Lời khuyên cho tất cả các gia đình đang đun nấu bằng bếp gas mỗi ngày

Bếp gas là thiết bị quen thuộc trong căn bếp của hàng triệu gia đình. Tuy nhiên, đằng sau sự tiện lợi ấy là những nguy cơ không thể xem nhẹ: Rò rỉ khí gas có thể gây cháy nổ, phá hủy nhà cửa, đe dọa tính mạng. Trong khi đó, việc nấu nướng bằng gas ở không gian kín, thiếu thông gió cũng có thể khiến các chất ô nhiễm tích tụ, ảnh hưởng đến sức khỏe về lâu dài.

Đáng nói, không ít sự cố bắt nguồn từ những thói quen rất nhỏ như quên khóa van bình gas, sử dụng dây dẫn đã cũ hoặc bật bếp nhiều lần nhưng không lên lửa.

Rò rỉ khí gas: Một tia lửa nhỏ cũng có thể gây thảm họa

Nguy hiểm lớn nhất khi sử dụng bếp gas là tình trạng rò rỉ khí gas. Các vị trí dễ xảy ra sự cố thường là van bình, dây dẫn, bộ điều áp và những điểm nối giữa các bộ phận.

Với loại gas hóa lỏng LPG thường dùng trong gia đình, khí gas nặng hơn không khí nên khi rò rỉ có thể tích tụ ở những vị trí thấp như sàn nhà, gầm tủ, hốc bếp hoặc khu vực kín.

Nếu nồng độ khí gas trong không khí đạt giới hạn bắt cháy, chỉ cần một nguồn phát tia lửa cũng có thể kích hoạt cháy hoặc nổ. Nguồn gây cháy không nhất thiết phải là ngọn lửa lớn. Thao tác bật, tắt công tắc điện, cắm phích điện hay sử dụng bật lửa trong khu vực có khí gas tích tụ cũng có thể trở thành tác nhân kích nổ.

Một số tình huống cần đặc biệt cảnh giác gồm: Bếp tắt lửa nhưng gas vẫn tiếp tục thoát ra; dây dẫn bị nứt, lão hóa hoặc bị chuột cắn; van bình không được đóng kín; bình gas đặt gần nguồn nhiệt hoặc thiết bị lắp đặt không đúng tiêu chuẩn.

Điều đáng sợ là người trong nhà đôi khi không nhận ra khí gas đã rò rỉ cho đến khi ngửi thấy mùi đặc trưng. Tuy nhiên, không nên đợi đến khi mùi gas quá nồng mới xử lý.

Ngửi thấy mùi gas trong nhà, tuyệt đối không bật công tắc điện

Khi phát hiện mùi gas bất thường, hãy bình tĩnh và thực hiện các nguyên tắc sau:

Không bật hoặc tắt công tắc đèn, quạt, điều hòa; không cắm hay rút phích điện. Tuyệt đối không sử dụng bật lửa, diêm để kiểm tra.

Nếu có thể tiếp cận an toàn, khóa van bình gas hoặc van cấp gas.

Mở cửa ra vào, cửa sổ nhẹ nhàng để tạo sự thông thoáng tự nhiên.

Nhanh chóng đưa mọi người ra khỏi khu vực có mùi gas. Không tự ý quay lại nhà để tìm vị trí rò rỉ nếu tình trạng chưa được xử lý.

Khi đã ra ngoài khu vực nguy hiểm, liên hệ đơn vị cung cấp gas hoặc gọi lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ qua số 114 nếu sự cố nghiêm trọng.

Không sử dụng điện thoại ngay trong khu vực nghi có khí gas rò rỉ. Việc gọi điện cần thực hiện ở vị trí an toàn bên ngoài.

Bếp gas còn tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc khí CO

Một vấn đề khác ít được chú ý là nguy cơ ngộ độc carbon monoxide (CO) khi sử dụng bếp gas.

CO là khí không màu, không mùi, không vị, sinh ra khi nhiên liệu chứa carbon cháy không hoàn toàn. Bếp gas hỏng, hoạt động không đúng cách hoặc sử dụng trong môi trường thiếu không khí có thể làm tăng nguy cơ tích tụ khí này.

Khi hít phải, CO đi vào máu và gắn với hemoglobin trong hồng cầu, làm giảm khả năng vận chuyển oxy đến các cơ quan. Người bị ngộ độc có thể xuất hiện triệu chứng đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, mệt mỏi, lú lẫn. Trường hợp nặng có thể mất ý thức, tổn thương não, tim, thậm chí tử vong.

Điểm nguy hiểm là các triệu chứng ban đầu khá giống cảm cúm hoặc tình trạng mệt mỏi thông thường, khiến nhiều người không nhận ra nguyên nhân.

Nếu nghi ngờ có người bị ngộ độc CO, cần nhanh chóng đưa họ ra nơi có không khí trong lành nếu có thể thực hiện an toàn, gọi cấp cứu và không quay lại khu vực nghi nhiễm khí khi chưa được xác nhận an toàn.

Đun nấu bằng bếp gas lâu dài có ảnh hưởng đến phổi?

Không chỉ những tai nạn đột ngột, chất lượng không khí trong căn bếp cũng là vấn đề đáng quan tâm khi sử dụng bếp gas hằng ngày.

Trong quá trình đốt gas, bếp có thể phát thải nitrogen dioxide (NO₂), carbon monoxide (CO) và một số chất ô nhiễm khác. Hoạt động chiên, xào, rán ở nhiệt độ cao cũng tạo ra bụi mịn và các hạt phát sinh từ dầu mỡ, thực phẩm.

Nếu căn bếp nhỏ, kín, không có hệ thống hút mùi thoát khí ra ngoài hoặc ít được thông gió, các chất ô nhiễm có thể tích tụ, làm tăng mức độ phơi nhiễm của người trong nhà.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), NO₂ là chất khí có khả năng gây kích ứng đường hô hấp. Một số nghiên cứu cũng ghi nhận mối liên quan giữa việc sử dụng bếp gas, phơi nhiễm NO₂ trong nhà với tình trạng khò khè và hen suyễn ở trẻ em.

Trẻ nhỏ, người cao tuổi và người mắc bệnh hô hấp mạn tính là những nhóm cần được chú ý hơn bởi họ có thể nhạy cảm với các chất ô nhiễm trong không khí.

Điều này không có nghĩa cứ sử dụng bếp gas là chắc chắn mắc bệnh phổi hay hen suyễn. Tuy nhiên, việc thường xuyên nấu ăn trong không gian kín, thiếu thông gió có thể làm tăng phơi nhiễm các sản phẩm cháy, do đó cần chủ động giảm thiểu nguy cơ.

7 nguyên tắc sử dụng bếp gas an toàn, bảo vệ cả gia đình

Để hạn chế nguy cơ cháy nổ và giảm tác động không mong muốn đến sức khỏe, các gia đình nên duy trì những thói quen sau:

- Chọn bình gas và thiết bị có nguồn gốc rõ ràng: Chỉ mua gas từ đơn vị cung cấp uy tín. Không sử dụng bình có dấu hiệu móp méo, ăn mòn, hư hỏng hoặc phụ kiện không đạt tiêu chuẩn.

- Đặt bình gas đúng vị trí: Bình gas cần được đặt thẳng đứng, ở nơi thông thoáng, ổn định, tránh va đập và cách xa nguồn nhiệt, nguồn lửa. Không tự ý đặt bình trong hốc kín, tủ kín thiếu thông gió.

- Thường xuyên kiểm tra dây dẫn và van gas: Dây dẫn có thể bị lão hóa, nứt, thủng hoặc lỏng đầu nối sau một thời gian sử dụng. Cần kiểm tra định kỳ, thay thế khi có dấu hiệu hư hỏng và không tự ý sửa chữa các bộ phận kỹ thuật.

- Không bỏ mặc bếp khi đang nấu: Luôn có người trông coi khi bếp hoạt động. Tránh để nước trào làm tắt lửa nhưng gas vẫn tiếp tục thoát ra. Nếu bếp tắt bất thường, cần khóa gas và chờ khí gas khuếch tán hết trước khi kiểm tra, đánh lửa lại theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

- Khóa van bình gas sau khi sử dụng: Sau khi nấu ăn, hãy khóa van bình gas và tắt bếp theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Đây là thói quen đơn giản giúp hạn chế nguy cơ rò rỉ khi thiết bị không hoạt động.

- Đảm bảo căn bếp thông thoáng: Nên mở cửa sổ hoặc sử dụng máy hút mùi có đường thoát khí ra ngoài khi nấu ăn. Không nên chỉ bật máy hút mùi tuần hoàn rồi đóng kín toàn bộ cửa bếp.

Vệ sinh, bảo dưỡng bếp định kỳ: Thường xuyên làm sạch đầu đốt, kiềng bếp, loại bỏ dầu mỡ và thức ăn bám vào các bộ phận. Khi thấy ngọn lửa cháy vàng kéo dài, có muội đen hoặc cháy không đều, cần ngừng sử dụng và gọi kỹ thuật viên kiểm tra. (Ảnh minh họa: Internet)