Lời khuyên cho gia đình có con vẫn đang thiếu sách giáo khoa

Năm học 2026-2027 đã bắt đầu được gần 2 tuần nhưng câu chuyện tìm đủ sách giáo khoa vẫn chưa kết thúc với không ít gia đình. Tình trạng này không chỉ xảy ra ở một vài nhà sách hay một vài khu vực. Theo số liệu Bộ Giáo dục và Đào tạo tổng hợp đến 18h ngày 14/9, các địa phương trên cả nước vẫn còn thiếu 3.916.370 cuốn sách giáo khoa, tương đương khoảng 1,5% tổng nhu cầu.

Bộ GD&ĐT cho biết đây là năm đầu tiên học sinh trên toàn quốc sử dụng một bộ sách giáo khoa thống nhất. Cùng lúc, việc sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức lại trường lớp và chính sách hỗ trợ, cấp sách giáo khoa ở một số địa phương khiến nhu cầu thực tế biến động mạnh. Bộ cũng nhận trách nhiệm về việc công tác dự báo, tổng hợp nhu cầu và điều phối nguồn sách chưa theo kịp thực tế.

Trước tình hình này, Bộ GD&ĐT đã yêu cầu các địa phương tiếp tục rà soát số lượng sách còn thiếu, điều chuyển sách giữa các khu vực và phối hợp với nhà xuất bản để in, cung ứng bổ sung. Bộ cũng cho biết tổ công tác phản ứng nhanh và bộ phận thường trực 24/7 sẽ được duy trì đến hết ngày 30/9.

Vì vậy, nếu con vẫn đang thiếu một vài cuốn sách, phụ huynh có thể xử lý theo từng bước thay vì tiếp tục chạy khắp nơi để tìm mua.

Kiểm tra lại xem con thực sự đang thiếu cuốn nào

Việc đầu tiên phụ huynh nên làm là kiểm tra lại danh mục sách mà giáo viên hoặc nhà trường yêu cầu, sau đó đối chiếu với những cuốn con đã có. Điều này giúp tránh tình trạng mua nhầm, mua trùng hoặc mua cả bộ trong khi thực tế chỉ thiếu một vài cuốn. Sau khi xác định chính xác, phụ huynh nên báo với giáo viên chủ nhiệm hoặc nhà trường để biết phương án bổ sung.

Đây cũng là thông tin đáng lưu ý trong thời điểm hiện tại, bởi các trường đang được yêu cầu rà soát đến từng học sinh còn thiếu sách. Bộ GD&ĐT đề nghị các địa phương cập nhật số lượng sách còn thiếu để có phương án điều chuyển và cung ứng bổ sung. Tại TP.HCM, Sở GD&ĐT cho biết các trường đã chốt nhu cầu mua sách giáo khoa lần 2 và hoàn tất thủ tục đặt mua bổ sung. Phụ huynh vì thế có thể theo dõi thông báo từ nhà trường thay vì tự tìm mua bằng mọi cách ngay lập tức.

Trong lúc chờ sách, đừng để việc học của con bị gián đoạn

Thiếu sách giấy không đồng nghĩa với việc học sinh phải bỏ tiết hoặc không thể theo kịp bài. Trong thời gian chờ bản in được bổ sung, học sinh có thể sử dụng sách tại thư viện trường, sách cũ còn sử dụng được hoặc các tài liệu hỗ trợ do giáo viên chuẩn bị. Với những gia đình có thiết bị và Internet, SGK điện tử từ nguồn chính thức cũng là một phương án tạm thời.

Bộ GD&ĐT cho biết SGK điện tử được cung cấp miễn phí trong thời gian chờ bản in. Phụ huynh nên ưu tiên các nguồn chính thức thay vì tìm những file PDF được chia sẻ tràn lan trên mạng, bởi các file không rõ nguồn có thể thiếu trang, sai phiên bản hoặc không phải bản được sử dụng trong năm học. Tại TP.HCM, Sở GD&ĐT cũng hướng dẫn các trường sử dụng bài giảng điện tử, phiếu bài tập và tài liệu tóm tắt kiến thức để hỗ trợ học sinh chưa có đủ sách.

Nếu con không có thiết bị để sử dụng SGK điện tử, phụ huynh có thể trao đổi trực tiếp với giáo viên để biết con có thể mượn sách tại thư viện hoặc sử dụng tài liệu nào trong thời gian chờ.

Mượn sách cũng là một phương án rất thực tế

Nếu gia đình chỉ thiếu sách trong một khoảng thời gian ngắn, việc mượn có thể hợp lý hơn so với việc tiếp tục tìm mua ở nhiều nơi. Các trường được khuyến khích khai thác tối đa nguồn sách trong thư viện, đồng thời có thể vận động những gia đình đã mua dư sách hoặc có sách cũ còn sử dụng được hỗ trợ học sinh chưa có sách.

Phụ huynh có thể hỏi giáo viên chủ nhiệm, thư viện trường hoặc trao đổi với phụ huynh trong cùng lớp về khả năng mượn sách. Với những cuốn chỉ cần đọc và tra cứu, việc dùng chung hoặc luân phiên trong một khoảng thời gian cũng có thể giải quyết được nhu cầu trước mắt. Đặc biệt, nếu con chỉ thiếu một hoặc hai cuốn trong vài ngày, việc mượn sách có thể giúp gia đình tránh phải mua lại cả bộ hoặc trả mức giá cao cho những cuốn đang khan hiếm.

Photocopy SGK không có nghĩa là được photo cả cuốn

Đây là điều phụ huynh cần đặc biệt lưu ý khi sách giáo khoa đang thiếu cục bộ. Theo quy định về quyền tác giả, cá nhân có thể sao chép hợp lý một phần tác phẩm để phục vụ học tập, nghiên cứu cá nhân và không nhằm mục đích thương mại. Với tác phẩm dạng chữ viết như sách giáo khoa, phần sao chép bằng photocopy, chụp ảnh hoặc hình thức tương tự được giới hạn tối đa không quá 10% tổng số trang của cuốn sách. Vì vậy, việc không mua được sách không đồng nghĩa với việc phụ huynh có thể mang nguyên cả cuốn ra photocopy.

Ngày 14/9, trong bối cảnh nhiều học sinh chưa có đủ SGK, cơ quan quản lý tại Đắk Lắk cũng đã có hướng dẫn cụ thể về việc sao chép sách giáo khoa phục vụ học tập. Theo đó, học sinh có thể sao chép một phần sách cho mục đích học tập cá nhân nhưng không quá 10% tổng số trang.

Nếu chỉ cần một vài trang để con học tạm, phụ huynh có thể sử dụng phương án này trong phạm vi được phép. Còn nếu cần toàn bộ nội dung của cuốn sách, nên ưu tiên mượn hoặc chờ nguồn sách được cung ứng bổ sung.

Khi mua bổ sung, ưu tiên nguồn chính thức

Tình trạng thiếu sách cục bộ có thể khiến phụ huynh sốt ruột và tìm mua từ nhiều nguồn khác nhau. Tuy nhiên, đây cũng là lúc cần thận trọng hơn bình thường. Bộ GD&ĐT đã yêu cầu các đơn vị liên quan tiếp tục điều chuyển, in và cung ứng bổ sung sách cho những nơi còn thiếu, ưu tiên học sinh chưa có sách hoặc còn thiếu nhiều đầu sách.

Phụ huynh vì thế nên kiểm tra thông tin từ nhà trường, nhà xuất bản hoặc các điểm bán được công bố chính thức trước khi mua. Nếu một cuốn sách đang tạm thời khan hiếm, không nhất thiết phải mua ngay từ những nguồn không rõ ràng hoặc chấp nhận mức giá cao hơn nhiều so với giá niêm yết.

Quan trọng hơn, nếu con vẫn chưa có sách, phụ huynh nên tiếp tục phản hồi với giáo viên và nhà trường để được hỗ trợ. Với tình hình cung ứng đang được rà soát và bổ sung trên toàn quốc, việc sử dụng sách thư viện, sách mượn hoặc tài liệu điện tử trong thời gian chờ sẽ giúp con duy trì việc học mà không cần vội vàng tìm đến những phương án thiếu an toàn hoặc không đúng quy định.