PGS chuyên nghiên cứu tin giả bị tố khai man bằng tiến sĩ, trường đại học âm thầm gỡ danh xưng

Tom Felle, Phó giáo sư tại Khoa Báo chí và Truyền thông thuộc Đại học Galway (Ireland), đang vướng nghi vấn khai man bằng cấp sau cuộc điều tra của chương trình Prime Time, phát sóng trên Đài RTÉ. Ông từng được giới thiệu là “Tiến sĩ Tom Felle” trên website, tài liệu tuyển sinh của trường và trong một văn bản gửi tới Quốc hội Ireland. Tuy nhiên, trường đại học Anh mà ông tuyên bố đã cấp bằng tiến sĩ cho mình xác nhận không có trường hợp nào được trao văn bằng theo hình thức ông đề cập trong năm 2022.

Theo Prime Time, ông Felle từng giữ chức trưởng Khoa Báo chí và Truyền thông của Đại học Galway cho đến năm ngoái. Trong nhiều năm, danh xưng “Dr Tom Felle” xuất hiện trên các trang thông tin và tài liệu quảng bá chương trình đào tạo của trường. Danh xưng này cũng được sử dụng trong văn bản do ông và một đồng nghiệp soạn thảo, gửi tới Ủy ban Liên hợp về Nghệ thuật, Truyền thông, Văn hóa và Thể thao thuộc Quốc hội Ireland hồi tháng 1/2026.

Ông Felle tự nhận có bằng tiến sĩ báo chí của Đại học City, London, nay là Đại học City St George’s, nơi ông từng làm giảng viên cao cấp. Khoa Báo chí của trường này được đánh giá là một trong những đơn vị đào tạo danh tiếng nhất tại Anh.

Tuy nhiên, một cựu học giả cấp cao của City St George’s nói với Prime Time rằng ông Felle từng đăng ký chương trình tiến sĩ theo hình thức dựa trên các công trình đã công bố, dưới sự hướng dẫn của một giảng viên tại trường. Dù vậy, ông không hoàn thành chương trình, rời trường vài năm sau đó và không tiếp tục theo đuổi nghiên cứu. Vì thế, ông chưa bao giờ được cấp bằng tiến sĩ.

Điều đáng chú ý là ông Felle không phải một cái tên xa lạ trong lĩnh vực truyền thông tại Ireland. Ông từng là nhà báo, thường xuyên xuất hiện trên truyền hình, phát thanh và báo chí với tư cách chuyên gia về các vấn đề truyền thông, đặc biệt là thông tin sai lệch và hành vi tấn công trên mạng nhắm vào nữ chính trị gia. Năm 2024, ông được bổ nhiệm làm chuyên gia thẩm định cho Coimisiún na Meán, cơ quan quản lý truyền thông của Ireland. Ông cũng có tên trong danh sách giám khảo của giải thưởng báo chí danh giá Irish Journalism Awards năm nay.

Tuyên bố có bằng tiến sĩ nhưng không thể cung cấp luận án

Prime Time cho biết lần đầu liên hệ với ông Felle qua điện thoại vào tháng 6 để hỏi về bằng tiến sĩ. Trong cuộc trò chuyện, ông khẳng định đã được Đại học City cấp bằng vào năm 2022. Thông tin này cũng được ghi trong hồ sơ lý lịch của ông.

Ông Felle giải thích đây không phải chương trình tiến sĩ truyền thống, mà là hình thức tổng hợp các bài báo khoa học được thực hiện và công bố trong khoảng 5-6 năm. Hình thức này được gọi là PhD by prior publication, tức chương trình tiến sĩ dựa trên các công trình đã công bố.

Dù không yêu cầu luận án có cấu trúc giống chương trình tiến sĩ thông thường, quy định của City St George’s nêu rõ hình thức này vẫn phải đáp ứng tiêu chuẩn học thuật tương đương với các chương trình tiến sĩ khác.

Khi được hỏi về tên luận án, ông Felle cho biết không thể nhớ chính xác. Ông chỉ nhớ nội dung nghiên cứu liên quan đến truyền thông và dân chủ, có thể xoay quanh vai trò của báo chí trong bối cảnh xã hội đang thay đổi.

Theo quy định của City St George’s, nghiên cứu sinh phải nộp luận án hoàn chỉnh cho thư viện trường để lưu trữ và công chúng có thể tiếp cận. Tuy nhiên, Prime Time không tìm thấy hồ sơ luận án nào đứng tên ông Felle. Khi được hỏi vì sao thư viện không lưu bản luận án của mình, ông trả lời rằng không biết.

Sau đó, chương trình tiếp tục đề nghị ông cung cấp tên luận án và bằng chứng cho thấy đã nộp công trình này vào thư viện trường. Ông không phản hồi các yêu cầu trên.

Trong cuộc trò chuyện qua điện thoại, ông Felle còn nói rằng mình không có giám khảo độc lập bên ngoài, không có người hướng dẫn luận án và cũng không phải tham gia buổi bảo vệ trực tiếp. Tuy nhiên, một số nhân viên, cựu nhân viên và cựu nghiên cứu sinh của Khoa Báo chí, City St George’s, nói với Prime Time rằng một nghiên cứu sinh không thể hoàn thành chương trình nếu không có người hướng dẫn; bằng tiến sĩ cũng không thể được cấp nếu thiếu khâu thẩm định độc lập và buổi bảo vệ luận án.

City St George’s ban đầu từ chối xác nhận hay phủ nhận việc ông Felle có phải cựu sinh viên của trường hay không nếu chưa được người này đồng ý, với lý do việc tiết lộ có thể vi phạm nghĩa vụ bảo vệ dữ liệu cá nhân. Tuy nhiên, trường khẳng định tất cả nghiên cứu sinh đều phải có người hướng dẫn và chỉ được cấp bằng sau khi bảo vệ thành công trước giám khảo độc lập bên ngoài cùng một chủ tọa hội đồng độc lập.

Để xác minh lời tuyên bố của ông Felle, Prime Time đã sử dụng Đạo luật Tự do Thông tin của Anh, gửi yêu cầu tới City St George’s vào cuối tháng 7, đề nghị trường cho biết trong số 4 bằng tiến sĩ ngành báo chí được cấp trong hai năm học 2021-2022 và 2022-2023, có bao nhiêu bằng thuộc hình thức PhD by prior publication.

Tháng 8, trường trả lời rằng không lưu giữ thông tin được yêu cầu. Tuy nhiên, sau khi Prime Time đề nghị xem xét lại phản hồi này, City St George’s đã đưa ra kết quả rà soát vào thứ Sáu tuần trước, xác nhận không có trường hợp nào trong số 4 bằng tiến sĩ báo chí được cấp trong hai năm học nói trên thuộc hình thức dựa trên các công trình đã công bố.

Điều đó đồng nghĩa với việc City St George’s không cấp bằng tiến sĩ theo hình thức mà ông Felle tuyên bố đã nhận vào năm 2022.

Đại học Galway gỡ danh xưng “Tiến sĩ” khỏi hồ sơ giảng viên

Từ năm 2013 đến 2018, ông Felle từng giảng dạy tại Khoa Báo chí của Đại học City. Sau cuộc trao đổi ban đầu qua điện thoại, Prime Time đã gửi thêm nhiều câu hỏi chi tiết qua email, tin nhắn và điện thoại nhưng không nhận được phản hồi từ ông.

Chương trình cũng liên hệ với Đại học Galway để làm rõ việc sử dụng danh xưng “Tiến sĩ Tom Felle” trong các tài liệu chính thức. Nhà trường cho biết những vấn đề liên quan đến tính xác thực của hồ sơ học thuật cần được xử lý nội bộ và bảo mật. Trường không trả lời cụ thể việc đã xác minh bằng cấp của ông Felle hay chưa, cũng như có hài lòng với việc sử dụng danh xưng này trong văn bản gửi Quốc hội Ireland hồi tháng 1/2026 hay không.

Tuy nhiên, sau cuộc điều tra, nhiều trang trên website và bài đăng mạng xã hội của Đại học Galway từng giới thiệu ông Felle là “Dr Tom Felle” đã bị xóa hoặc chỉnh sửa để bỏ danh xưng “Dr”.

Trước đó, hồ sơ giảng viên trên website trường giới thiệu các hướng nghiên cứu của ông Felle gồm niềm tin, tính minh bạch, vai trò của báo chí trong đời sống dân chủ, tình trạng rối loạn thông tin, hoạt động xác minh và thao túng thông tin trên môi trường trực tuyến.

Trên hồ sơ LinkedIn đã bị xóa gần đây, ông Felle từng viết rằng mình thường xuyên làm việc với các nhà hoạch định chính sách và cơ quan công quyền, tư vấn chính sách cho chính phủ và các tổ chức quốc tế. Ông cũng cho biết từng là học giả nhận học bổng Fulbright tại Los Angeles, bang California (Mỹ), vào năm 2023.

Học bổng Fulbright là chương trình học bổng học thuật danh giá do Chính phủ Mỹ tài trợ, tạo cơ hội cho các học giả quốc tế đến Mỹ học tập và nghiên cứu. Trong hồ sơ công bố giải thưởng Fulbright Irish Scholar-in-Residence năm 2023 dành cho ông Felle, ông được giới thiệu là người từng tư vấn và cung cấp lời khai chuyên môn cho các chính phủ và Liên minh châu Âu (EU), đồng thời hợp tác với Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM) trong vai trò đối tác học thuật chính của Global Migration Media Academy giai đoạn 2020-2022.

Khi được hỏi về việc không xuất hiện trong video lễ tốt nghiệp tiến sĩ của City St George’s, ông Felle nói với Prime Time rằng mình không tham dự buổi lễ vào khoảng tháng 12/2022 vì thời điểm đó còn ảnh hưởng của đại dịch Covid-19. Tuy nhiên, các hạn chế đi lại liên quan đến đại dịch tại thời điểm đầu năm 2022 đã được dỡ bỏ. Trên mạng cũng có hình ảnh ông Felle mặc trang phục học thuật giống lễ phục tiến sĩ tại một buổi lễ tốt nghiệp của Đại học Galway.

Những nghi vấn về bằng cấp của ông Felle tiếp tục gây chú ý bởi Khoa Báo chí và Truyền thông, Đại học Galway, từng vướng tranh cãi về chất lượng đào tạo. Năm 2018, trường, khi đó còn mang tên Đại học Quốc gia Ireland tại Galway (NUI Galway), đã hoàn trả học phí cho sinh viên năm thứ ba và thứ tư sau khi nhận được phản ánh về chất lượng chưa đạt yêu cầu của một số học phần báo chí.

Đáng chú ý, người được Đại học Galway tuyển dụng để lãnh đạo khoa và góp phần khôi phục danh tiếng của đơn vị này chính là Tom Felle.

Theo RTÉ