Nguy cơ tê liệt kéo dài trên eo biển Hormuz

Nguy cơ tê liệt kéo dài trên eo biển Hormuz

Tê liệt hàng hải và hệ lụy nhân đạo

Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải huyết mạch nối Vịnh Ba Tư với Ấn Độ Dương, nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu.

Dữ liệu theo dõi tàu biển cho thấy lưu lượng qua eo biển Hormuz giảm xuống mức tối thiểu, với chỉ một tàu chở dầu chịu lệnh trừng phạt của Liên minh châu Âu rời khu vực trong ngày 21/4, trong khi chỉ có hai tàu khác đi vào. Diễn biến này phản ánh tình trạng tê liệt kéo dài tại một trong những tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới.

Ở tuyến đầu của cuộc khủng hoảng, những tổ chức hỗ trợ hàng hải như Mission to Seafarers đang ghi nhận nhu cầu cứu trợ gia tăng nhanh chóng. Ông John Attenborough, Giám đốc khu vực Trung Đông và Nam Á của tổ chức này, cho biết nhiều tàu đang cạn kiệt nghiêm trọng lương thực và nước ngọt.

Việc tàu phải neo đậu kéo dài khiến các hệ thống thiết yếu gần như tê liệt. Các nhà máy khử mặn không thể vận hành khi tàu không di chuyển, buộc thủy thủ đoàn phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn tiếp tế từ bên ngoài. Tuy nhiên, việc vận chuyển nhu yếu phẩm trong điều kiện an ninh bất ổn hiện nay đang trở thành một thách thức hậu cần lớn.

Đặc biệt, tình trạng càng trở nên nghiêm trọng đối với thủy thủ trên 14 tàu bị chủ tàu bỏ rơi trước khi xung đột nổ ra. Không được trả lương và không có sự hỗ trợ từ doanh nghiệp, những người này hiện chỉ sống dựa vào nguồn viện trợ nhân đạo.

Không chỉ đối mặt với nguy hiểm về thể chất, thuyền viên còn chịu áp lực tâm lý nặng nề. Ông Attenborough cho biết các thủy thủ ngày càng lo ngại về an toàn cá nhân, tính ổn định của hợp đồng lao động cũng như khả năng liên lạc với gia đình. Tình trạng trực canh 24/24 giờ càng khiến mức độ căng thẳng gia tăng.

"Việc rời tàu hiện gần như không thể thực hiện đối với nhiều người," ông nhấn mạnh.

Nhận định này cũng được chia sẻ ở cấp độ quản lý quốc tế. Ông Damien Chevallier, Giám đốc Bộ phận An toàn Hàng hải của International Maritime Organization, cho rằng chưa từng có tiền lệ về việc số lượng lớn thuyền viên bị mắc kẹt trong vùng xung đột như hiện nay.

Theo ông, nếu tình trạng mất an toàn kéo dài, ngành vận tải biển sẽ đối mặt nguy cơ thiếu hụt nhân lực trong tương lai, do không thu hút được thế hệ lao động mới.

Ông Steven Jones, người sáng lập Chỉ số Hạnh phúc Thuyền viên, cho biết các yếu tố suy giảm mạnh nhất sau xung đột - như thời gian lên bờ, phúc lợi và khối lượng công việc - đều gắn trực tiếp với điều kiện làm việc trong vùng chiến sự.

Ông Jones nhận định tình trạng này có nhiều điểm tương đồng với giai đoạn phong tỏa do đại dịch COVID-19, khi hàng nghìn thuyền viên bị mắc kẹt trên biển trong thời gian dài. Một thuyền viên chia sẻ: "Chúng tôi đã không rút ra được bài học nào từ COVID-19. Tôi không thể về nhà và cũng không ai có thể đến đây."

Diễn biến an ninh phức tạp

Tình hình an ninh tại eo biển Hormuz tiếp tục diễn biến khó lường. Sau hơn 7 tuần xung đột tại Vịnh Ba Tư, hoạt động vận tải qua khu vực này giảm mạnh do các biện pháp kiểm soát của Iran nhằm đáp trả các cuộc không kích từ Mỹ và Israel.

Ngày 20/4, giao thông hàng hải gần như đình trệ hoàn toàn sau một nỗ lực mở lại ngắn ngủi không thành công. Đáng chú ý, Hải quân Mỹ đã bắt giữ một tàu hàng của Iran gần cảng Jask trên Vịnh Oman khi con tàu này di chuyển về phía Hormuz, làm gia tăng rủi ro đối với các chủ tàu hoạt động trong khu vực.

Mặc dù thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran hiện vẫn được duy trì, song các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran hiện vẫn bế tắc.

Trong bối cảnh hỗn loạn, công ty phân tích rủi ro MARISKS của Hy Lạp đã cảnh báo về các tin nhắn lừa đảo gửi tới các doanh nghiệp vận tải biển. Các đối tượng mạo danh cơ quan chức năng Iran, đề nghị "hành lang an toàn" qua eo biển Hormuz để đổi lấy thanh toán bằng tiền điện tử như Bitcoin hoặc Tether.