Quán cà phê có thể bị nhiều đơn vị thu tiền bản quyền âm nhạc, Bộ VHTTDL nói gì?

Tại họp báo thường kỳ quý II/2026 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH,TT&DL) sáng 15/7, vấn đề thu tiền bản quyền âm nhạc tại các quán cà phê, nhà hàng tiếp tục nhận được nhiều sự quan tâm, đặc biệt là băn khoăn về việc một cơ sở kinh doanh có thể phải làm việc với nhiều đơn vị thu khác nhau.

Trả lời báo chí, ông Phạm Thanh Tùng, Phó trưởng Phòng Quản lý và Hợp tác quốc tế về Quyền tác giả, Quyền liên quan, Cục Bản quyền tác giả cho biết, việc thu tiền bản quyền đối với hoạt động sử dụng âm nhạc tại quán cà phê, nhà hàng hay các cơ sở kinh doanh không phải là quy định mới.

Nghĩa vụ trả tiền bản quyền đã được quy định tại Luật Sở hữu trí tuệ từ năm 2005. Điều 26 và Điều 33 của luật quy định tổ chức, cá nhân khai thác tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình nhằm mục đích kinh doanh phải thanh toán tiền bản quyền cho tác giả, người biểu diễn và nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình.

Khó khăn lớn nhất trong nhiều năm qua không nằm ở việc có phải trả tiền hay không, mà ở việc các bên chưa thống nhất được mức tiền bản quyền.

Để tháo gỡ vướng mắc này, Chính phủ ban hành Nghị định 17/2023/NĐ-CP. Phụ lục II của nghị định quy định mức tiền bản quyền áp dụng trong trường hợp các bên không đạt được thỏa thuận, tạo cơ sở pháp lý để các bên đàm phán và thống nhất việc chi trả.

Vì sao nhiều đơn vị cùng thu tiền bản quyền?

Theo đại diện Cục Bản quyền tác giả, pháp luật hiện hành quy định các tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả và quyền liên quan hoạt động trên cơ sở được chủ sở hữu quyền ủy quyền.

Trong lĩnh vực âm nhạc hiện có ba tổ chức đại diện cho ba nhóm quyền khác nhau gồm: Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC) đại diện cho các tác giả; Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Việt Nam (RIAV) đại diện cho nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình; Hiệp hội Quyền của nghệ sĩ biểu diễn âm nhạc Việt Nam (APPA) đại diện cho người biểu diễn.

Do mỗi tổ chức đại diện cho một nhóm chủ sở hữu quyền khác nhau nên trên thực tế có thể phát sinh trường hợp nhiều đơn vị cùng làm việc với một cơ sở kinh doanh để thu tiền bản quyền.

Trước băn khoăn của báo chí về việc một quán cà phê hoặc nhà hàng có thể bị nhiều đơn vị đến thu tiền, ông Phạm Thanh Tùng cho biết Nghị định 134/2026/NĐ-CP khuyến khích các tổ chức quản lý tập thể thỏa thuận, ủy quyền cho một đầu mối thực hiện việc thu nhằm tạo thuận lợi cho đơn vị sử dụng.

Tuy nhiên, ông nhấn mạnh đây là quan hệ dân sự nên pháp luật không thể bắt buộc các tổ chức phải thống nhất một đơn vị đại diện.

“Mọi tổ chức được ủy quyền đều phải bảo đảm công khai, minh bạch danh mục tác phẩm và phạm vi được phép thu. Trường hợp thu ngoài phạm vi được ủy quyền hoặc không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ công khai sẽ bị xử lý theo quy định của Nghị định 134 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quyền tác giả, quyền liên quan” , ông Tùng cho biết.

Theo đại diện Cục Bản quyền tác giả, cơ quan quản lý nhiều năm qua đã làm việc với các tổ chức quản lý tập thể quyền và liên tục đề nghị các đơn vị phối hợp, thống nhất ủy quyền cho một đầu mối thực hiện việc thu phí.

Tuy nhiên, để làm được điều này cần có sự đồng bộ về cơ sở dữ liệu giữa các tổ chức.

Hiện Cục Bản quyền tác giả đang thúc đẩy để VCPMC làm đầu mối trao đổi với RIAV và APPA nhằm xây dựng cơ sở dữ liệu chung về quyền tác giả và quyền liên quan.

Mục tiêu trong thời gian tới là có thể cử một đại diện duy nhất thay mặt các tổ chức thực hiện việc thu tiền sử dụng âm nhạc trong hoạt động kinh doanh.

Theo đại diện Cục Bản quyền tác giả, việc xây dựng cơ sở dữ liệu chung và tăng cường minh bạch thông tin được kỳ vọng sẽ tháo gỡ những bất cập hiện nay, giúp hoạt động thu và chi trả tiền bản quyền âm nhạc tại các cơ sở kinh doanh diễn ra thuận lợi, minh bạch hơn.

Đối với các giải pháp kỹ thuật như sử dụng tài khoản định danh để hỗ trợ tra cứu, đối soát và thanh toán tiền bản quyền, ông Phạm Thanh Tùng cho rằng đây là quan hệ dân sự. Vì vậy, các tổ chức thu tiền bản quyền có thể chủ động nghiên cứu, áp dụng nhằm tạo thuận lợi hơn cho các tổ chức, cá nhân khai thác và sử dụng tác phẩm.

Đơn vị thu phải công khai phạm vi được ủy quyền

Liên quan đến việc kiểm soát các khoản tiền bản quyền, đặc biệt với những tác giả hoặc chủ sở hữu chưa ủy quyền cho tổ chức quản lý tập thể, đại diện Cục Bản quyền tác giả cho biết Nghị định 134 đã quy định rõ trách nhiệm công khai của các đơn vị được giao thu.

Theo đó, các tổ chức được chủ sở hữu quyền ủy quyền - kể cả những đơn vị không phải tổ chức quản lý tập thể - đều phải công khai trên trang thông tin điện tử danh mục tác phẩm, chủ sở hữu quyền được ủy quyền và phạm vi được phép thu.

Đối với các tác giả hoặc chủ sở hữu chưa ủy quyền cho tổ chức quản lý tập thể, đơn vị sử dụng tác phẩm phải liên hệ trực tiếp để xin phép và thanh toán tiền bản quyền. Chủ sở hữu quyền cũng có thể ủy quyền cho doanh nghiệp hoặc tổ chức khác thay mặt mình thực hiện việc thu.

Ngược lại, các tổ chức, cá nhân khai thác tác phẩm có trách nhiệm tìm hiểu quy định pháp luật, cung cấp thông tin về danh mục tác phẩm, thời lượng sử dụng để đối chiếu, xác định mức tiền bản quyền. Nếu không đạt được thỏa thuận, mức thu sẽ được áp dụng theo Phụ lục II Nghị định 17/2023/NĐ-CP.