Lần đầu dự đám giỗ ở Việt Nam, anh Tây ngỡ ngàng: "Tôi không thấy ai buồn cả"

Theo Sức khỏe cộng đồng
Chia sẻ

Lần đầu được bạn Việt Nam mời đến dự đám giỗ, anh chàng người nước ngoài không khỏi bất ngờ trước cảnh cả gia đình quây quần ăn uống, trò chuyện.

Trong văn hóa của nhiều quốc gia, những dịp tưởng niệm người đã qua đời thường gắn với không khí trang nghiêm, trầm lắng và đôi khi là nỗi buồn. Thế nhưng, tại Việt Nam, một ngày giỗ đôi khi lại mang đến cảm giác rất khác. Bên cạnh nghi thức thắp hương, tưởng nhớ người đã khuất, đây còn là dịp để nhiều thế hệ trong gia đình gặp gỡ, ăn uống và hỏi han nhau sau những ngày bận rộn.

Sự khác biệt này đã khiến James Mitchell - một vị khách Tây có trải nghiệm khá đặc biệt khi lần đầu được bạn người Việt mời đến dự đám giỗ tại nhà. Chia sẻ câu chuyện trên mạng xã hội, anh cho biết bản thân đã có chút lo lắng trước khi đến dự. Ở quê hương anh, việc tưởng nhớ người đã mất thường diễn ra trong không khí yên tĩnh và buồn bã. Vì vậy, anh đã mặc bộ trang phục nghiêm túc nhất, tự nhủ phải giữ bình tĩnh, nói chuyện nhỏ nhẹ và thể hiện sự tôn trọng.

Thế nhưng, khi đến nơi, mọi thứ lại hoàn toàn khác với tưởng tượng. “Ngôi nhà đông kín người, từ ông bà, cô dì, chú bác, anh chị em họ đến những đứa trẻ chạy khắp nơi. Hàng xóm cũng liên tục ghé qua chào hỏi”, anh kể.

Đám giỗ ở Việt Nam như một bữa tiệc sum họp của cả gia đình, nơi người đã khuất cũng được tưởng nhớ và mời cùng hiện diện trong ý nghĩa tinh thần (Ảnh: James Mitchell)

Sau một khoảng thời gian ngắn thắp hương tại bàn thờ gia đình, mọi người cùng ngồi xuống dùng bữa. Và rồi, theo lời vị khách Tây, “không khí giống như một bữa tiệc!”. Mọi người vừa ăn uống, vừa cười nói, kể chuyện, nâng ly và hỏi han nhau về công việc, con cái, sức khỏe. Có những người đã vài tháng chưa gặp lại nhau. Mẹ của người bạn liên tục gắp thêm thức ăn vào bát anh, còn những người chú thì không ngừng hỏi chuyện về đất nước của vị khách.

Điều khiến anh bất ngờ nhất là không cảm nhận được sự buồn bã nào. “Thay vào đó, tôi thấy một gia đình vui vẻ vì được ở bên nhau”, người đàn ông chia sẻ. Trên đường về, anh vẫn suy nghĩ về trải nghiệm vừa qua và tự hỏi liệu “đám giỗ” ở Việt Nam vốn dĩ là như vậy.

“Phải chăng dịp này không chỉ để tưởng nhớ người đã khuất, mà còn để mọi người cùng tụ họp bên nhau, thay vì chỉ chìm trong nỗi buồn?”, anh đặt câu hỏi.

Nét văn hóa đặc biệt của người Việt

Bài đăng sau đó đã nhận được nhiều phản hồi từ cộng đồng người Việt. Một tài khoản giải thích rằng ngày mất của người thân có thể là khoảng thời gian đau buồn, nhưng ngày giỗ thường mang không khí ấm cúng hơn. Đây là dịp để họ hàng, bạn bè tụ họp, hỏi thăm nhau và cùng tưởng nhớ người đã khuất. Theo quan niệm truyền thống được người này chia sẻ, ngày giỗ cũng là dịp con cháu chuẩn bị mâm cơm, thắp hương như thể mời người thân đã mất trở về sum họp cùng gia đình.

Một người khác ví von đám giỗ giống như một bữa tiệc sum họp của cả gia đình, nơi người đã khuất cũng được tưởng nhớ và mời cùng hiện diện trong ý nghĩa tinh thần. Trong khi đó, một bình luận khác cho biết nhiều gia đình Việt có quan niệm tổ tiên, người thân đã qua đời vẫn dõi theo con cháu. Vì vậy, bên cạnh việc thắp hương, chuẩn bị đồ ăn dâng cúng, con cháu cũng mong muốn người đã khuất an lòng khi thấy các thành viên trong gia đình vẫn sống vui vẻ, hòa thuận.

Thực tế, đám giỗ là một phong tục quen thuộc trong đời sống văn hóa của người Việt, được tổ chức hằng năm vào ngày mất của người thân, tính theo Âm lịch. Vào dịp này, gia đình chuẩn bị hương hoa, lễ vật và mâm cơm để tưởng nhớ, bày tỏ lòng biết ơn với người đã khuất. Sau phần nghi lễ, các thành viên trong gia đình sẽ cùng nhau dùng bữa, trò chuyện và thăm hỏi tình hình của nhau.

Tại Việt Nam, cách tổ chức đám giỗ có thể khác nhau tùy theo vùng miền, điều kiện và nếp sinh hoạt của từng gia đình (Ảnh minh họa)

Bởi vậy, đám giỗ không chỉ mang ý nghĩa tưởng niệm mà còn góp phần duy trì sự gắn kết giữa các thế hệ, nhắc nhở con cháu về nguồn cội và những người thân đã đi trước. Với nhiều gia đình, đây cũng là dịp hiếm hoi để họ hàng ở xa có cơ hội trở về, gặp gỡ và cập nhật cuộc sống của nhau.

Tại Việt Nam, cách tổ chức đám giỗ có thể khác nhau tùy theo vùng miền, điều kiện và nếp sinh hoạt của từng gia đình. Có nơi tổ chức đơn giản trong phạm vi gia đình, có nơi mời thêm họ hàng, bạn bè và hàng xóm đến dự. Nhưng dù theo hình thức nào, nét chung vẫn là sự tưởng nhớ người đã khuất và tình cảm dành cho những người thân còn ở lại.

Có lẽ vì thế mà trải nghiệm của James khiến nhiều người thích thú. Từ góc nhìn của một người nước ngoài, anh bất ngờ trước không khí vui vẻ trong một dịp vốn được mặc định là buồn bã. Còn với nhiều gia đình Việt, việc cùng nhau chuẩn bị mâm cơm, thắp nén hương và ngồi lại trò chuyện trong ngày giỗ lại là cách để tình thân tiếp tục được gìn giữ qua năm tháng.

Đám giỗ trong tiếng Việt và tiếng Anh có gì đặc biệt?

Theo cách giải thích trong Từ điển tiếng Việt, “giỗ” là lễ tưởng nhớ người đã chết, thường có cúng theo phong tục cổ truyền vào dịp kỷ niệm ngày mất hằng năm. Trong Bách khoa Toàn thư Việt Nam, phong tục này còn được gọi là ngày kỵ hoặc kỵ nhật, thường được tổ chức vào đúng ngày mất của người đã khuất tính theo Âm lịch.

Nếu dịch sang tiếng Anh, cụm từ thường gặp nhất là “death anniversary”, có nghĩa là ngày kỷ niệm ngày mất của một người. Trong khi đó, “memorial service” được dùng để chỉ một buổi lễ tưởng niệm người đã qua đời, thường diễn ra sau khi người đó được an táng hoặc hỏa táng.

Tuy nhiên, hai cách diễn đạt này chưa hoàn toàn bao quát ý nghĩa của từ đám giỗ trong văn hóa Việt Nam. Bởi đám giỗ không chỉ có nghi thức tưởng niệm mà còn bao gồm hoạt động chuẩn bị mâm cơm, thắp hương và sum họp gia đình. Vì vậy, khi muốn diễn đạt đầy đủ hơn, có thể sử dụng cụm “death-anniversary gathering” (buổi sum họp nhân dịp giỗ) hoặc “death anniversary ceremony” (lễ giỗ).

Điều này cũng phần nào lý giải vì sao anh Tây trong câu chuyện trên lại bất ngờ trước không khí của một ngày giỗ tại Việt Nam. Với nhiều gia đình, đây không phải một buổi lễ chỉ xoay quanh nỗi buồn mất mát, mà còn là dịp để duy trì những mối quan hệ gia đình.

Tổng hợp

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC
Xem theo ngày