, anh còn lên kế hoạch xỏ khuyên tai: "Tôi muốn nổi loạn thêm một lần nữa."

Một trường hợp khác là anh Vương.

Tài khoản của anh cũng chỉ có hơn 3.000 người theo dõi nhưng video ghi lại cảnh nhuộm tóc lại bất ngờ đạt hơn 4 triệu lượt xem. Điều đặc biệt là hôm đó có tới 6 đồng nghiệp thuộc thế hệ 8X và 9X cùng bước vào tiệm làm tóc và nhuộm chung một màu bạc khói.

Người khởi xướng cho việc này năm nay đã 36 tuổi. Ý định nhuộm tóc của anh dù có từ lâu nhưng luôn ngại vì sợ mình trở nên quá khác biệt.

Chỉ đến anh khi nói với đồng nghiệp: "Đi thì đi cùng nhau", cả nhóm mới quyết định thực hiện.

Trong sáu người, chỉ có hai người thuộc thế hệ 8X từng nhuộm tóc đen để che bạc. Đây là lần đầu tiên trong đời họ nhuộm màu tóc chỉ vì sở thích cá nhân.

"Một người thì là khác biệt, còn cả một nhóm thì thành bình thường."

Theo anh Vương, sau khi video lan truyền, rất nhiều bạn bè cùng thế hệ cũng bắt đầu rủ nhau mở các thử thách "đủ lượt thích sẽ đi nhuộm tóc".

Nếu nhuộm tóc là biểu hiện dễ nhìn thấy nhất thì phong trào diễn ra mạnh mẽ hơn cả lại nằm trên các sân thể thao.

Anh Tề, 42 tuổi, cho biết hầu như tất cả các hội nhóm đạp xe và chạy bộ mà anh tham gia đều là người trung niên.

"Gần đây tôi còn tham gia một nhóm chơi ván trượt. Điều thú vị là người trung niên chiếm 100%." Anh tự trào "Đi bar thì thấy mình già quá. Nhảy quảng trường thì lại quá trẻ. Cơ hội thăng tiến trong công việc cũng gần như chạm trần.Cuối cùng chỉ có thể thao mới mang lại cảm giác nỗ lực là sẽ nhận được kết quả."

Quan điểm này nhận được sự đồng cảm mạnh mẽ.

Một cư dân mạng chia sẻ:

"Đến tuổi trung niên mới nhận ra chỉ có thể thao là công bằng. Bỏ công sức thì có thành tích. Tập luyện thì sẽ tiến bộ. Thậm chí còn có cơ hội đứng cùng đường đua với những vận động viên hàng đầu."

Khái niệm "trung niên" đang được viết lại

Theo ông Vương Bằng, Phó nghiên cứu viên thuộc Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc, hiện tượng này không nên được hiểu là những người trung niên đang cố tỏ ra trẻ hơn tuổi.

Ông cho rằng đây là một dạng "bù đắp xã hội", khi con người chủ động thực hiện những điều mình từng bỏ lỡ. Ông phân tích, sự nổi loạn của tuổi thiếu niên và tuổi trung niên hoàn toàn khác nhau.

Nếu tuổi trẻ nổi loạn để phá vỡ quyền lực, chống lại cha mẹ hay các chuẩn mực xã hội nhằm khẳng định bản thân, thì sự nổi loạn ở tuổi trung niên lại là quá trình xây dựng lại chính mình.

Đó là lúc con người đã hiểu rõ cách xã hội vận hành, nhưng cũng nhận ra bản thân đã kìm nén quá lâu. Và hiện tượng này bùng nổ khi nhiều người bước sang ngưỡng 40 cũng không phải ngẫu nhiên.

Theo ông Vương, 40 tuổi là cột mốc khiến phần lớn cuộc đời đã đi vào quỹ đạo ổn định.

Chính cảm giác "nhìn một cái là biết tương lai sẽ như thế nào" lại khiến con người khao khát tìm kiếm những biến số mới. Quan trọng hơn, "bản hợp đồng ngầm" từng tồn tại nhiều năm, rằng chỉ cần chăm chỉ sẽ được thăng chức, sẽ đổi đời, đang dần mất đi hiệu lực.

Khi chu kỳ của ngành nghề, trần phát triển trong công việc hay tốc độ tăng trưởng không còn tương xứng với công sức bỏ ra, nhiều người bắt đầu ngừng đầu tư quá mức vào những tiêu chuẩn thành công bên ngoài.

Thay vào đó, họ tìm đến những thứ mình hoàn toàn có thể kiểm soát: "Ví dụ như màu tóc hay tỷ lệ mỡ trong cơ thể."

Theo ông Vương Bằng, làn sóng này cũng âm thầm thay đổi cách xã hội nhìn về người trung niên.

Biểu hiện rõ nhất nằm ở quan hệ giữa các thế hệ. Nhiều bậc cha mẹ thuộc thế hệ 8X không còn giữ hình ảnh uy nghiêm như trước. Thay vào đó, họ có nhiều điểm chung với con cái hơn về gu thẩm mỹ, sở thích và lối sống.

Mối quan hệ trong gia đình cũng dần chuyển từ mô hình "quyền uy - phục tùng" sang "đồng đội - bạn đồng hành".

Ở tầng sâu hơn, khái niệm "trung niên" cũng đang được viết lại.

Nếu trước đây tuổi trung niên thường gắn với những hình ảnh như chững chạc, hy sinh hay thậm chí là "xuống sắc", thì giờ đây những từ khóa mới đang xuất hiện nhiều hơn: năng động, sống cho bản thân và sẵn sàng thử nghiệm.

Theo ông, làn sóng "nổi loạn tập thể" của thế hệ 8X sẽ không chỉ là một cơn sốt trên mạng xã hội.

Bản chất của nó là quá trình những người đang giữ vai trò trụ cột trong xã hội chủ động điều chỉnh cách sống, cách nhìn về bản thân và cách tận hưởng cuộc đời. Đó có thể sẽ trở thành một xu hướng dài hạn, nơi tuổi trung niên không còn đồng nghĩa với việc phải từ bỏ cá tính để trở thành phiên bản "đúng chuẩn" trong mắt người khác.