Thị trường lao động liên tục thay đổi, người trẻ cần "đa nhiệm" hay phải có năng lực thích nghi dài hạn?

Trong thời đại công nghệ phát triển nhanh chóng, người trẻ ngày càng đối mặt với áp lực phải trở thành những cá nhân "đa nhiệm". Ngoài kiến thức chuyên môn, nhiều người còn chủ động học thêm ngoại ngữ, kỹ năng công nghệ, thiết kế, truyền thông hay phân tích dữ liệu với mong muốn tăng lợi thế cạnh tranh trên thị trường lao động.

Tuy nhiên, khi AI và các công nghệ mới liên tục làm thay đổi cách doanh nghiệp vận hành, câu hỏi được đặt ra là liệu việc biết nhiều thứ có còn là yếu tố quyết định thành công, hay điều quan trọng hơn nằm ở khả năng thích nghi trước những thay đổi không ngừng của công việc và xã hội?

Đa nhiệm không còn là lợi thế duy nhất trong thời đại AI

Sự phát triển của AI đang khiến nhiều công việc thay đổi với tốc độ nhanh hơn. Những kỹ năng từng được xem là lợi thế nổi bật vài năm trước có thể nhanh chóng trở thành yêu cầu cơ bản hoặc được thay thế bởi các công cụ công nghệ mới. Điều này khiến không ít người trẻ cảm thấy áp lực phải liên tục bổ sung kiến thức và kỹ năng để không bị tụt lại phía sau.

Thực tế, việc sở hữu nhiều kỹ năng là một lợi thế. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường lao động liên tục dịch chuyển, doanh nghiệp không chỉ tìm kiếm những ứng viên có thể làm nhiều việc cùng lúc. Điều họ quan tâm hơn là khả năng học hỏi nhanh, thích nghi với môi trường mới và sẵn sàng tiếp nhận những thay đổi trong công việc.

Kiến thức chuyên môn có thể được đào tạo thêm trong quá trình làm việc, nhưng tinh thần chủ động học hỏi và khả năng thích ứng lại là những yếu tố khó hình thành trong thời gian ngắn. Khi công nghệ liên tục tạo ra những yêu cầu mới, người lao động cần biết cách cập nhật kỹ năng, kết nối kiến thức từ nhiều lĩnh vực và linh hoạt trước những biến động của thị trường.

Đó cũng là lý do ngày càng nhiều chuyên gia cho rằng thay vì cố gắng trở thành người "biết tuốt", người trẻ nên tập trung xây dựng nền tảng chuyên môn vững chắc và duy trì năng lực học tập suốt đời. Trong một thế giới luôn thay đổi, khả năng học thêm điều mới đôi khi còn quan trọng hơn những gì đang biết ở hiện tại.

“Key-shaped Skill” - chìa khóa cho khả năng thích nghi dài hạn

Trong bối cảnh ranh giới giữa các ngành nghề ngày càng trở nên linh hoạt, khái niệm "Key-shaped Skill" đang được xem là một trong những năng lực quan trọng của người lao động hiện đại.

Thay vì chỉ giỏi một chuyên môn duy nhất hoặc học quá nhiều kỹ năng rời rạc, người sở hữu năng lực này có nền tảng chuyên môn vững vàng nhưng vẫn sẵn sàng mở rộng kiến thức, học hỏi cái mới và thích nghi với những yêu cầu liên tục thay đổi của thị trường lao động.

Nếu hình dung khái niệm này như một chiếc chìa khóa thì phần thân đại diện cho chuyên môn cốt lõi, còn phần răng chìa khóa tượng trưng cho khả năng mở rộng tư duy, kết nối kiến thức và thích nghi với những lĩnh vực khác nhau.

Thay vì cố gắng học thật nhiều kỹ năng rời rạc, người sở hữu năng lực này có nền tảng chuyên môn vững vàng nhưng vẫn sẵn sàng học hỏi, cập nhật cái mới và linh hoạt trước những thay đổi của công việc. Đây cũng là năng lực được dự báo sẽ ngày càng quan trọng khi ranh giới giữa các ngành nghề trở nên linh hoạt hơn dưới tác động của công nghệ.

Trước những thay đổi của thị trường lao động, nhiều trường đại học cũng đang điều chỉnh cách đào tạo để giúp sinh viên chuẩn bị tốt hơn cho tương lai. Thay vì chỉ tập trung vào một công việc cụ thể sau khi tốt nghiệp, người học được khuyến khích mở rộng góc nhìn, tiếp cận kiến thức từ nhiều lĩnh vực và rèn luyện khả năng thích nghi với những yêu cầu mới của công việc.

Đây cũng là định hướng được nhiều trường, trong đó có Trường Đại học Trưng Vương chú trọng trong quá trình đào tạo. Nhà trường hướng tới xây dựng môi trường học tập giúp sinh viên phát triển đồng thời kiến thức chuyên môn và năng lực liên ngành, thông qua các hoạt động học tập theo dự án, trải nghiệm thực tế và kết nối doanh nghiệp.

Bên cạnh việc trang bị nền tảng nghề nghiệp, sinh viên còn được khuyến khích phát triển tư duy phản biện, khả năng tự học và kỹ năng giải quyết vấn đề – những yếu tố ngày càng được doanh nghiệp đánh giá cao trong bối cảnh công nghệ liên tục thay đổi.

Môi trường học tập hiện đại, cởi mở cũng tạo điều kiện để sinh viên chủ động khám phá thế mạnh của bản thân, tự tin bày tỏ quan điểm và từng bước xây dựng năng lực thích nghi dài hạn. Khi thị trường lao động tương lai có thể rất khác so với hiện tại, đây là hành trang quan trọng giúp người trẻ sẵn sàng trước những cơ hội và thách thức mới.

Trong thời đại AI, câu hỏi có lẽ không còn là làm thế nào để trở thành một người biết thật nhiều thứ, mà là làm thế nào để duy trì khả năng học hỏi và thích nghi trước những thay đổi không ngừng của công việc. Khi nghề nghiệp liên tục được tái định hình bởi công nghệ, năng lực thích nghi dài hạn có thể chính là "chìa khóa" giúp người trẻ phát triển bền vững trong tương lai.