Năm Ất Tỵ ghi nhận một cơn bão mang tên "Áp-phi-li-ết": Có người "đổi đời", cũng có người bỏ cuộc giữa chừng

Nếu vài năm trước, "affiliate" vẫn còn là một khái niệm mơ hồ, gắn với những dòng link lạ lẫm, những lời mời chào thiếu tin cậy, thì đến cuối năm 2025, cơn bão mang tên Áp-phi-li-ết đã thực sự tràn vào đời sống theo cách không ai ngờ tới.

Nó không còn nằm gọn trong thế giới của KOL, KOC hay những người làm nội dung chuyên nghiệp. Affiliate len lỏi vào các văn phòng, vào những căn bếp gia đình, vào điện thoại của những bà mẹ bỉm sữa, những người vừa tan ca, vừa dỗ con ngủ, vừa tranh thủ gõ vài dòng review sản phẩm mình đang dùng.

Cách người ta mua hàng cũng đổi khác. Không chỉ là mua vì rẻ, vì khuyến mãi. Người tiêu dùng mua vì câu chuyện, vì sự tin tưởng, vì cảm giác "người này giống mình". Có người mua để ủng hộ. Có người mua vì tin rằng sản phẩm ấy đã giúp một người khác sống tốt hơn một chút.

Nhưng như mọi cuộc chơi khác, affiliate không chỉ toàn màu hồng. Có người trụ lại. Có người đi xa. Có người chỉ kiếm thêm đủ tiền cho vài cốc trà sữa mỗi tháng. Có người, thu nhập từ những đường link lại vượt cả đồng lương chính từng gắn bó nhiều năm.

Mỗi tháng thêm vài cốc trà sữa

Hoài Phương (37 tuổi, Hà Nội) là một nhân viên văn phòng. Sáng 8h có mặt ở công ty, chiều 5h30 tan ca, tối về lo cơm nước, con cái. Lương hơn chục triệu đồng một tháng, đủ chi tiêu nhưng hiếm khi có dư.

Đầu năm 2025, khi thấy mạng xã hội rộ lên câu chuyện làm affiliate, Phương cũng tò mò, nghĩ: nếu mỗi tháng kiếm thêm được vài triệu, cũng đỡ áp lực tiền nong.

Từ TikTok đến Facebook, Phương bắt đầu tập tành làm nội dung. Ban đầu là những bài viết đơn giản trên trang cá nhân, sau đó là các video ngắn, xoay quanh sách dạy con học, đồ dùng nhà bếp, những sản phẩm chị vẫn dùng hằng ngày.

"Lúc đầu cũng ngại lắm, vì mình không phải người nổi tiếng, nói chuyện trước camera cũng không quen", Phương chia sẻ.

Phương không chạy theo những sản phẩm hot, không giật tít, không livestream bán hàng ồ ạt. Mỗi món đồ được giới thiệu đều gắn với trải nghiệm cá nhân, với một câu chuyện nhỏ trong đời sống gia đình. Bạn bè, đồng nghiệp bắt đầu mua ủng hộ. Có người tin tưởng vì "Phương dùng rồi nên mới mua".

Thu nhập từ affiliate không quá ổn định. Có tháng được hơn vài triệu đồng, có tháng chỉ vài trăm nghìn. Quy ra, cũng chỉ bằng vài cốc trà sữa, vài bữa ăn ngoài.

Nhưng Phương cũng vẫn cảm thấy vui vì những trải nghiệm đã có, vẫn đang học một thứ mới, vẫn chưa bị bỏ lại phía sau trong dòng chảy số hóa.

"Em biết mình chưa giỏi, nhưng cứ làm đều, biết đâu sau này sẽ khá hơn", Phương tâm sự.

Khi affiliate mang lại nhiều hơn cả công việc từng rất ổn định

Trước khi bước vào affiliate, chị Huyền Anh (35 tuổi, Hà Nội) có một công việc mà nhiều người mơ ước, đó là nhân viên ngân hàng, thu nhập tốt, môi trường chuyên nghiệp. Đổi lại là quỹ thời gian gần như bị bào mòn.

Sáng đi sớm, tối về muộn, những ngày cao điểm cuối năm, có khi 9-10 giờ đêm chị mới về tới nhà. Con lớn lên trong sự vắng mặt thường xuyên của mẹ.

Biết đến affiliate một cách tình cờ, chị thử làm với tâm thế rất thận trọng. Không bán hàng bằng mọi giá, không khoe doanh thu. Chị chọn một lối đi khác: chia sẻ trải nghiệm thật khi học cùng con, để con xuất hiện trong video như một người bạn đồng hành.

Chị Huyền Anh đăng ký một khóa học TikTok bài bản để hiểu cách xây dựng kênh, quay dựng và đưa nội dung lên xu hướng. Hai mẹ con lập tài khoản mới, đều đặn chia sẻ những khoảnh khắc học bài, đọc sách, trò chuyện.

Từ video thứ 5, kênh bắt đầu có dấu hiệu tích cực. Sau vài tháng, lượng theo dõi vượt mốc 10.000. Một số nhà xuất bản sách liên hệ đề nghị hợp tác review, nhưng chị không nhận ồ ạt. Chị chọn lọc rất kỹ, chỉ nhận những cuốn sách phù hợp với trình độ và độ tuổi của con.

Thu nhập từ những buổi livestream giới thiệu sách đến một cách chậm rãi nhưng đều đặn. Mỗi cuốn sách bán ra, chị nhận khoảng 10% hoa hồng.

"Có hôm chỉ vài chục người xem, cũng có ngày may mắn vài trăm người. Ban đầu mỗi tháng được 2-3 triệu, rồi lên 15-17 triệu, giờ có tháng đạt 70-80 triệu", chị kể.

Sau một thời gian thấy thu nhập dần ổn định, chị Huyền Anh quyết định nghỉ việc ngân hàng. Hiện tại chị vừa có thời gian cho con vừa chủ động kinh tế.

Không phải ai cũng đi tới đích

Không phải câu chuyện affiliate nào cũng kết thúc bằng thành công. Đầu năm 2025, anh Đức Dũng (38 tuổi, Nghệ An) rời vị trí quản lý giáo viên tiếng Anh tại một trung tâm ngoại ngữ sau đợt cắt giảm nhân sự. Thị trường việc làm thu hẹp, mức lương mới không tương xứng khiến anh loay hoay nhiều tháng.

Được hai người bạn gợi ý, anh Dũng góp 170 triệu đồng, cùng bạn huy động hơn nửa tỷ đồng để xây kênh với ý tưởng nấu ăn đồng quê. Nhóm thuê đất, đầu tư máy quay, đạo cụ, phân chia công việc rõ ràng. Ai cũng kỳ vọng vài clip đầu sẽ có nhãn hàng.

Nhưng thực tế khắc nghiệt hơn nhiều. Quay ngoài trời phụ thuộc thời tiết, mỗi video mất 3-4 ngày. Nhóm chưa ăn ý, liên tục phát sinh mâu thuẫn. Đến sản phẩm thứ 4, không ai còn hào hứng như thời điểm mới bắt đầu.

"Bất đồng leo thang, nhóm tan rã. Bạn bè cũng dần xa cách. Có những đêm tôi thức trắng vì nghĩ tới tương lai và ám ảnh hai chữ thất bại", anh Dũng trải lòng.

Số tiền bỏ ra gần như không thu lại được. Giấc mơ affiliate kết thúc trong lặng lẽ, để lại một bài học đắt giá cho anh và hội bạn.

Hai lần "bay kênh" và bài học làm lại từ con số 0

Chị Phạm Liên (38 tuổi, TP.HCM) từng là nhân viên ngân hàng trước khi buộc phải nghỉ việc sau đợt cắt giảm nhân sự. Là mẹ đơn thân, chị không có nhiều lựa chọn khi trợ cấp thất nghiệp dần cạn.

Chị thử kinh doanh online các sản phẩm mẹ và bé, bỏ ra 50 triệu đồng nhập hàng nhỏ lẻ để tránh tồn kho. Nhưng đơn hàng thưa thớt, chủ yếu từ người quen. Chưa kịp gỡ vốn, kênh bán hàng của chị liên tục gặp sự cố.

Hai lần "bay kênh" vì vi phạm chính sách nền tảng khiến chị suy sụp. Lần đầu kháng nghị thành công. Lần thứ hai, tài khoản bị khóa vĩnh viễn chỉ vì giao dịch qua số điện thoại trong tin nhắn.

"Bay kênh là điều tệ nhất với người làm trên nền tảng số", chị nói.

Affiliate không phải chiếc đũa thần, nhưng là cánh cửa công bằng

Affiliate không phải con đường giúp ai đó giàu lên chỉ sau một đêm. Nhưng ở thời điểm cuối năm 2025, đây vẫn là một trong những cách công bằng nhất để bắt đầu kinh doanh với số vốn rất thấp hoặc bằng 0, miễn là người làm sẵn sàng học hỏi và đi đường dài một cách tử tế.

Thay vì rải link dày đặc, nhiều người chọn kể câu chuyện của chính mình, chia sẻ trải nghiệm thật với sản phẩm mình đã dùng. Khi người mua cảm nhận được sự chân thành và thấy sản phẩm giải quyết được vấn đề của họ, affiliate mới có cơ hội bền lâu.

Và có lẽ, vốn liếng quan trọng nhất không nằm ở những khóa học đắt tiền, mà ở chính quá trình trải nghiệm. Dùng thử, hiểu rõ, sống cùng sản phẩm đủ lâu rồi mới giới thiệu, đó là cách để niềm tin được hình thành, và cũng là nền tảng lâu dài cho bất kỳ ai bước vào cuộc chơi này.

Cơn bão Áp-phi-li-ết rồi sẽ qua. Nhưng những gì đọng lại sau đó, là cách mỗi người tìm được vị trí của mình trong một cuộc chơi mới - nơi niềm tin, sự tử tế và kiên nhẫn mới là thứ quyết định ai ở lại đến cuối cùng.