Nữ sinh Hà Nội thức trắng ngắm sao, giành Vàng Olympic Thiên văn

Lê Gia Hồng Minh cho biết em bất ngờ khi được xướng tên nhận huy chương Vàng tại lễ trao giải. Trước đó, khi hoàn thành bài thi, Minh chỉ nghĩ mình có thể nhận huy chương Bạc.

“Giây phút được xướng tên nhận huy chương, em cảm thấy rất tự hào và yêu đất nước, yêu trường, lớp, gia đình, thầy cô và bạn bè nhiều hơn. Đó là giây phút hạnh phúc, tuyệt vời”, Hồng Minh bồi hồi nói.

Đêm sau khi nhận huy chương, nữ sinh cho biết đã ngủ một giấc thật ngon, sau những ngày lo lắng dự thi.

Hai tháng rưỡi luyện thi

Từ nhỏ, Hồng Minh vốn học tốt các môn Khoa học tự nhiên, gồm Vật lý, Hóa học và Sinh học. Khi vào THPT, em chọn chuyên Lý vì nhận thấy kiến thức Vật lý có nhiều ứng dụng trong cuộc sống.

Nữ sinh bắt đầu quan tâm đến Thiên văn và Vật lý thiên văn từ lớp 10, khi thầy giáo chủ nhiệm tổ chức một buổi học về lĩnh vực này. Đến lớp 11, em tự học thêm, hỏi các bạn đi trước để bổ sung kiến thức, sau đó được các thầy cô hướng dẫn.

“Vật lý thiên văn không chỉ nói về bầu trời mà còn nói về sự hình thành vũ trụ, trái đất và sự sống trên trái đất. Em thấy đó là những kiến thức rất lý thú và cũng là lĩnh vực khá mới mẻ. Trong trường cũng chưa phải một môn học trong chương trình, nên lúc đầu em phải tự tìm hiểu khá nhiều”, Minh kể.

Điểm khác biệt lớn nhất, theo Minh, nằm ở phần thực hành. Trong khi nền tảng lý thuyết Vật lý đã có từ chương trình môn Lý, các kiến thức về bản đồ sao, quan sát bầu trời hay sử dụng kính thiên văn là những nội dung em phải làm quen trong thời gian ngắn.

Để dự thi Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế, em và các bạn chỉ có vẻn vẹn khoảng 2,5 tháng để ôn tập trước kỳ thi. Mỗi ngày, Minh dành khoảng 6 - 7 tiếng cho môn này trong giai đoạn ôn tập căng thẳng.

“Quá trình ôn luyện, thực hành khó hơn vì đây là những kiến thức mới. Những phần thực hành gần như không có nhiều trong sách vở hay mạng xã hội nên việc học cũng vất vả hơn”, Minh nói.

Các buổi học được đan xen giữa lý thuyết và thực hành, chẳng hạn sáng, chiều học lý thuyết, tối thực hành để có thể quan sát các ngôi sao.

Khó nhất là nhà chiếu hình và bản đồ sao

Theo nữ sinh, đề thi năm nay gồm bốn phần: Lý thuyết, Vật lý thiên văn, Nhà chiếu hình và Xử lý số liệu.

Ở phần xử lý số liệu, Minh gặp những nội dung khá mới. Em phải đọc kỹ đề, tìm các gợi ý, sau đó sử dụng kiến thức đã học để giải quyết.

Các nội dung còn lại, đòi hỏi thí sinh phải có kỹ năng sử dụng máy tính tốt, đọc số liệu và tìm ra thông tin ẩn trong dữ liệu. Thí sinh cũng phải nắm chắc bản đồ sao, vị trí các ngôi sao trên bầu trời và cách xác định phương hướng.

Phần khó nhất trong đề thi năm nay đối với Hồng Minh là nhà chiếu hình, trong đó có mô hình nhà mái vòm để chiếu bản đồ sao. Khi đó, một số ngôi sao sáng sẽ bị xóa đi và thí sinh phải xác định những ngôi sao đó. Đề thi yêu cầu thí sinh tính giờ, tính ngày tháng trên bản đồ sao, xác định phương hướng.

“Để làm được, thí sinh không chỉ phải nắm chắc bản đồ sao mà còn phải thuộc tên tất cả các sao. Nếu có cơ hội thực hành nhiều, sẽ giúp thí sinh thuộc nhanh hơn nhưng mình chưa có được điều đó”, Minh nói.

Thức trắng đêm ngắm sao

Ở phần thực hành, Minh cùng các thành viên trong đội tuyển được thầy cô đưa đến Nha Trang trong khoảng một tuần. Tại đây, điều kiện quan sát thuận lợi hơn, đồng thời có địa điểm nghiên cứu thiên văn và nhà chiếu hình để đội tuyển sử dụng.

Một trong những kỷ niệm Minh nhớ nhất là cả đội đã có một đêm thức trắng để quan sát bầu trời. Sau khi ngắm sao, sáng hôm sau cả nhóm cùng nhau ngắm bình minh trên biển rồi về ngủ bù.

Năm nay, Hà Nội đăng cai tổ chức kỳ thi Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế. Các thí sinh quốc tế ăn, ở tập trung tại Đại học Phenikaa trong những ngày thi. Quá trình ôn tập và dự thi, Minh và các bạn không chỉ học kiến thức mà còn có những trải nghiệm đáng nhớ khi gặp gỡ học sinh đến từ nhiều quốc gia.

“Em quen được nhiều bạn Nhật, Hàn, Australia... và thấy cuộc sống có nhiều điều mới lạ. Trước đây em nghĩ học tập, nỗ lực để đạt được một thành tích nào đó là mục tiêu. Nhưng giờ em có thể định nghĩa khác: giải thưởng quốc tế chỉ là một trải nghiệm, không phải định nghĩa về bản thân. Nếu thất bại cũng là điều quý giá vì mình đã có những trải nghiệm đó”, Minh nói.

Với các môn Khoa học tự nhiên, Minh cho rằng việc liên kết lý thuyết với thực tế giúp việc học hiệu quả hơn. Khi học Lý, Hóa, Sinh, em cố gắng đọc lý thuyết của những phần trước, sau đó tìm hiểu những điều tương ứng trong thực tế.

Em nhận thấy Hóa học và Sinh học có sự liên kết chặt chẽ, khi kiến thức của môn này có thể giúp giải thích cơ chế hoạt động của các bộ phận trong môn kia. Với Vật lý, em thường quan sát những hiện tượng xung quanh bởi đây là môn có nhiều ứng dụng trong cuộc sống.

Với những bài Toán quá khó, Minh không cố ép mình phải giải ngay. Em chấp nhận tạm thời chưa hiểu, chuyển sang một bài khác hoặc một nội dung khác. Khi tình cờ học được lý thuyết liên quan, em quay lại ghi nhớ và giải quyết bài toán.

Giành huy chương Vàng Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế nhưng Minh không dự định theo đuổi lĩnh vực này trong tương lai. Nữ sinh cho biết, sẽ tiếp tục dành thời gian ôn thi học sinh giỏi quốc gia môn Vật Lý đồng thời ấp ủ ước mơ trở thành bác sĩ, đóng góp một phần công sức nhỏ bé của mình cho sự nghiệp cứu người.