Robot có thể giúp phẫu thuật thay khớp chính xác đến từng milimet? Bác sĩ nói rõ vai trò của AI trong phẫu thuật thay khớp háng

Tiến bộ mới góp phần nâng cao hiệu quả phẫu thuật và rút ngắn thời gian phục hồi cho người bệnh cần thay khớp háng

Chia sẻ tại Hội thảo quốc tế “Những tiến bộ trong phẫu thuật khớp háng và khớp gối” trong ngày 17-18/10 tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc Phúc Trường Minh, GS.TS.BS. Dietmar Krappinger (Phó Giám đốc Khoa Chấn thương Chỉnh hình kiêm Trưởng Đơn nguyên Phẫu thuật Xương chậu và Khớp háng, Đại học Y Innsbruck, Áo) cho biết, hiện nay có rất nhiều thách thức trong phẫu thuật thay khớp háng ở bệnh nhân lớn tuổi. Điều đầu tiên là chúng ta cần có cách tiếp cận khác biệt đối với nhóm bệnh nhân này. Cũng giống như trong nhi khoa, trẻ em không đơn thuần là người lớn ở độ tuổi nhỏ hơn. Tương tự, trong lão khoa, người cao tuổi không chỉ là những bệnh nhân nhiều tuổi hơn. Mỗi nhóm bệnh nhân đều có những đặc điểm riêng biệt về thể trạng, sinh lý và nhu cầu chăm sóc, điều trị. Vì vậy, chúng ta cần nhìn nhận và tiếp cận họ theo những cách khác nhau.

"Vấn đề không nằm quá nhiều ở kỹ thuật phẫu thuật. Chúng tôi vẫn áp dụng các kỹ thuật ít xâm lấn cho cả bệnh nhân trẻ tuổi và người cao tuổi.

Tuy nhiên, đối với bệnh nhân cao tuổi, chúng tôi cần điều chỉnh phương pháp điều trị cho phù hợp với đặc điểm của từng người bệnh. Chẳng hạn, trong phẫu thuật khớp háng, cần cân nhắc phương pháp cố định khớp nhân tạo, bao gồm cố định bằng xi măng xương, cũng như phương pháp vô cảm phù hợp.

Ngoài ra, khi thực hiện phẫu thuật khớp háng cho người cao tuổi, chúng tôi phải đảm bảo độ vững chắc của khớp sau phẫu thuật, để người bệnh có thể chịu toàn bộ trọng lượng cơ thể lên chân được phẫu thuật ngay khi được phép vận động. Điều này có nghĩa là người bệnh không phải trải qua giai đoạn chỉ được tỳ chân một phần trọng lượng cơ thể khi sử dụng nạng. Bởi với người cao tuổi, việc chỉ tỳ chân một phần thường rất khó thực hiện. Vì vậy, trách nhiệm của phẫu thuật viên là đảm bảo độ vững chắc cần thiết để người bệnh có thể chịu lực hoàn toàn sau mổ", GS.TS.BS. Dietmar Krappinge nói.

Một trong những tiến bộ quan trọng là các kỹ thuật phẫu thuật khớp háng ít xâm lấn. Khớp háng được bao quanh bởi nhiều nhóm cơ, vì vậy phẫu thuật viên cần lựa chọn đường tiếp cận phù hợp để đi vào khớp háng. "Khi nói đến phẫu thuật ít xâm lấn, điều quan trọng không phải là đường rạch da dài hay ngắn, mà là bảo tồn tối đa các cơ xung quanh khớp. Bởi việc bảo tồn các cấu trúc cơ đóng vai trò rất quan trọng, giúp người bệnh sớm vận động và phục hồi chức năng sau phẫu thuật. Phẫu thuật ít xâm lấn, đảm bảo độ vững chắc tối đa của khớp và cho phép người bệnh chịu lực hoàn toàn ngay sau mổ là những yếu tố rất quan trọng. Tại bệnh viện của chúng tôi, những bệnh nhân cao tuổi được thay khớp háng sẽ bắt đầu tập vận động ngay trong ngày phẫu thuật hoặc muộn nhất là ngày hôm sau. Điều này đặc biệt quan trọng bởi mỗi ngày nằm bất động đều có thể khiến người cao tuổi mất dần khối lượng cơ và suy giảm khả năng vận động. Vì vậy, mục tiêu cốt lõi của phẫu thuật khớp háng ở người cao tuổi chính là giúp người bệnh sớm vận động trở lại và duy trì khả năng đi lại, sinh hoạt độc lập.

Không có chuyện đã lớn tuổi thì không còn cần thiết phải thực hiện phẫu thuật thay khớp háng

Theo GS.TS.BS. Dietmar Krappinge, vấn đề không nằm ở tuổi tác, mà là khả năng vận động của người bệnh. "Chúng tôi có những bệnh nhân đã 90 tuổi mắc thoái hóa khớp háng. Điều quan trọng không đơn thuần là họ có bị đau khớp háng hay không, mà là tình trạng đó ảnh hưởng như thế nào đến khả năng vận động của họ. Tuy nhiên, nếu bệnh lý khớp háng ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng vận động và các hoạt động sinh hoạt hằng ngày của người bệnh, thì đây là một chỉ định cần cân nhắc phẫu thuật, ngay cả ở người cao tuổi. Vì vậy, yếu tố quyết định không phải là tuổi tác, mà là khả năng vận động và chất lượng cuộc sống của người bệnh", chuyên gia chia sẻ.

Phẫu thuật thay lại khớp gối được chỉ định trong những trường hợp nào?

Chia sẻ tại hội thảo, GS.TS.BS. Hiranaka Takafumi (Giám đốc Trung tâm Phẫu thuật Khớp, Trưởng khoa Phẫu thuật Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Takatsuki, Nhật Bản) cho biết, điều quan trọng nhất khi thay lại khớp gối là phải xác định rõ nguyên nhân khiến khớp nhân tạo trước đó thất bại, từ đó lựa chọn loại khớp nhân tạo phù hợp và xây dựng kế hoạch phẫu thuật chi tiết, bao gồm việc tháo bỏ khớp cũ và đặt khớp mới.

Khác với phẫu thuật thay khớp gối lần đầu, sau khi tháo bỏ khớp nhân tạo cũ, người bệnh thường có những khuyết hổng xương đáng kể. Vì vậy, phẫu thuật viên phải giải quyết hai vấn đề quan trọng: làm thế nào để tái tạo, bù đắp phần xương bị khuyết hổng và làm thế nào để đảm bảo độ vững chắc cho khớp gối nhân tạo mới.

"Phương án xử trí sẽ khác nhau tùy theo tình trạng của từng bệnh nhân. Do đó, trước phẫu thuật, chúng tôi cần đánh giá kỹ mức độ khuyết hổng xương và độ vững của các cấu trúc mô mềm xung quanh khớp gối. Dựa trên kết quả đánh giá này, phẫu thuật viên sẽ lựa chọn loại khớp nhân tạo thay lại phù hợp, đồng thời xây dựng chiến lược phẫu thuật riêng cho từng trường hợp. Tóm lại, đánh giá chính xác tình trạng người bệnh, lập kế hoạch phẫu thuật kỹ lưỡng và chuẩn bị đầy đủ loại khớp nhân tạo phù hợp chính là những nguyên tắc nền tảng quyết định hiệu quả của phẫu thuật thay lại khớp gối", chuyên gia cho hay.

2 thách thức lớn trong phẫu thuật thay lại khớp gối là tình trạng khuyết hổng xương và tổn thương các cấu trúc mô mềm xung quanh khớp. Việc lựa chọn phương án tái tạo, bù đắp phần xương khuyết hổng và xử lý tổn thương mô mềm là rất quan trọng. Ngoài ra, nếu nguyên nhân phải thay lại khớp gối là nhiễm trùng quanh khớp nhân tạo, thì kiểm soát nhiễm trùng hiệu quả là một trong những yếu tố quan trọng hàng đầu trong quá trình điều trị.

Robot tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) đóng vai trò như thế nào trong phẫu thuật thay khớp hiện nay?

Hiện nay, các chuyên gia đánh giá phẫu thuật có sự hỗ trợ của robot đang phát triển mạnh mẽ trên toàn thế giới và trở thành một trong những xu hướng nổi bật trong phẫu thuật thay khớp gối và khớp háng.

Lợi ích đầu tiên của phẫu thuật robot là độ chính xác cao, cho phép phẫu thuật viên thực hiện các thao tác trong thay khớp gối và khớp háng với độ chính xác đến từng milimet. Tuy nhiên, giá trị của robot không chỉ nằm ở độ chính xác mà còn ở khả năng thu thập dữ liệu trong quá trình phẫu thuật. Đây là một trong những lợi ích rất quan trọng.

Trong mỗi ca thay khớp gối, hệ thống robot có thể ghi nhận một lượng lớn dữ liệu, chẳng hạn như trục căn chỉnh khớp, vị trí và mức độ cắt xương, độ lỏng của các cấu trúc mô mềm quanh khớp cùng nhiều thông số khác. Những dữ liệu này được tổng hợp và lưu trữ trên nền tảng đám mây.

Khi kết hợp dữ liệu trước và trong phẫu thuật với các thông tin sau mổ, như mức độ vận động, kết quả điều trị do người bệnh tự đánh giá và biên độ vận động khớp, chúng ta sẽ có một nguồn dữ liệu rất lớn để phân tích.

Thông qua trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ phân tích dữ liệu lớn (Big Data), chúng ta có thể tìm ra những hướng tiếp cận mới, giúp xác định phương pháp phẫu thuật phù hợp nhất với từng người bệnh. Điều đó có nghĩa là không có một phương pháp phẫu thuật duy nhất tối ưu cho tất cả bệnh nhân. Một kỹ thuật có thể phù hợp nhất với người bệnh này, nhưng một kỹ thuật khác lại mang đến kết quả tốt hơn cho người bệnh khác.

"Trong tương lai, AI và dữ liệu lớn có thể giúp phẫu thuật viên xác định phương án điều trị tối ưu cho từng bệnh nhân, hướng tới cá thể hóa phẫu thuật thay khớp. Tôi cho rằng chúng ta có thể chứng kiến những bước tiến này trong tương lai gần, có thể trong khoảng 5 - 10 năm tới", GS.TS.BS. Hiranaka Takafumi nói.

Đồng quan điểm với các chuyên gia nước ngoài, TS.BS. Lê Quang Huy (Trưởng khoa Ngoại Chấn thương chỉnh hình - Thần kinh sọ não, Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh) chia sẻ thêm, hỗ trợ AI giống như cánh tay trái của phẫu thuật viên. "Phẫu thuật viên mới là cánh tay phải và là người đưa ra quyết định. Hiện tại vẫn chưa có robot nào có thể thay con người làm được tất cả, nhưng nếu có sự hỗ trợ của robot thì sẽ hạn chế được sai sót, đi vào những vị trí mà thông thường rất khó tiếp cận", TS.BS Lê Quang Huy nói. Dù trong hoàn cảnh nào, dù phẫu thuật thay khớp háng hay bất cứ bệnh nào, bàn tay bác sĩ vẫn đóng vai trò quan trọng hàng đầu.

(Ảnh: TM)