Những người gửi tiết kiệm không phải để sinh lời, mà để không tiêu mất

Vài năm trước, khi nhắc đến chuyện gửi tiết kiệm, nhiều người thường nghĩ đến những mục tiêu khá lớn: Mua nhà, mua xe, tích lũy cho tương lai hay ít nhất là để tiền “đẻ ra tiền”. Nhưng với không ít người trẻ hiện tại, lý do gửi tiết kiệm lại đơn giản hơn nhiều: Để giữ được tiền trong tài khoản lâu hơn một chút.

Minh Anh (27 tuổi, nhân viên văn phòng tại TP.HCM) có thói quen khá đều đặn mỗi ngày nhận lương. Sau khi trừ tiền thuê nhà và các khoản cố định, cô chuyển ngay một phần sang tài khoản tiết kiệm online kỳ hạn ngắn. “Em không gửi vì lãi suất cao đâu. Chủ yếu là nếu để tiền ở tài khoản chính thì kiểu gì cũng tiêu dần”, cô nói.

Câu trả lời nghe có vẻ vui nhưng lại phản ánh khá đúng tâm lý tài chính của nhiều người trẻ hiện nay. Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt ngày càng đắt đỏ, việc giữ được tiền đôi khi còn khó hơn chuyện kiếm tiền. Và gửi tiết kiệm, với nhiều người, đang trở thành một cách “khóa tiền lại” để tránh những khoản chi tiêu cảm xúc xuất hiện liên tục trong đời sống hàng ngày.

Tiền không biến mất vì những món đồ đắt tiền, mà tan dần qua các khoản chi nhỏ

Nỗi áp lực tài chính của dân văn phòng hiện tại không phải lúc nào cũng đến từ những quyết định lớn như mua xe, đầu tư hay vay nợ. Thay vào đó, nó thường xuất hiện từ những khoản chi rất nhỏ nhưng lặp đi lặp lại mỗi ngày.

Một ly cà phê trước giờ làm. Một lần đặt xe công nghệ vào giờ cao điểm. Một bữa ăn ngoài sau ngày làm việc mệt mỏi. Một đơn hàng “sale nốt hôm nay”. Một cuối tuần đi siêu thị rồi tiện tay mua thêm vài món không nằm trong kế hoạch.

Không khoản nào đủ lớn để tạo cảm giác “tiêu hoang” ngay lập tức, nhưng cộng lại, chúng khiến nhiều người có chung một cảm giác quen thuộc: Không hiểu vì sao tiền cứ hết rất nhanh.

“Tôi từng thử ngồi thống kê lại chi tiêu trong tháng và giật mình vì riêng tiền đồ ăn, cafe với đi lại đã vượt xa tưởng tượng”, Tuấn Minh (30 tuổi, làm trong ngành marketing) chia sẻ. Anh cho biết bản thân không mua sắm hàng hiệu hay tiêu dùng quá xa xỉ, nhưng tháng nào cũng có cảm giác chờ lương trong trạng thái khá áp lực.

Đó cũng là lý do nhiều người bắt đầu hình thành một phản xạ tài chính mới: Tách tiền càng sớm càng tốt. Thay vì để toàn bộ lương nằm trong tài khoản thanh toán, nơi mọi giao dịch đều diễn ra chỉ bằng một cú chạm điện thoại thì họ chuyển ngay một phần sang tiết kiệm online như một cách giảm khả năng chi tiêu theo cảm xúc.

Điều đáng chú ý là phần lớn các khoản tiết kiệm này không mang tính “đầu tư dài hạn”. Nhiều người chọn kỳ hạn rất ngắn, thậm chí ưu tiên các gói có thể rút linh hoạt bất cứ lúc nào. Mục tiêu lớn nhất không nằm ở chuyện tối ưu lợi nhuận, mà là tạo ra một khoảng cách tâm lý giữa “tiền để tiêu” và “tiền không nên động vào”.

Khi cảm giác an toàn tài chính quan trọng hơn việc làm giàu thật nhanh

Nếu nhìn lại vài năm trước, có thể thấy cách người trẻ nói về tiền đã thay đổi khá nhiều. Từng có giai đoạn những khái niệm như tự do tài chính, nghỉ hưu sớm, đầu tư sinh lời hay kiếm nhiều nguồn thu nhập xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội. Không ít người lao vào các cuộc đua tài chính với tâm lý phải tăng tốc càng nhanh càng tốt.

Nhưng hiện tại, tâm lý phổ biến hơn lại là mong muốn được ổn định.

Nhiều người không còn quá kỳ vọng chuyện “giàu nhanh”. Điều họ cần là cảm giác yên tâm khi mở app ngân hàng lên cuối tháng, biết rằng mình vẫn còn một khoản dự phòng để xoay xở nếu có biến cố bất ngờ xảy ra. Sau giai đoạn kinh tế nhiều biến động, cắt giảm nhân sự diễn ra ở nhiều ngành nghề và chi phí sinh hoạt liên tục leo thang, cảm giác an toàn tài chính trở thành thứ được ưu tiên hơn trước rất nhiều.

Vì thế, gửi tiết kiệm với không ít người trẻ bây giờ không đơn thuần là một bài toán lợi nhuận. Nó giống một cơ chế tự bảo vệ bản thân trước áp lực chi tiêu và cảm giác bất ổn kéo dài.

Tất nhiên, việc “khóa tiền” bằng cách gửi tiết kiệm không thể giải quyết hoàn toàn vấn đề tài chính cá nhân. Nếu thu nhập và chi tiêu mất cân bằng trong thời gian dài, áp lực vẫn sẽ tồn tại. Tuy nhiên, việc chủ động tách riêng một khoản ngay từ đầu tháng vẫn là một cách hữu ích để giảm bớt tình trạng tiêu tiền theo cảm xúc, điều đang trở nên rất phổ biến trong đời sống hiện đại.

Nhiều chuyên gia tài chính cá nhân cũng cho rằng thay vì cố gắng cắt giảm cực đoan mọi nhu cầu chi tiêu, người trẻ nên xây dựng một hệ thống quản lý tiền đơn giản nhưng phù hợp với thói quen sống của mình. Có thể bắt đầu từ việc chia tài khoản riêng cho chi tiêu cố định, tiết kiệm và khoản dành cho nhu cầu cá nhân. Quan trọng hơn cả là tạo được cảm giác kiểm soát dòng tiền, thay vì để bản thân rơi vào trạng thái “không hiểu tiền đi đâu hết” vào cuối mỗi tháng.

Suy cho cùng, trưởng thành có lẽ là khi nhiều người nhận ra rằng kiếm tiền chưa chắc đã là phần khó nhất. Giữ được tiền và duy trì cảm giác an tâm với tài khoản của mình mới là điều khiến không ít người phải học lại từ đầu.