Một tháng có 4-5 buổi ăn ngoài và 1 chuyến đi chơi, tôi vẫn tránh được lạm phát lối sống nhờ 3 giới hạn tiền bạc

Khoảng 3 năm trước, tôi từng nghĩ rằng chỉ cần kiếm được nhiều tiền hơn thì chuyện tài chính sẽ tự nhiên dễ thở. Khi thu nhập tăng, tôi bắt đầu cho phép mình ăn ngoài nhiều hơn, gọi đồ uống đắt hơn, đổi điện thoại sớm hơn dự kiến và cuối tuần cũng thường xuyên tìm chỗ đi chơi. Mỗi khoản riêng lẻ đều không quá lớn nên tôi không thấy có gì đáng lo.

Nhưng sau vài tháng, tôi nhận ra một điều khá khó chịu: thu nhập đã tăng nhưng số tiền còn lại cuối tháng gần như không thay đổi. Có tháng tôi thậm chí còn để dành ít hơn trước. Tiền không biến mất vì một khoản chi lớn, mà bị chia nhỏ thành rất nhiều lần "tự thưởng cho mình".

Từ đó, tôi bắt đầu tìm hiểu về lạm phát lối sống – tình trạng mức chi tiêu tăng lên cùng với thu nhập. Vấn đề không nằm ở việc một người ăn ngon hơn hay đi du lịch nhiều hơn khi kiếm được nhiều tiền. Điều đáng lo là mọi khoản chi đều âm thầm được nâng cấp cho đến khi mức sống mới trở thành mặc định.

Tôi không muốn quay lại kiểu sống quá dè sẻn. Hiện tại, mỗi tháng tôi vẫn có khoảng 4–5 buổi ăn ngoài, thường là cuối tuần hoặc gặp bạn bè. Tôi cũng cố gắng dành ngân sách cho một chuyến đi chơi ngắn trong tháng, có thể là đi gần thành phố, về ngoại ô hoặc một chuyến 2 ngày 1 đêm. Tuy nhiên, thay vì kiểm soát từng cốc cà phê hay từng bữa ăn, tôi đặt ra 3 giới hạn lớn.

1. Thu nhập tăng bao nhiêu cũng không để chi phí cố định tăng quá nhanh

Đây là giới hạn quan trọng nhất với tôi.

Trước đây, mỗi khi thu nhập tăng, tôi thường nghĩ đến chuyện nâng cấp những khoản chi cố định: thuê căn hộ đẹp hơn, đăng ký thêm dịch vụ, mua điện thoại trả góp hoặc sử dụng những gói tiện ích đắt hơn. Những khoản này ban đầu tạo cảm giác rất dễ chịu vì mỗi tháng chỉ tăng thêm vài trăm nghìn hoặc một vài triệu đồng.

Nhưng chi phí cố định có một điểm nguy hiểm: một khi đã tăng, rất khó giảm.

Giả sử thu nhập của tôi tăng từ 18 triệu lên 23 triệu đồng/tháng. Nếu ngay lập tức chuyển sang căn nhà đắt hơn 2 triệu, trả góp thêm 1 triệu cho điện thoại và đăng ký thêm vài dịch vụ khoảng 500.000 đồng, gần 70% phần tăng thu nhập đã biến thành nghĩa vụ hàng tháng.

Vì vậy, tôi đặt một quy tắc: mỗi khi thu nhập tăng, tôi chỉ cho phép chi phí cố định tăng tối đa khoảng 20–30% phần thu nhập tăng thêm.

Nếu lương tăng 5 triệu đồng, tôi có thể nâng mức sống cố định khoảng 1–1,5 triệu đồng. Phần còn lại phải được chia cho tiết kiệm, đầu tư hoặc những mục tiêu dài hạn.

Nhờ vậy, tôi vẫn có thể sống thoải mái hơn sau mỗi lần tăng thu nhập nhưng không rơi vào tình trạng "lương mới – mức sống mới – số dư vẫn cũ".

2. Tiền tận hưởng được đặt thành một khoản riêng, không tiêu theo cảm xúc

Tôi từng nghĩ người quản lý tiền tốt là người càng ít ăn ngoài, càng ít đi chơi càng tốt. Sau này tôi nhận ra cách đó rất khó duy trì.

Nếu tháng nào cũng tự nhắc mình "không được tiêu", đến một lúc nào đó rất dễ xuất hiện tâm lý bù đắp. Một cuối tuần mệt mỏi có thể kéo theo một bữa ăn 700.000 đồng, vài món đồ mua ngẫu hứng và một chuyến đi chưa hề có trong kế hoạch.

Hiện tại, tôi chủ động dành khoảng 10–15% thu nhập cho vui chơi và hưởng thụ. Ví dụ với thu nhập 25 triệu đồng/tháng, tôi có thể để khoảng 3 triệu đồng cho nhóm này.

Khoản tiền đó bao gồm ăn ngoài, cà phê, gặp bạn bè, xem phim và những chuyến đi gần.

Thông thường, 4–5 buổi ăn ngoài mỗi tháng của tôi có ngân sách khoảng 250.000–400.000 đồng/lần. Một chuyến đi chơi ngắn có thể dao động từ 800.000 đến 1,5 triệu đồng tùy địa điểm. Nếu tháng nào có chuyến đi lớn hơn, tôi sẽ giảm số buổi ăn ngoài hoặc dùng tiền từ quỹ du lịch đã tích lũy trước đó.

Điểm quan trọng là tôi không coi những khoản này là "phần thưởng phát sinh". Chúng đã có chỗ trong ngân sách.

Khi biết mình có một khoản tiền được phép tiêu thoải mái, tôi ít cảm thấy thiếu thốn hơn và cũng ít mua sắm bốc đồng hơn.

3. Mỗi lần muốn nâng cấp cuộc sống, tôi phải trả lời câu hỏi: "Mình có muốn trả mức này trong 12 tháng tới không?"

Lạm phát lối sống thường không đến từ những quyết định lớn. Nó bắt đầu bằng những thay đổi rất nhỏ.

Từ uống cà phê 40.000 đồng chuyển sang loại 70.000 đồng. Từ ăn trưa 50.000 đồng chuyển sang 80.000 đồng. Từ khách sạn 700.000 đồng/đêm chuyển lên 1,2 triệu đồng vì "mình cũng kiếm được nhiều hơn rồi".

Một lần không đáng kể, nhưng nếu trở thành thói quen thì số tiền chênh lệch sẽ rất lớn.

Vì thế, trước một quyết định nâng cấp có khả năng lặp lại, tôi thường tính theo năm.

Ví dụ, nếu một thói quen mới khiến tôi tiêu thêm 1 triệu đồng/tháng, tôi sẽ tự hỏi liệu trải nghiệm đó có thực sự đáng 12 triệu đồng/năm hay không.

Cách nghĩ này khiến nhiều khoản tưởng nhỏ bỗng trở nên rất rõ ràng.

Tôi có thể sẵn sàng trả thêm 500.000 đồng/tháng để sống gần nơi làm việc hơn vì tiết kiệm thời gian di chuyển. Nhưng tôi có thể không muốn trả thêm 500.000 đồng/tháng chỉ để nâng cấp một loạt ứng dụng và dịch vụ mà mình hiếm khi sử dụng.

Tôi không phản đối nâng cấp cuộc sống. Tôi chỉ muốn chắc chắn rằng mỗi lần nâng cấp đều có chủ đích.

Tránh lạm phát lối sống không có nghĩa là sống càng khổ càng tốt

Sau một thời gian áp dụng 3 giới hạn này, tôi nhận ra mục tiêu của quản lý tiền không phải là giữ nguyên mức sống mãi mãi.

Thu nhập tăng thì cuộc sống tốt lên là điều hoàn toàn bình thường. Tôi vẫn muốn ăn những món ngon hơn, ở nơi thoải mái hơn, đi nhiều nơi hơn và dành tiền cho những trải nghiệm mà trước đây mình chưa có điều kiện thực hiện.

Nhưng tôi không muốn toàn bộ phần thu nhập tăng thêm biến thành một phiên bản đắt đỏ hơn của cuộc sống cũ.

Hiện tại, tôi vẫn giữ 4–5 buổi ăn ngoài mỗi tháng và thường có một chuyến đi chơi ngắn. Có tháng tôi tiêu nhiều hơn cho trải nghiệm, có tháng lại dành nhiều hơn cho tiết kiệm. Điều tôi cố gắng giữ không phải là một con số cứng nhắc, mà là khoảng cách giữa thu nhập và mức sống.

Bởi nếu mỗi lần kiếm thêm 5 triệu đồng lại lập tức tìm cách tiêu thêm đúng 5 triệu đồng, rất khó để cảm thấy mình đang tiến lên về tài chính.

Cuối cùng, tránh lạm phát lối sống không phải là câu chuyện của việc bỏ cà phê, bỏ du lịch hay từ chối mọi niềm vui. Với tôi, nó đơn giản là biết đâu là mức sống mình thực sự muốn và đâu chỉ là mức sống mà thu nhập mới đang dụ mình chạy theo.