Một ngành mới vừa xuất hiện trong danh mục giáo dục nghề nghiệp của Việt Nam, lương cao nhất có thể lên đến 70 triệu/tháng

Không còn chỉ xuất hiện trong những video công nghệ hay được sử dụng để quay hình từ trên cao, máy bay không người lái (drone/UAV) đang được ứng dụng trong ngày càng nhiều công việc như khảo sát, giám sát công trình, nông nghiệp, lập bản đồ và thu thập dữ liệu. Cùng với đó, nhu cầu về những người có khả năng vận hành và đảm bảo thiết bị hoạt động ổn định cũng trở thành một phần của bài toán nhân lực.

Đáng chú ý, trong danh mục ngành, nghề đào tạo trong giáo dục nghề nghiệp được Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành tại Thông tư 77/2026/TT-BGDĐT, xuất hiện một cái tên khá mới với học sinh: Vận hành và bảo trì thiết bị bay không người lái, mã ngành 510322. Ngành này được đào tạo ở các trình độ giáo dục trung học nghề, trung cấp và cao đẳng. Cùng nhóm còn có Sửa chữa và điều khiển máy bay không người lái tầm thấp, mã 510331.

Điểm đáng chú ý là đây không phải một ngành đơn thuần dạy người học “điều khiển drone”. Ngay từ tên gọi, chương trình nghề đã đặt song song hai năng lực: vận hành thiết bị và bảo trì thiết bị. Nói cách khác, người học không chỉ cần biết cách đưa một chiếc drone lên không trung, điều khiển theo nhiệm vụ mà còn phải hiểu cấu tạo, hệ thống điện - điện tử và cách kiểm tra, bảo dưỡng để thiết bị có thể hoạt động an toàn, ổn định.

Từ điều khiển drone đến hiểu cả một hệ thống bay

Với một thiết bị bay không người lái, phần “nhìn thấy” bên ngoài chỉ là chiếc máy bay nhỏ gọn, nhưng phía sau đó là cả một hệ thống kỹ thuật gồm khung, động cơ, nguồn điện, cảm biến, thiết bị điều khiển và các hệ thống điện tử. Vì vậy, đào tạo nhân lực cho lĩnh vực này có sự giao thoa của cơ khí, điện - điện tử, điều khiển tự động và công nghệ thông tin.

Một chương trình đại học về kỹ thuật thiết bị bay không người lái tại Học viện Hàng không Việt Nam hiện cũng đào tạo các kiến thức và kỹ năng liên quan đến khai thác, vận hành, bảo dưỡng khung sườn, hệ thống cơ khí, điện và điện tử của UAV. Chương trình này cho thấy để làm việc chuyên nghiệp với thiết bị bay không người lái, người học cần nhiều hơn kỹ năng điều khiển bằng tay.

Ở hướng giáo dục nghề nghiệp, cái tên Vận hành và bảo trì thiết bị bay không người lái cho thấy trọng tâm được đặt vào những kỹ năng mang tính thực hành. Người học có thể hình dung mình sẽ phải làm quen với cấu tạo và nguyên lý hoạt động của UAV, các bộ phận điện - điện tử, hệ thống điều khiển, quy trình vận hành, kiểm tra trước và sau khi bay, cũng như bảo dưỡng và xử lý những vấn đề kỹ thuật phát sinh trong quá trình sử dụng.

Đây cũng là điểm khiến ngành này khác với hình dung phổ biến về nghề “phi công drone”. Một người vận hành thiết bị chuyên nghiệp không chỉ cần điều khiển UAV theo đúng nhiệm vụ mà còn phải hiểu giới hạn kỹ thuật của thiết bị, kiểm tra tình trạng máy trước khi vận hành và nhận biết những dấu hiệu bất thường để tránh sự cố.

Trong thực tế, UAV có thể được sử dụng cho nhiều mục đích. Trong nông nghiệp, drone có thể phục vụ việc giám sát mùa vụ, lập bản đồ hoặc thực hiện một số công việc tự động. Trong xây dựng, thiết bị bay có thể hỗ trợ khảo sát, kiểm tra công trình và theo dõi tiến độ. Các lĩnh vực môi trường, bản đồ, logistics hay giám sát cũng có những ứng dụng liên quan đến UAV. Một số chương trình đào tạo UAV tại Việt Nam hiện đã đưa các ứng dụng như khảo sát, nông nghiệp thông minh, giao thông - logistics và giám sát vào nội dung định hướng nghề nghiệp.

Vì thế, sau khi được đào tạo, người học có thể hướng đến các vị trí liên quan đến vận hành, kỹ thuật và bảo trì thiết bị bay không người lái tại các đơn vị sử dụng hoặc khai thác UAV, tùy theo yêu cầu cụ thể của từng công việc và quy định chuyên ngành. Nếu học tiếp ở bậc cao hơn, nền tảng này cũng có thể mở sang những hướng sâu hơn như điều khiển tự động, điện tử hàng không, lập trình hệ thống hoặc kỹ thuật UAV.

Đặc biệt, Vận hành và bảo trì thiết bị bay không người lái không phải cái tên duy nhất liên quan đến drone trong danh mục mới. Bộ GD&ĐT đồng thời đưa vào danh mục ngành Sửa chữa và điều khiển máy bay không người lái tầm thấp, cũng ở cả ba trình độ giáo dục trung học nghề, trung cấp và cao đẳng. Hai ngành có tên gọi gần nhau nhưng nhấn mạnh những khía cạnh khác nhau của công việc: một bên tập trung vào vận hành và bảo trì thiết bị, trong khi ngành còn lại nhấn mạnh sửa chữa và điều khiển UAV tầm thấp.

Việc hai ngành liên quan trực tiếp đến máy bay không người lái xuất hiện trong danh mục mới cũng cho thấy giáo dục nghề nghiệp đang có thêm những hướng đào tạo bám sát các công nghệ mới. Thông tư 77/2026/TT-BGDĐT được ban hành ngày 25/9/2026 và có hiệu lực từ ngày 1/12/2026; danh mục được quy định sẽ được rà soát hằng năm và định kỳ chỉnh sửa, bổ sung ít nhất một lần trong 3 năm để cập nhật theo nhu cầu thực tiễn.

Với học sinh yêu thích các môn STEM nhưng không nhất thiết muốn đi theo những ngành quen thuộc như công nghệ thông tin, điện tử hay cơ khí truyền thống, đây là một hướng khá đặc biệt để tìm hiểu. Thay vì chỉ ngồi trước màn hình lập trình hoặc làm việc trong phòng thí nghiệm, người học có thể tiếp cận một hệ thống công nghệ có cả phần cứng, điện - điện tử, điều khiển và môi trường vận hành thực tế.

Tuy nhiên, cần phân biệt “được đưa vào danh mục ngành, nghề đào tạo” với việc tất cả trường nghề đã tuyển sinh và đào tạo ngành này ngay lập tức. Danh mục của Bộ GD&ĐT tạo cơ sở để các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tổ chức đào tạo; việc một trường cụ thể có mở ngành hay không còn phụ thuộc vào chương trình, điều kiện đào tạo và kế hoạch tuyển sinh của trường.

Ở một diễn biến khác, với những ai quan tâm, mức thu nhập của các công việc liên quan đến drone hiện phụ thuộc khá nhiều vào vị trí và kinh nghiệm. Nhân sự mới ra trường có thể nhận khoảng 10-20 triệu đồng/tháng, trong khi kỹ thuật viên có kinh nghiệm có thể đạt 20-40 triệu đồng/tháng. Với những vị trí kỹ sư chuyên sâu, mức thu nhập có thể lên tới 50-70 triệu đồng/tháng hoặc cao hơn. Những con số này cho thấy thu nhập trong lĩnh vực có thể chênh lệch đáng kể tùy công việc, kinh nghiệm và đơn vị tuyển dụng.

Tổng hợp