Những người lương 50 triệu và không dư được đồng nào

“Chỉ cần lương cao, thu nhập tăng là mọi bài toán về tiền bạc, chi tiêu sẽ được giải quyết”.

Đây là suy nghĩ của không ít người, nhưng thực tế lại không đơn giản như vậy. Có người từng chật vật với mức lương 8 triệu mỗi tháng, đến khi thu nhập tăng lên 15 triệu, rồi 30 triệu hay 50 triệu hoặc hơn, chi tiêu đúng là có thoải mái hơn nhưng kết cục lúc cuối tháng thì vẫn thế: Vẫn nhẵn túi!

Thế nên vấn đề chưa bao giờ chỉ gói gọn trong mức thu nhập. Nói cách khác, thu nhập cao đến đâu mà không đặt giới hạn cho chi tiêu, hết tiền là điều quá dễ hiểu.

1. Thu nhập tăng thì chi tiêu cũng tăng theo

Đây là lý do phổ biến nhất khiến nhiều người mãi không có khoản tiết kiệm đáng kể. Khi thu nhập còn thấp, họ lựa chọn những món đồ vừa túi tiền, thuê nhà nhỏ hoặc ưu tiên các khoản chi thiết yếu. Nhưng khi lương tăng, mức sống cũng được nâng lên gần như ngay lập tức.

Điện thoại được đổi sang đời mới hơn, quần áo mua thường xuyên hơn, những bữa ăn ngoài tiền triệu từng là rất đắt giờ cũng trở nên "bình thường",... Mỗi khoản chi riêng lẻ có thể không quá lớn, nhưng cộng dồn lại sẽ chiếm gần hết phần thu nhập tăng thêm.

Việc cải thiện chất lượng cuộc sống là điều hoàn toàn hợp lý. Tuy nhiên, nếu mọi khoản thu nhập tăng lên đều được dùng để tiêu xài, thì nền tảng tài chính chắc chắn không có gì cải thiện.

2. Tiết kiệm là khoản "nếu còn dư" thay vì khoản ưu tiên

Không ít người có suy nghĩ rằng cuối tháng còn bao nhiêu thì mới để dành bấy nhiêu. Vấn đề là sau hàng chục khoản chi lớn nhỏ, rất hiếm khi còn lại một khoản đủ để tiết kiệm.

Khi thu nhập cao hơn, số lượng khoản chi thường cũng nhiều hơn. Ngoài tiền nhà, ăn uống hay đi lại, còn có thêm các chi phí giải trí, mua sắm, chăm sóc bản thân, quà tặng hoặc những khoản phát sinh khác. Vì vậy, nếu chỉ tiết kiệm khi có dư, bạn rất dễ rơi vào tình trạng tháng nào cũng "không còn gì để dành".

Ngược lại, nhiều người có khả năng tích lũy thường xác định trước số tiền cần tiết kiệm ngay khi nhận lương, sau đó mới xây dựng kế hoạch chi tiêu với phần còn lại.

3. Không biết tiền đang đi đâu

Thu nhập tăng nhưng việc theo dõi chi tiêu vẫn rất cảm tính cũng là nguyên nhân dẫn đến tình trạng nhãn túi.

Một ly cà phê mỗi sáng, vài lần đặt đồ ăn, đăng ký nhiều dịch vụ trực tuyến, mua hàng theo chương trình giảm giá hay những khoản thanh toán tự động... từng khoản đều không đáng kể. Nhưng khi cộng lại trong cả tháng, tổng số tiền có thể lớn hơn nhiều so với bạn nghĩ.

Không ít trường hợp chỉ đến khi kiểm tra lịch sử giao dịch mới nhận ra mình đã chi hàng triệu đồng cho những khoản không thực sự cần thiết. Vì không có thói quen ghi chép hoặc tổng kết chi tiêu, họ rất khó điều chỉnh hành vi tài chính.

4. Thu nhập cao hơn nhưng trách nhiệm tài chính cũng nhiều hơn

Lương tăng không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với việc số tiền được toàn quyền sử dụng cũng tăng tương ứng.

Ở nhiều giai đoạn cuộc sống, thu nhập cao hơn đi kèm với nhiều trách nhiệm hơn như hỗ trợ bố mẹ, nuôi con, trả góp mua nhà, mua xe, đầu tư cho việc học,... Đây đều là những khoản chi có giá trị lớn và kéo dài trong nhiều năm.

Chính vì vậy, việc không tiết kiệm được không hẳn phản ánh khả năng quản lý tài chính kém. Quan trọng là cần phân biệt giữa những khoản chi phục vụ mục tiêu dài hạn với các khoản chi tiêu theo cảm hứng, từ đó cân đối ngân sách phù hợp.

5. Chưa có mục tiêu tiết kiệm đủ rõ ràng

Tiền rất dễ được chi tiêu nếu không có một mục đích cụ thể để giữ lại.

Những người chỉ đặt mục tiêu chung chung như "tiết kiệm càng nhiều càng tốt" thường khó duy trì động lực lâu dài. Trong khi đó, nếu có mục tiêu rõ ràng như xây dựng quỹ dự phòng, chuẩn bị tiền mua nhà, học thêm kỹ năng hoặc đầu tư cho tương lai, việc tiết kiệm sẽ trở nên có ý nghĩa hơn.

Một mục tiêu cụ thể cũng giúp mỗi quyết định chi tiêu được cân nhắc kỹ hơn, bởi mỗi khoản tiền bỏ ra đều được so sánh với mục tiêu tài chính đang hướng đến.

6. Nhầm lẫn giữa "kiếm được nhiều" và "giàu hơn"

Thu nhập chỉ phản ánh khả năng kiếm tiền trong một khoảng thời gian, còn mức độ tích lũy mới quyết định nền tảng tài chính lâu dài.

Có người thu nhập 20 triệu nhưng đều đặn tiết kiệm được 5 triệu mỗi tháng. Ngược lại, cũng có người kiếm 50 triệu nhưng chi gần hết vì chi phí sinh hoạt và mức sống liên tục tăng theo thu nhập. Sau vài năm, người đầu tiên có thể sở hữu một khoản tài sản đáng kể, trong khi người thứ hai vẫn phải bắt đầu lại từ đầu nếu gặp biến cố tài chính.

Vì vậy, thay vì chỉ tập trung vào việc tăng lương, điều quan trọng không kém là xây dựng thói quen giữ lại một phần thu nhập đều đặn. Khi khoản tiết kiệm tăng cùng với thu nhập, mức lương cao mới thực sự tạo ra sự khác biệt.

Cuối cùng, khoảng cách giữa người luôn "hết tiền cuối tháng" và người dần tích lũy được tài sản đôi khi không nằm ở mức lương, mà nằm ở cách quản lý chi tiêu cũng như phần thu nhập tăng thêm.