Tâm lý thực sự của những người siêu giàu

Khi bàn về những người sở hữu khối tài sản khổng lồ, dư luận thường rơi vào hai thái cực hoặc ngưỡng mộ tột cùng hoặc chỉ trích gay gắt. Tuy nhiên, đằng sau những con số hàng triệu hay hàng tỷ đô la là một cấu trúc tâm lý hoàn toàn khác biệt so với phần còn lại của xã hội. Những nghiên cứu xã hội học và tâm lý học gần đây đã bóc trần những lớp vỏ bọc để chỉ ra động lực, nỗi sợ và cách tư duy thực sự của tầng lớp siêu giàu.

Sự thật về nguồn gốc khối tài sản

Nhiều người vẫn lầm tưởng rằng thị trường chứng khoán là cỗ máy in tiền chính tạo ra các tỷ phú. Thực tế khoa học đã chứng minh điều ngược lại hoàn toàn. Trong một nghiên cứu công phu với 472 người có tài sản trung bình hàng triệu euro, nhà nghiên cứu Melanie Böwing-Schmalenbrock phát hiện ra rằng tự làm chủ, đặc biệt là thông tin kinh doanh và tinh thần khởi nghiệp, mới là chìa khóa cốt lõi. Những hộ gia đình giàu lên nhờ con đường này có giá trị tài sản cao hơn hẳn so với những nhóm khác.

Thống kê từ danh sách tỷ phú của Forbes cũng củng cố điều này khi phần lớn những người giàu nhất hành tinh đều là chủ doanh nghiệp hoặc nhà sáng lập thay vì những nhà đầu tư chứng khoán đơn thuần. Ngay cả Warren Buffett, người thường được nhắc đến như một biểu tượng đầu tư cổ phiếu, thực chất cũng tham gia sâu vào việc quản lý và điều hành các doanh nghiệp lớn thay vì chỉ mua đi bán lại cổ phiếu trên sàn.

Nền tảng gia đình và tính cách định hình sự giàu có

Hầu hết những người siêu giàu không xuất thân từ những gia đình quý tộc hay siêu giàu mà đến từ tầng lớp trung lưu. Điểm thú vị là cha mẹ của 60% những người siêu giàu trong các cuộc khảo sát đều tự kinh doanh, làm chủ doanh nghiệp nhỏ hoặc làm nông nghiệp. Điều này tạo ra một môi trường vô thức từ nhỏ, khiến họ coi việc tự kinh doanh là một điều hiển nhiên thay vì đi làm thuê cho người khác.

Một phát hiện đáng ngạc nhiên khác là kết quả học tập ở trường phổ thông hay đại học không có bất kỳ mối tương quan nào với mức độ giàu có đạt được sau này. Những học sinh hay sinh viên đứng đầu lớp hiếm khi trở thành những người kiếm được nhiều tiền nhất. Thay vào đó, các hoạt động ngoại khóa như thể thao cạnh tranh lại đóng vai trò quan trọng hơn rất nhiều. Thông qua thể thao, họ học cách chịu đựng sự thất vọng, đối mặt với thất bại và xây dựng sự tự tin để cạnh tranh sòng phẳng.

Kỹ năng quan trọng nhất dẫn đến sự giàu có

Khi được hỏi về phẩm chất quan trọng nhất dẫn đến thành công tài chính vượt trội, đa số những người siêu giàu đều nhấn mạnh đến kỹ năng bán hàng. Đối với họ, bán hàng không đơn thuần là tiếp thị sản phẩm hay dịch vụ thương mại. Định nghĩa của họ rộng hơn rất nhiều khi coi bán hàng là quá trình thuyết phục người khác trong mọi mặt của cuộc sống.

Đó là khả năng thuyết phục một cơ quan chính phủ phê duyệt giấy phép, thuyết phục một nhân sự tài năng nhận lời làm việc, hay thuyết phục ngân hàng cấp vốn cho một dự án mới. Những kỹ năng này không hề được dạy trên ghế nhà trường mà được tôi luyện qua những trải nghiệm kinh doanh thực tế từ khi còn trẻ. Quá trình học tập ngầm này tạo ra những phản xạ sắc bén mà sách vở không thể truyền đạt.

Trực giác vượt trội hơn tư duy phân tích

Trong khi người bình thường thường tự hào về các quyết định dựa trên lý trí và phân tích logic, những người siêu giàu lại thừa nhận rằng họ dựa phần lớn vào trực giác. Ngay cả những người coi trọng phân tích cũng phải lắng nghe bản năng trong một phần ba đến một nửa các quyết định quan trọng của họ.

Trực giác không phải là sự ăn may mà là sản phẩm của quá trình học hỏi ngầm kéo dài nhiều năm. Những tia chớp lóe lên trong tích tắc của họ dựa trên khả năng nhận diện mẫu hình cực kỳ nhạy bén, được đúc kết từ hàng ngàn trải nghiệm thực tế và va vấp trong thương trường.

Niềm vui khi đi ngược dòng và tinh thần chịu trách nhiệm

Có hai luồng tính cách thường thấy ở các nhà đầu tư và doanh nhân thành công. Một nhóm cảm thấy vô cùng phấn khích khi được đứng ở thế đối lập với quan điểm số đông và chủ động bơi ngược dòng. Nhóm còn lại hành động hoàn toàn độc lập, không bị ảnh hưởng hay kích thích bởi việc họ đồng hay trái ý kiến với phần đông xã hội.

Ngoài ra, cách họ đối mặt với khủng hoảng cũng hoàn toàn khác biệt. Những người giàu có thực sự không bao giờ đổ lỗi cho hoàn cảnh khách quan hay đối thủ cạnh tranh khi gặp thất bại. Họ nhận hoàn toàn trách nhiệm về bản thân vì đã phán đoán sai thị trường. Quan trọng hơn, họ coi khủng hoảng không phải là tai họa mà là cơ hội vàng để bứt phá, cải tiến chiến lược và mở rộng thị trường mà trong điều kiện bình thường không thể làm được.

Hạnh phúc dưới lăng kính của sự kiểm soát

Nhiều nghiên cứu tâm lý học chỉ ra rằng tiền thực sự mua được hạnh phúc, nhưng không phải theo cách trực tiếp tiêu xài xa hoa. Sự giàu có mang lại hạnh phúc cho những người sở hữu nó bởi vì nó đem lại cho họ quyền kiểm soát tuyệt đối đối với cuộc sống của chính họ. Cảm giác tự chủ và ổn định trước mọi biến cố mới là liều thuốc tinh thần mạnh mẽ nhất.

Tuy nhiên, tiêu chí về hạnh phúc của tầng lớp siêu giàu cũng có sự dịch chuyển. Họ đặt trọng tâm vào việc giành được sự tôn trọng của người khác và việc hiện thực hóa tiềm năng cá nhân lên hàng đầu, trong khi lại ít quan tâm đến sức khỏe thể chất hơn so với người bình thường, có lẽ bởi vì họ chưa từng phải lo lắng về việc thiếu thốn các dịch vụ y tế tốt nhất.

Sự cô lập về mặt cảm xúc và hội chứng đồng thuận với bất công

Một mặt tối của sự giàu có là sự suy giảm khả năng thấu cảm. Các nghiên cứu khoa học xã hội đã chứng minh rằng những người thuộc tầng lớp kinh tế xã hội cao thường làm kém hơn trong các bài kiểm tra nhận diện cảm xúc qua khuôn mặt hoặc qua tương tác thực tế. Xu hướng đánh giá con người dựa trên những đặc điểm cố định thay vì hoàn cảnh xung quanh khiến họ dần xa rời thực tế đời sống của tầng lớp lao động.

Đáng chú ý hơn, thái độ của họ đối với sự bất bình đẳng kinh tế rất khác biệt. Trong khi người thu nhập thấp ở những khu vực có bất bình đẳng cao thường hoài nghi về meritocracy (chủ nghĩa nhân tài), thì những người giàu có ở cùng hoàn cảnh đó lại càng tin tưởng mạnh mẽ rằng hệ thống công bằng đang hoạt động rất tốt. Đây được xem là một cơ chế tâm lý tự vệ để họ xua tan cảm giác tội lỗi và tự biện minh cho vị thế đặc quyền của mình trong một xã hội đầy rẫy sự chênh lệch.

Nhìn chung, tâm lý của những người siêu giàu không đơn thuần là sự may mắn hay lòng tham vô đáy. Đó là một cỗ máy tâm lý phức tạp được vận hành bởi khả năng chịu đựng rủi ro cao, trực giác sắc bén, tư duy độc lập và một niềm tin tuyệt đối vào năng lực tự chủ của bản thân. Hiểu được tâm lý này không phải để ngưỡng mộ mù quáng mà là để nhận thức rõ những ranh giới vô hình đang định hình thế giới hiện đại.

Nguồn: PS Mag, Wealth Briefing