Sự nguy hiểm của giòi ăn thịt được Mỹ phát hiện lần đầu tiên sau 6 thập kỷ

Giòi đinh vít Tân Thế giới. (Ảnh: CDC)

Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) ngày 4/6 xác nhận một trường hợp nhiễm giòi xoắn Tân Thế giới (New World screwworm - NWS) trên một bê con tại bang Texas, đánh dấu lần đầu tiên ký sinh trùng nguy hiểm này được phát hiện trên gia súc tại Mỹ sau 60 năm. Theo USDA, mẫu bệnh phẩm được lấy từ một con bê ba tuần tuổi tại khu vực La Pryor, miền Nam bang Texas, đã được Phòng thí nghiệm Dịch vụ Thú y Quốc gia ở bang Iowa xác nhận dương tính với giòi xoắn Tân Thế giới.

Ngay sau khi phát hiện ca bệnh, giới chức Mỹ đã triển khai hàng loạt biện pháp khẩn cấp nhằm ngăn chặn sự lây lan của loài ký sinh trùng này, bao gồm thiết lập vùng kiểm soát dịch rộng 20 km, áp dụng lệnh kiểm dịch, hạn chế vận chuyển vật nuôi và tăng cường giám sát dịch tễ tại khu vực phát hiện ổ bệnh.

Bộ trưởng Nông nghiệp Mỹ Brooke Rollins khẳng định hiện chưa có dấu hiệu cho thấy dịch sẽ bùng phát trên diện rộng nếu các biện pháp phòng chống được thực hiện nghiêm túc. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo đây là mối đe dọa nghiêm trọng đối với ngành chăn nuôi Mỹ, trong bối cảnh giá thực phẩm, đặc biệt là thịt bò, đang ở mức cao kỷ lục.

Giòi xoắn Tân Thế giới là một loài ruồi ký sinh có tên khoa học Cochliomyia hominivorax. Không giống nhiều loại ruồi thông thường, ấu trùng của loài này chỉ ăn mô sống của động vật máu nóng. Ruồi cái thường đẻ trứng vào các vết thương hở trên cơ thể gia súc, động vật hoang dã hoặc vật nuôi. Sau khi nở, ấu trùng xâm nhập sâu vào các mô mềm, ăn thịt vật chủ và gây ra các tổn thương nghiêm trọng. Nếu không được điều trị kịp thời, các vết thương có thể bị nhiễm khuẩn nặng, phá hủy nội tạng và dẫn đến tử vong.

Loài ký sinh trùng này từng gây thiệt hại lớn cho ngành chăn nuôi Mỹ trong thế kỷ XX trước khi bị loại bỏ hoàn toàn vào thập niên 1970 thông qua một trong những chiến dịch kiểm soát sinh học thành công nhất trong lịch sử. Trong hơn 50 năm, Mỹ cùng nhiều quốc gia Trung Mỹ đã triển khai chương trình sản xuất và thả ruồi đực vô sinh quy mô lớn nhằm cắt đứt vòng sinh sản của loài ký sinh này.

Nhờ đó, giòi xoắn Tân Thế giới từng bị đẩy lùi xuống khu vực biên giới giữa Panama và Colombia, tạo thành một "hàng rào sinh học" ngăn chúng tiến về phía Bắc. Tuy nhiên, trong vài năm gần đây, số ca nhiễm tại Nam Mỹ và Trung Mỹ gia tăng mạnh, làm dấy lên lo ngại về khả năng tái xâm nhập vào lãnh thổ Mỹ.

USDA nhấn mạnh giòi xoắn Tân Thế giới không phải là bệnh truyền nhiễm và không gây nguy cơ trực tiếp đối với an toàn thực phẩm. Tuy nhiên, tác động kinh tế có thể rất nghiêm trọng.

Các chuyên gia cho biết nếu ký sinh trùng này lan rộng trong đàn gia súc, sản lượng thịt bò và các sản phẩm chăn nuôi khác có thể sụt giảm đáng kể, kéo theo giá thực phẩm tăng cao. Theo ước tính của Ngân hàng Dự trữ Liên bang Dallas, nếu Mỹ phải đối mặt với một đợt bùng phát tương đương năm 1972 - thời điểm ghi nhận khoảng 90.000 ca nhiễm - thiệt hại kinh tế riêng khu vực Tây Nam nước Mỹ có thể vượt 3 tỷ USD.

Trong bối cảnh lạm phát thực phẩm vẫn là vấn đề nhạy cảm đối với người tiêu dùng Mỹ, nguy cơ này đang nhận được sự quan tâm đặc biệt của giới chức và ngành nông nghiệp. Ngoài gia súc, ký sinh trùng còn có thể tấn công chó, mèo, động vật hoang dã và một số loài động vật máu nóng khác.

Các cơ quan thú y tại Texas, Arizona và New Mexico đã được yêu cầu tăng cường giám sát và báo cáo ngay khi phát hiện dấu hiệu nghi ngờ. Một trong những biện pháp quan trọng nhất mà Mỹ đang áp dụng là tiếp tục chương trình thả ruồi vô sinh. Theo các nhà khoa học, ruồi cái giòi xoắn Tân Thế giới chỉ giao phối một lần trong đời. Khi giao phối với ruồi đực vô sinh, trứng được đẻ ra sẽ không thể nở thành ấu trùng. Nếu số lượng ruồi vô sinh đủ lớn, quần thể ruồi tự nhiên sẽ suy giảm nhanh chóng qua nhiều thế hệ.

USDA cho biết đang đẩy nhanh kế hoạch xây dựng một cơ sở sản xuất ruồi vô sinh mới tại bang Texas với công suất hàng trăm triệu con mỗi tuần. Dự án trị giá 750 triệu USD dự kiến đi vào hoạt động trong năm tới.

Bên cạnh đó, Mỹ đã triển khai chó nghiệp vụ tại khu vực biên giới với Mexico để phát hiện động vật nhiễm bệnh, đồng thời cử các nhóm chuyên gia tới Mexico và Panama nhằm hỗ trợ tăng năng lực sản xuất ruồi vô sinh. Từ tháng 5/2025, Mỹ cũng đã tạm dừng nhập khẩu gia súc sống qua các cửa khẩu dọc biên giới phía Nam nhằm hạn chế nguy cơ xâm nhập của ký sinh trùng.

Mặc dù giòi xoắn Tân Thế giới có thể gây bệnh cho người, song các trường hợp nhiễm rất hiếm gặp. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), những người có nguy cơ cao nhất là người thường xuyên tiếp xúc với gia súc hoặc động vật nhiễm bệnh, người làm việc ngoài trời trong thời gian dài và những người có vết thương hở trên cơ thể. Bất kỳ vết trầy xước, vết côn trùng đốt hoặc tổn thương da nào cũng có thể trở thành nơi ruồi đẻ trứng.

Ca bệnh gần nhất tại Mỹ được ghi nhận vào tháng 8/2025 tại bang Maryland, liên quan đến một người vừa trở về từ El Salvador. Bệnh nhân đã hồi phục hoàn toàn sau điều trị.