Vì sao giới siêu giàu ngày càng không thích mua đồ xa xỉ nữa?

Một chai Château d'Yquem 2010 là một sản phẩm tuyệt hảo. Hương mơ, hạnh nhân nướng, vỏ cam quýt, chanh mọng nước, nấm truffle trắng: tất cả đều gói gọn trong đó. Cho đến gần đây, giá của loại rượu vang ngọt hảo hạng nhất thế giới này vẫn tăng đều đặn. Đến năm 2023, một chai rượu từ nhà sản xuất này có giá cao hơn 60% so với giữa những năm 2010. Vào thời điểm đó, mọi hình thức sang trọng đều trở nên đắt đỏ hơn. Xe cổ, rượu whisky lâu năm và những căn biệt thự khổng lồ đều tăng mạnh về giá trị. Từ năm 2015 đến năm 2023, "chỉ số đầu tư xa xỉ" do công ty bất động sản Knight Frank công bố đã tăng 70%.

Và rồi mọi thứ đã thay đổi. Từ đỉnh cao vào năm 2023, chỉ số này đã giảm 6%. Giá của các loại rượu Bordeaux thuộc nhóm thượng hạng "first growth", bao gồm Lafite Rothschild và Margaux, đã giảm 20%.

Tại Mỹ, dữ liệu chính thức cho thấy giá máy bay tư nhân và du thuyền đã giảm 6%. Đồng hồ Rolex trên thị trường đồ cũ chuyền tay nhau với mức giá thấp hơn gần 30% so với năm 2022. Thị trường nghệ thuật cao cấp đang trong tình trạng ảm đạm. Theo công ty bất động sản Savills, giá của những bất động sản đắt giá nhất tại các thành phố toàn cầu hầu như không tăng. Giá nhà ở "phân khúc cao cấp" đang giảm ở London và Paris. Hai năm trước, một căn nhà trên "Dãy phố tỷ phú" của San Francisco được rao bán với giá 32 triệu USD (khoảng 812 tỷ VNĐ). Những người bán hiện đã phải hạ giá xuống còn 26 triệu USD (khoảng 660 tỷ VNĐ).

Tại sao lại có sự suy thoái trên thị trường tài sản của giới tài phiệt? Lời giải thích rõ ràng nhất có thể là giới siêu giàu đang gặp khó khăn - nhưng lập luận đó rất khó đứng vững. Theo tạp chí Forbes, hiện có hơn 3,000 tỷ phú trên khắp thế giới, tăng so với mức 2,800 vào năm ngoái. Nhóm 0.1% người giàu nhất nước Mỹ hiện nắm giữ 14% tổng tài sản hộ gia đình của cả nước, mức cao nhất trong nhiều thập kỷ qua. San Francisco, nơi không ai muốn mua biệt thự, lại đang tạo ra các triệu phú mỗi ngày nhờ sự bùng nổ của AI. Trái ngược với những người Mỹ có thu nhập thấp hơn, nhóm 3.3% giàu nhất đã tăng mạnh mức chi tiêu của họ kể từ năm 2022, theo ghi nhận của Mark Zandi từ công ty nghiên cứu Moody's Analytics.

Thay vào đó, đà suy thoái này diễn ra vì nền kinh tế xa xỉ đang thay đổi nhanh chóng. Để hiểu tại sao, hãy xem xét các bài viết của Thorstein Veblen, một nhà kinh tế học người Mỹ hoạt động sung sức nhất vào đầu thế kỷ 20. Ông cho rằng sự xa xỉ phụ thuộc vào tính hiếm có và tính cạnh tranh độc quyền. Một hàng hóa thực sự xa xỉ không chỉ vì nó đắt tiền, mà vì việc tiêu dùng của một người sẽ làm giảm khả năng sở hữu nó của những người khác. Trong nền kinh tế ngày nay, những gì được coi là hiếm có và cạnh tranh độc quyền đã thay đổi sâu sắc.

Vấn đề, ít nhất là đối với giới siêu giàu, là các hàng hóa đắt tiền giờ đây xuất hiện ở khắp mọi nơi. Nhiều quốc gia sản xuất được rượu vang tuyệt hảo; liệu rượu Bordeaux tốt nhất có thực sự vượt trội hơn nhiều đến thế? Kim cương nuôi cấy trong phòng thí nghiệm không thể phân biệt được với kim cương tự nhiên. Sự phát triển của các nền tảng mua bán đồ cũ đồng nghĩa với việc bất kỳ ai có một chút tiền đều có thể sở hữu một chiếc áo khoác Kiton hoặc thậm chí thuê một chiếc máy bay tư nhân. Những người đổi mới trong giới nghệ thuật đang nói về việc "chia nhỏ" quyền sở hữu các tác phẩm kinh điển, giúp hàng trăm người cùng sở hữu một phần nhỏ của bức tranh Rembrandt.

Ngày nay, ai cũng có thể tận hưởng những điều tuyệt vời hơn trong cuộc sống - và họ đăng tải điều đó lên mạng xã hội. Những thứ như vậy không còn vẻ hiếm có hay mang tính độc quyền nữa. Vì thế, chúng không còn mang lại cảm giác xa xỉ như trước.

Món tốt nhất trong những món tốt nhất cộng thêm một

Do đó, người giàu đang chuyển sang chi tiêu cho những thứ lớn hơn và tốt hơn; đó thường là các dịch vụ thay vì hàng hóa. Họ giờ đây thích tận hưởng những dịch vụ siêu xa xỉ, bao gồm mọi thứ từ vé xem Super Bowl đến việc dùng bữa tại một nhà hàng ba sao Michelin. Họ chọn những trải nghiệm vừa có sự công nhận trên toàn cầu - đây không chỉ là những dịch vụ tốt, mà phải là tốt nhất trong những thứ tốt nhất - vừa là nơi có thể thu thập dữ liệu giá cả đáng tin cậy trong nhiều năm.

Chỉ số này, theo tính toán của The Economist, đã tăng 90% kể từ năm 2019. Và ngay cả khi giá hàng hóa đã giảm kể từ năm 2023, chỉ số dịch vụ này vẫn tiếp tục tăng vọt.

Giá dịch vụ xa xỉ tăng vọt phản ánh đúng những động lực đã gây hại cho hàng hóa xa xỉ. Hãy cân nhắc Le Bristol, có lẽ là khách sạn tuyệt vời nhất ở Paris. Du khách khắp thế giới đều khao khát được bơi trong hồ bơi trên tầng thượng của khách sạn này, nơi sở hữu tầm nhìn hướng ra Tháp Eiffel. Nhiều du khách ngồi trên khoảng sân rợp bóng cây dành nhiều thời gian để chụp ảnh các ly cocktail hơn là thưởng thức chúng. Tuy nhiên, Le Bristol có chưa đến 200 phòng, khiến việc đặt phòng trở nên cạnh tranh cực kỳ gay gắt. Một đêm nghỉ tại đây hiện có giá cao gấp đôi so với năm 2019.

Nhiều người muốn thuê quản gia để chăm sóc nhà cửa thật đẹp đẽ, nhưng những người giỏi nhất lại rất khó tìm. Tại Mỹ, mức lương của họ đã cao hơn khoảng 50% so với năm 2019. Những quản gia ở Palm Beach, một khu vực sang trọng thuộc bang Florida, hiện thường xuyên thu nhập hơn 150,000 USD (khoảng 3.8 tỷ VNĐ) một năm.

Bạn có thể bán lại một chiếc đồng hồ, nhưng bạn không thể "bán lại" một ngày trải nghiệm tại Sân trung tâm ở giải quần vợt Wimbledon. Kể từ năm 2016, giá của một trái phiếu thời hạn 5 năm khi phát hành - cho phép người sở hữu có được một tấm vé - đã tăng từ khoảng 50,000 bảng (67,000 USD) (khoảng 1.7 tỷ VNĐ) lên hơn 100,000 bảng (khoảng 3.3 tỷ VNĐ).

Giá một tấm vé xem Super Bowl đã tăng gấp đôi so với vài năm trước. Tham dự sự kiện Met Gala, nếu bạn có thể mua được vé, sẽ tốn chi phí gấp hơn 2 lần so với năm 2019. Giá thực đơn tại Benu, một nhà hàng ba sao Michelin ở San Francisco, đã tăng 78% kể từ năm 2015. Mức giá hơn 500 USD (khoảng 12.7 triệu VNĐ) mà phóng viên của chúng tôi đã trả để thưởng thức bữa ăn đó liệu có đáng không? Có lẽ chăng?

Nhưng khi ăn tại nhà hàng, bạn không chỉ mua thức ăn - bạn đang mua cảm giác biết rằng, trong vài giờ đó, không một ai khác trên Trái Đất có thể ngồi tại chiếc bàn của bạn. Các tuần lễ thời trang New York và Paris, các buổi gây quỹ riêng tư độc quyền, các trận vòng play-off NBA: không còn những thương lượng giá hời nữa, điều này càng làm cho việc thông báo với người khác rằng họ đã không thể có mặt ở đó trở nên thỏa mãn hơn.

Nhìn sang World Cup vừa diễn ra trên đất Bắc Mỹ, giá vé lên tới hàng trăm triệu đồng. Khi bạn có thể trở thành một trong số rất ít người trực tiếp chứng kiến Jude Bellingham và Kylian Mbappé đối đầu trên sân, tại sao bạn lại phải bận tâm với một chai rượu Château d'Yquem?

Nguồn: The Economist