Tôi luôn dặn gia đình: Đừng vì “biết rồi khổ lắm nói mãi” mà chủ quan với 6 dấu hiệu bất thường trong nhà

Có những lời nhắc trong gia đình được nói nhiều đến mức người nghe chỉ muốn gạt đi bằng một câu "biết rồi, khổ lắm, nói mãi". Thế nhưng với chuyện an toàn trong nhà, điều đáng ngại đôi khi không nằm ở những sự cố xảy ra bất ngờ mà chính là những dấu hiệu đã xuất hiện từ lâu, ai cũng nhìn thấy nhưng vì chúng chưa gây ra hậu quả ngay nên dần thành quen mắt. Một ổ cắm thỉnh thoảng nóng lên, chút mùi khét rồi biến mất hay vệt ẩm nhỏ trên trần đều rất dễ bị bỏ qua với suy nghĩ để hôm khác xử lý cũng chưa muộn. Chính vì vậy, nhà tôi có một nguyên tắc khá đơn giản: chuyện gì bất thường thì tìm nguyên nhân, không lấy việc "trước giờ vẫn thế" làm lý do để tiếp tục mặc kệ.

1. Ổ cắm hoặc phích cắm nóng bất thường

Không phải cứ cắm một thiết bị vào điện rồi thấy phích cắm hơi ấm là lập tức có sự cố, bởi một số thiết bị công suất lớn có thể làm nhiệt độ tại điểm kết nối tăng lên trong quá trình hoạt động. Tuy nhiên, nếu ổ cắm hoặc phích cắm nóng rõ rệt, nóng hơn bình thường, xuất hiện vết đổi màu, nhựa biến dạng hay có cảm giác lỏng lẻo khi cắm thì tôi sẽ không tiếp tục sử dụng như chưa có chuyện gì. Nguyên nhân có thể liên quan đến tiếp xúc điện không tốt, ổ cắm xuống cấp, kết nối lỏng hoặc tình trạng quá tải, vì vậy việc cần làm là ngừng sử dụng điểm điện có dấu hiệu bất thường và nhờ người có chuyên môn kiểm tra nếu không xác định được nguyên nhân. Đặc biệt, đừng vì thiết bị vẫn chạy bình thường mà cho rằng ổ điện chắc chắn vẫn an toàn, bởi khả năng hoạt động và tình trạng của điểm kết nối là hai chuyện khác nhau.

2. Trong nhà thi thoảng xuất hiện mùi khét

Mùi khét là một trong những thứ tôi không bao giờ chọn cách "ngửi thấy rồi thôi", nhất là khi trong nhà không có hoạt động nấu nướng hay nguyên nhân rõ ràng nào có thể tạo ra mùi đó. Nếu mùi xuất hiện gần ổ điện, thiết bị điện, dây dẫn hoặc một khu vực cố định, trước tiên cần ngừng sử dụng thiết bị liên quan khi có thể làm vậy an toàn, sau đó kiểm tra xem có dấu hiệu nóng bất thường, đổi màu, chảy nhựa hay khói hay không. Quan trọng hơn, mùi biến mất không đồng nghĩa nguyên nhân cũng đã biến mất; một kết nối điện chập chờn hoặc linh kiện quá nhiệt có thể chỉ phát sinh vấn đề trong một số thời điểm. Nếu không tìm được nguồn gây mùi, thay vì tiếp tục bật thử thiết bị nhiều lần để xem "còn bị nữa không", gia đình nên nhờ thợ điện hoặc kỹ thuật viên kiểm tra.

3. Vết ẩm trên trần hoặc tường ngày càng rõ

Một vệt ố nhỏ trên trần rất dễ bị coi là vấn đề thẩm mỹ, thế nhưng nếu nó tiếp tục lan rộng, sơn bắt đầu phồng rộp, tường có mùi ẩm hoặc cứ sau mỗi trận mưa lại đậm màu hơn thì việc sơn đè lên chỉ che được phần nhìn thấy. Nước có thể đến từ mái, đường ống, khu vực vệ sinh phía trên, khe tiếp giáp hoặc nhiều vị trí khác tùy cấu tạo ngôi nhà, vì vậy điều cần tìm trước tiên là nguồn ẩm chứ không phải màu sơn để che vết ố. Đặc biệt, nếu khu vực ẩm nằm gần đèn, ổ cắm hoặc hệ thống điện, gia đình càng không nên tự tháo mở hay xử lý khi chưa đảm bảo an toàn. Phát hiện sớm nguồn nước thường dễ xử lý hơn nhiều so với chờ đến lúc lớp hoàn thiện bong tróc, nấm mốc xuất hiện hoặc phần hư hại lan sang khu vực khác.

4. Dây điện đã nứt, bong hoặc lộ phần bên trong

Dây sạc, dây nguồn của quạt, nồi cơm điện hay các thiết bị sử dụng thường xuyên rất dễ rơi vào tình trạng "xấu nhưng vẫn chạy", vì thế nhiều gia đình cứ dùng tiếp cho đến khi hỏng hẳn. Tuy nhiên, nếu lớp cách điện đã nứt, bong tróc, bị dập, phần dây bên trong lộ ra hoặc vị trí gần phích cắm thường xuyên bị gập và hư hỏng, đây không còn đơn thuần là vấn đề hình thức. Những đoạn dây như vậy không nên được xử lý qua loa bằng cách quấn tạm rồi mặc định có thể sử dụng lâu dài, đặc biệt với thiết bị tiêu thụ điện lớn hoặc dây đã hư hỏng nghiêm trọng. Tùy loại thiết bị, gia đình nên thay dây, phụ kiện đúng thông số hoặc mang đi sửa bởi người có chuyên môn; còn nếu chưa xử lý được, tốt nhất đừng tiếp tục sử dụng chỉ vì "nó vẫn vào điện".

5. Nước rò rỉ dù chỉ từng giọt nhỏ

Một vòi nước nhỏ giọt hoặc vị trí nối ống hơi ẩm thường không tạo cảm giác cấp bách, vì đặt chiếc chậu phía dưới là mọi sinh hoạt vẫn diễn ra bình thường. Tuy nhiên, điều tôi quan tâm không chỉ là vài giọt nước bị lãng phí mà còn là việc nước đang xuất hiện ở nơi nó không nên xuất hiện. Nếu tình trạng rò kéo dài, khu vực xung quanh có thể thường xuyên ẩm ướt, đồng thời tủ gỗ, sàn, tường hoặc các vật liệu gần đó cũng có nguy cơ bị ảnh hưởng tùy vị trí. Bởi vậy, khi phát hiện nước rò, trước tiên nên xác định nó đến từ vòi, đầu nối, ống cấp, ống thoát hay thiết bị sử dụng nước, sau đó xử lý đúng nguyên nhân thay vì chỉ lau khô phần nước nhìn thấy. Riêng trường hợp nước rò gần nguồn điện hoặc thiết bị điện, cần ưu tiên an toàn và tránh tự thao tác nếu không có chuyên môn.

6. Thiết bị bỗng phát ra âm thanh khác thường

Đồ điện dùng lâu ngày khiến chúng ta thuộc cả tiếng hoạt động của chúng, vì vậy một chiếc quạt bỗng kêu lạch cạch, máy giặt rung mạnh khác thường hay tủ lạnh xuất hiện âm thanh lạ kéo dài thực ra là tín hiệu khá dễ nhận biết. Tất nhiên, không phải mọi tiếng động mới đều báo hiệu thiết bị sắp hỏng, bởi âm thanh có thể đến từ cách đặt máy, đồ vật mắc vào, tải không cân bằng hoặc một chế độ hoạt động nhất định. Dù vậy, nếu tiếng lạ xuất hiện liên tục, ngày càng lớn hoặc đi kèm rung mạnh, nóng bất thường, mùi khét, hiệu suất giảm thì tôi sẽ dừng việc đoán mò và tìm nguyên nhân. Trước hết có thể kiểm tra những yếu tố đơn giản theo hướng dẫn của nhà sản xuất, còn nếu không xác định được vấn đề thì nên để kỹ thuật viên xử lý thay vì tiếp tục sử dụng cho đến khi máy hỏng hẳn.

Đừng để "quen rồi" trở thành lý do để bỏ qua

Điểm chung của 6 dấu hiệu trên là chúng thường không quá dữ dội ở thời điểm mới xuất hiện, vì vậy người trong nhà rất dễ trì hoãn với suy nghĩ hôm nay chưa xử lý thì mai cũng được. Tuy nhiên, tôi vẫn luôn nhắc gia đình rằng không phải bất thường nào cũng đồng nghĩa với nguy hiểm, nhưng bất thường lặp lại thì đáng để tìm nguyên nhân. Ổ cắm nóng, mùi khét, vết ẩm, dây điện nứt, nước rò hay tiếng động lạ đều là những thứ có thể kiểm tra bằng mắt, tai hoặc chính trải nghiệm sử dụng hằng ngày. "Biết rồi, khổ lắm, nói mãi" đôi khi đúng là một câu nghe đến phát chán, nhưng với những chuyện liên quan đến an toàn trong nhà, thà nhắc thêm một lần còn hơn để sự quen thuộc biến thành chủ quan.