Trong suốt thai kỳ, cơ thể người mẹ trải qua những thay đổi lớn về cả cấu trúc lẫn chức năng. Tuy nhiên, một điều mà nhiều người có thể không biết là dư chấn của những thay đổi này có thể kéo dài rất lâu sau khi sinh, thậm chí dẫn đến sự hình thành của các bệnh lý mới.
Dưới đây là một vài bệnh phổ biến mà người mẹ có thể gặp phải sau sinh:
Sỏi mật là tình trạng thường gặp sau thai kỳ, ảnh hưởng đến khoảng 12% phụ nữ. Đây là những tinh thể rắn, thường cấu tạo từ cholesterol, hình thành trong túi mật. Nếu những viên sỏi này rời khỏi túi mật và kẹt trong ống dẫn nối túi mật với ruột, chúng có thể gây ra những cơn đau nhói dữ dội dưới mạn sườn (thường ở bên phải), lan ra sau lưng và vai. Sỏi mật cũng có thể gây nôn mửa và nước tiểu sẫm màu.
Nguyên nhân: Khi mang thai, hệ tiêu hóa của mẹ hoạt động chậm lại để chuyển tối đa dưỡng chất cho thai nhi. Sự đình trệ này khiến dịch mật rời túi mật chậm hơn. Kết hợp với việc nồng độ cholesterol tăng cao để hỗ trợ sự phát triển của mô thai nhi, nó tạo ra môi trường hoàn hảo cho sỏi mật hình thành. Sau khi sinh, nhu động tiêu hóa tăng trở lại có thể vô tình đẩy sỏi ra ngoài gây tắc nghẽn.
Mắt cũng có thể bị ảnh hưởng sau sinh, phổ biến nhất là mờ mắt và khô mắt. Những vấn đề này do sự thay đổi nội tiết tố ngay sau khi sinh, cụ thể là sự sụt giảm đột ngột nồng độ estrogen và progesterone.
Trong thai kỳ, sự thay đổi hormone gây tích nước khiến nhiều mô bị sưng, bao gồm cả mắt, làm thay đổi hình dạng của nhãn cầu. Khi hormone trở lại bình thường sau sinh, những thay đổi về thị giác trước đó trở nên dễ nhận thấy hơn. Thông thường chúng sẽ tự biến mất, nhưng một số người có thể bị cận thị hoặc viễn thị vĩnh viễn.
Trường hợp hiếm gặp: Một bà mẹ người Anh gần đây đã bị mất thị lực sau sinh do viêm dây thần kinh thị giác . Nguyên nhân là sau khi sinh, hệ miễn dịch của mẹ (vốn bị ức chế trong thai kỳ để không đào thải thai nhi) hoạt động mạnh trở lại và tấn công chính các mô của cơ thể.
Tình trạng này ảnh hưởng đến khoảng 10% các bà mẹ (lên tới 20% đối với những người bị tiểu đường). Tuyến giáp – cơ quan kiểm soát trao đổi chất, tăng trưởng và mức năng lượng – bị ảnh hưởng bởi sự phục hồi của hệ miễn dịch sau sinh.
Bệnh thường diễn biến qua hai giai đoạn:
Cường giáp: Tuyến giáp hoạt động quá mức gây sụt cân, lo âu, chịu nóng kém và run tay.
Suy giáp: Sau khi giải phóng hết lượng hormone dự trữ, tuyến giáp hoạt động kém đi khiến người mẹ cảm thấy lạnh, tâm trạng sa sút và mệt mỏi.Hầu hết các trường hợp có thể điều trị bằng thuốc và hồi phục sau vài tháng.
Đây là một trong những tình trạng nguy hiểm nhất, đặc trưng bởi huyết áp cao sau khi sinh, có thể ảnh hưởng đến 27% sản phụ. Nó có thể xảy ra bất cứ lúc nào từ vài giờ đến 6 tuần sau khi sinh.
Các triệu chứng nghiêm trọng bao gồm đau đầu dữ dội, khó thở, đau bụng và thay đổi thị lực. Tình trạng này có thể xảy ra ngay cả với những người không bị tiền sản giật trong thai kỳ. Nếu không điều trị, nó có thể dẫn đến tổn thương não, đột quỵ hoặc tử vong. May mắn là bệnh có thể được kiểm soát hiệu quả bằng thuốc hạ huyết áp.
Thuyên tắc phổi (cục máu đông trong động mạch chính của phổi) là tình trạng hiếm gặp nhưng cực kỳ nguy hiểm. Đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tử vong ở sản phụ, với nguy cơ cao gấp 60 lần so với phụ nữ không mang thai.
Cơ chế: Trong và sau khi sinh, cơ thể người mẹ ở trạng thái "tăng đông" để giảm mất máu khi đẻ. Trạng thái này có thể hình thành cục máu đông ở các tĩnh mạch chân, sau đó chúng di chuyển lên phổi và gây tắc nghẽn. Tình trạng này có thể được quản lý bằng các liệu pháp chống đông máu.
Lời khuyên: Thai kỳ gây ra những thay đổi quy mô lớn trong cơ thể. Đôi khi cơ thể không kịp thích nghi khi các thay đổi này đảo ngược quá nhanh sau sinh. Nếu bạn là người mới sinh con và cảm thấy có điều gì đó không ổn, hãy đi khám bác sĩ ngay lập tức.