Triều đại duy nhất trong lịch sử Việt Nam có hai vị vua cùng chung một ngai vàng

Trong lịch sử phong kiến Việt Nam, nhà Ngô là triều đại ghi dấu một trường hợp đặc biệt: có thời điểm hai vị vua cùng tồn tại và cùng tham gia trị vì đất nước. Hai người đó là Ngô Xương Ngập và Ngô Xương Văn, con trai của Ngô Quyền.

Nhà Ngô được Ngô Quyền thành lập vào năm 939, sau khi ông đánh bại quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng năm 938. Chiến thắng này đánh dấu bước ngoặt quan trọng, mở ra thời kỳ độc lập, tự chủ lâu dài của nước Việt sau nhiều thế kỷ chịu sự thống trị từ phương Bắc. Ngô Quyền chọn Cổ Loa làm nơi đóng đô và xưng vương, đặt nền móng cho triều Ngô.

Tuy nhiên, sau khi Ngô Quyền qua đời năm 944, tình hình nhanh chóng trở nên phức tạp. Trước lúc mất, ông để lại di chúc nhờ em vợ là Dương Tam Kha phò tá con trai mình. Thế nhưng Dương Tam Kha không thực hiện di nguyện, mà cướp ngôi, tự xưng Dương Bình Vương.

Việc Dương Tam Kha lên ngôi không được nhiều thủ lĩnh địa phương ủng hộ, khiến tình hình trong nước tiếp tục rối ren. Ngô Xương Ngập, con trưởng của Ngô Quyền, phải chạy về vùng Trà Hương, còn Dương Tam Kha tiếp tục nắm quyền.

Sau đó, Ngô Xương Văn - người con trai khác của Ngô Quyền đứng lên chống lại Dương Tam Kha. Năm 950, ông giành lại quyền lực cho nhà Ngô và lên ngôi, xưng Nam Tấn Vương, đóng đô ở Cổ Loa. Dương Tam Kha sau đó được tha và được phong làm Trương Dương Công.

Điều đặc biệt xảy ra ngay sau đó. Với sự chuẩn thuận của Dương Thái hậu, Ngô Xương Ngập cũng trở về và lên làm vua, xưng Thiên Sách Vương. Từ đây, nhà Ngô xuất hiện hai vị vua cùng lúc: Ngô Xương Văn là Nam Tấn Vương và Ngô Xương Ngập là Thiên Sách Vương.

Hai anh em cùng trị vì đất nước trong giai đoạn từ năm 951 đến năm 954. Sử liệu gọi giai đoạn này là Hậu Ngô Vương.

Tuy cùng mang danh vua, quan hệ giữa hai anh em không thực sự thuận hòa. Ngô Xương Ngập được mô tả là người có xu hướng chuyên quyền và không muốn em trai tham gia quá sâu vào chính sự. Hai người từng cùng đem quân đi đánh Đinh Bộ Lĩnh ở Hoa Lư nhưng không giành được thắng lợi, phải trở về.

Đến năm 954, Ngô Xương Ngập lâm bệnh rồi qua đời. Từ đó, Ngô Xương Văn trở thành người duy nhất nắm quyền trị vì nhà Ngô.

Thời kỳ Ngô Xương Văn một mình trị vì cũng không hề yên ổn. Nhiều nơi nổi dậy, không chịu thần phục triều đình, buộc ông phải nhiều lần đem quân đi dẹp loạn. Năm 965, trong một lần đem quân đi đánh hai thủ lĩnh là Đường và Nguyễn ở Thái Bình, Ngô Xương Văn bị phục binh bắn nỏ trúng và tử trận.

Sau khi Ngô Xương Văn qua đời, con trai ông là Ngô Xương Xí lên ngôi. Tuy nhiên, thế lực của nhà Ngô lúc này đã suy yếu. Ngô Xương Xí phải lui về giữ vùng Bình Kiều, trong khi các thế lực địa phương ngày càng nổi lên mạnh mẽ.

Từ năm 966, đất nước bước vào thời kỳ được sử sách gọi là loạn 12 sứ quân. Nhiều thủ lĩnh chiếm giữ các vùng đất riêng, hình thành những thế lực cát cứ và không còn chịu sự kiểm soát của triều đình trung ương.

Đến năm 968, Đinh Bộ Lĩnh sau một loạt chiến thắng đã đánh dẹp các sứ quân, thống nhất đất nước, lên ngôi Hoàng đế và lập ra nhà Đinh. Triều Ngô vì thế chính thức khép lại sau hơn hai thập kỷ tồn tại.

Nhìn lại lịch sử nhà Ngô, việc Ngô Xương Ngập và Ngô Xương Văn cùng xưng vương trong một thời gian là một trường hợp đặc biệt của chế độ quân chủ Việt Nam. Hai người cùng là con của Ngô Quyền, cùng mang danh hiệu vương và cùng tham gia việc trị nước, trước khi quyền lực một lần nữa tập trung vào Ngô Xương Văn sau khi anh trai qua đời.

Câu chuyện về hai anh em nhà Ngô cũng gắn với một giai đoạn đầy biến động của lịch sử dân tộc, khi nền độc lập vừa được xác lập vẫn phải đối mặt với những cuộc tranh giành quyền lực và sự nổi dậy của các thế lực địa phương. Sau nhà Ngô, đất nước bước vào thời kỳ loạn 12 sứ quân và cuối cùng được Đinh Bộ Lĩnh thống nhất.

Tổng hợp