Phát hiện cụ bà 90 tuổi trả hết khoản nợ 79 tỷ đồng trong 10 năm nhờ dựng sạp bán quần áo ven đường

Khởi nghiệp ở tuổi nghỉ hưu

Tháng 12/2022, câu chuyện cụ bà 92 tuổi Trần Kim Anh, sống tại thành phố Lệ Thủy, tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc, đứng bán áo khoác lông vũ trên vỉa hè để trả nợ thu hút sự chú ý trên mạng xã hội Weibo.

Trong đoạn video dài 13 giây được Văn phòng Thông tin Chính quyền thành phố Lệ Thủy đăng tải ngày 4/12/2022, bà Trần đội chiếc mũ nhung đỏ, đứng giữa những giá quần áo cao gần bằng người để giúp khách chọn đồ. Khi mệt, bà ngồi xuống nghỉ ngơi, nhưng vẫn nở nụ cười nhìn khách hàng đang thử áo.

Đi kèm video là dòng chú thích: "Tôi lớn tuổi rồi, cần phải nghỉ ngơi". Hình ảnh bình dị ấy một lần nữa khiến nhiều người nhớ đến hành trình 10 năm ròng rã làm việc để trả hết khoản nợ 20,77 triệu NDT của người phụ nữ được gọi bằng cái tên trìu mến "bà cụ uy tín".

Theo China News, Trần Kim Anh sinh năm 1931 trong một gia đình có truyền thống làm nghề y học cổ truyền Trung Quốc tại tỉnh Chiết Giang. Cha và ông nội bà đều là những thầy thuốc có tiếng trong vùng. Lớn lên, bà cũng theo nghề y, làm việc tại một cơ sở y tế ở Lệ Thủy suốt 28 năm trước khi nghỉ hưu.

Năm 1983, khi 52 tuổi, thay vì tận hưởng cuộc sống an nhàn sau khi nghỉ việc, bà quyết định bắt đầu một công việc kinh doanh hoàn toàn mới. Với vài nghìn NDT tiền tích lũy, một số máy may và những mẫu quần áo mang về từ Hàng Châu, Ôn Châu, Thiệu Hưng, bà bắt đầu sản xuất áo khoác lông vũ dành cho người trung niên và cao tuổi. Cơ sở sản xuất ban đầu mang tên Hưng Hoa Vũ Nhung.

Quyết định này xuất phát một phần từ những trải nghiệm trong thời gian làm nghề y của Trần Kim Anh. Khi tiếp xúc với nhiều bệnh nhân lớn tuổi, bà nhận thấy không ít người thường xuyên bị đau vai, đau khớp, thấp khớp và gặp khó khăn trong mùa đông do không đủ ấm. Vì vậy, bà muốn tạo ra những sản phẩm phù hợp hơn với nhóm khách hàng này.

Từ một cơ sở nhỏ, hoạt động kinh doanh của Trần Kim Anh dần mở rộng. Các lô hàng sản xuất ra thường nhanh chóng được tiêu thụ. Năm 2005, bà đầu tư hơn 16 triệu NDT xây dựng nhà xưởng mới. Số lượng nhân viên tăng từ khoảng 10 lên hơn 100 người, doanh thu hằng năm vượt 10 triệu NDT. Cứ như thế, bà trở thành doanh nhân ngành may mặc có tiếng tại địa phương.

Tuổi 80 đối mặt khoản nợ 20,77 triệu NDT

Tuy nhiên, việc mở rộng nhanh chóng cũng kéo theo những áp lực lớn. Sau giai đoạn tăng trưởng, doanh nghiệp của Trần Kim Anh gặp khó khăn khi nhu cầu thị trường suy giảm, mẫu mã sản phẩm chậm đổi mới và sức cạnh tranh yếu đi. Hoạt động quản lý cũng không theo kịp quy mô sản xuất, khiến tình hình tài chính ngày càng mất cân đối.

Năm 2011, khi đã ngoài 80 tuổi, Trần Kim Anh phải đối mặt với cú sốc lớn: Công ty Hưng Hoa Vũ Nhung đứt dòng tiền, để lại khoản nợ lên tới 20,77 triệu NDT. Theo China News, số nợ được ghi lại trong hơn 80 giấy vay và các khoản phải trả, tạo thành một cuốn sổ dày mà bà phải mang theo trong hành trình sau đó.

Nhiều người khuyên bà làm thủ tục phá sản để chấm dứt gánh nặng tài chính. Tuy nhiên, Trần Kim Anh không đồng ý. Với bà, khoản tiền đó không đơn thuần là nghĩa vụ tài chính mà còn là niềm tin của những người đã giúp đỡ mình.

Bà từng chia sẻ: "Tiền vay ngân hàng là tiền của nhà nước, tiền vay bạn bè, người thân là tiền dưỡng già của họ. Tôi không thể không trả".

Để giải quyết khoản nợ, bà quyết định chuyển nhượng nhà xưởng, bán 2 căn nhà thuộc sở hữu của mình. Những tài sản tích lũy sau nhiều năm kinh doanh lần lượt được bán đi, giúp bà trả khoảng 18 triệu NDT. Dù vậy, vẫn còn gần 3 triệu NDT chưa thể thanh toán.

10 năm dựng sạp bán hàng rong trả nợ

Ở tuổi ngoài 80, thay vì dừng lại, bà tiếp tục tìm cách kiếm tiền. Trần Kim Anh thuê một nhà xưởng nhỏ, tập hợp một số công nhân cũ, vay thêm 100.000 NDT để duy trì sản xuất và thuê một cửa hàng chỉ rộng khoảng 20m².

Không còn vị thế của một chủ doanh nghiệp từng sở hữu nhà máy hàng trăm nhân viên, bà quay lại cách kinh doanh giản dị nhất: tự vận chuyển những kiện quần áo lớn nhỏ, dựng sạp ven đường và trực tiếp bán hàng cho khách. Để tiết kiệm chi phí, bà cũng tham gia vào các công đoạn sản xuất, bán hàng. Mỗi ngày, người phụ nữ cao tuổi phải dành phần lớn thời gian cho công việc, bất kể thời tiết nóng hay lạnh.

Bước ngoặt đến vào cuối năm 2017, khi câu chuyện của bà được truyền thông Trung Quốc đưa tin rộng rãi. Văn phòng Văn minh thành phố Lệ Thủy phát động hoạt động hỗ trợ "bà cụ uy tín" bán hàng. Hơn 10.000 tình nguyện viên tham gia giới thiệu, vận chuyển sản phẩm; hàng trăm người bán hàng trực tuyến cũng đăng tải đường dẫn sản phẩm của bà lên cửa hàng để hỗ trợ tiêu thụ.

Ngày 14/3/2018, ở tuổi 88, Trần Kim Anh đến trụ sở Alibaba tại Hàng Châu để trực tiếp cảm ơn những người bán hàng đã giúp đỡ mình dù chưa từng gặp mặt. Khi đó, phần lớn khoản nợ đã được thanh toán, chỉ còn khoảng 300.000 NDT tiền vay người thân. Sự hỗ trợ từ cộng đồng giúp việc tiêu thụ hàng hóa thuận lợi hơn, nhưng bà vẫn tiếp tục duy trì công việc và trả nợ theo từng khoản.

Nỗ lực kéo dài suốt một thập kỷ cuối cùng cũng có kết quả. Trước Tết Nguyên đán năm 2021, khi 90 tuổi, bà Trần trở về quê nhà tại huyện Vũ Nghĩa, thành phố Kim Hoa, mang theo 70.000 NDT để trả khoản vay cuối cùng cho người cháu trai. Ngày 5/2/2021, toàn bộ khoản nợ 20,77 triệu NDT chính thức được thanh toán. Cuốn sổ ghi chép các khoản vay suốt 10 năm cũng khép lại. Theo lời kể được đăng tải trên báo chí Trung Quốc, bà đã đốt cuốn sổ sau khi hoàn thành nghĩa vụ trả nợ.

Hành trình chưa dừng lại

Sau khi trả hết nợ, bà Trần Kim Anh từng dự định nghỉ bán hàng, dành thời gian nghỉ ngơi và tìm cơ hội quay lại với nghề y học cổ truyền. Tuy nhiên, lượng hàng tồn kho vẫn còn khá lớn. Tháng 1/2023, bà cho biết cửa hàng còn hơn 4.000 chiếc quần và áo khoác lông vũ, đồng thời hy vọng có thể bán hết trong năm để chính thức nghỉ hưu.

Thế nhưng, ở tuổi 96, Trần Kim Anh vẫn chưa hoàn toàn rời xa công việc kinh doanh. Theo Qingtian Media, ngày 9/11/2026, bà xuất hiện tại điểm bán hàng ở Lệ Thủy và cho biết kho vẫn còn khoảng 100.000 sản phẩm. Thay vì để hàng hóa tồn đọng, bà quyết định bán chúng với giá ưu đãi, đồng thời dành một phần để tặng miễn phí cho người dân.

Cụ thể, áo khoác lông vũ từng có giá niêm yết 1.600 NDT được giảm còn 230 NDT, quần lông vũ chỉ còn 10 NDT mỗi chiếc. Trong 3 năm qua, bà cũng đã trao tặng miễn phí hơn 10.000 chiếc áo giữ ấm vai cho người có nhu cầu.

Trần Kim Anh cho biết bà luôn nhớ sự giúp đỡ của những khách hàng và người bán hàng trực tuyến từng đồng hành với mình trong giai đoạn khó khăn. Vì vậy, khi đã trả hết nợ, bà muốn tiếp tục chia sẻ với cộng đồng bằng chính những sản phẩm mình làm ra.

Ở tuổi 96, khi không còn phải lo trả nợ, bà vẫn tìm thấy niềm vui trong việc bán hàng và giúp đỡ người khác. Hành trình ấy, theo một cách khác, vẫn chưa khép lại.

(Theo Sohu, Sina)