Hà Nội thí điểm đề án 4.500 tỷ đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ 2: Học sinh lo quá tải, trường học thiếu giáo viên

Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 259/KH-UBND ngày 6/7/2026 về việc thí điểm đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai tại 20 cơ sở giáo dục bắt đầu từ năm học 2026-2027. Đề án đặt mục tiêu đến năm 2030, toàn bộ trường học trên địa bàn xây dựng môi trường giao tiếp và sử dụng tiếng Anh phù hợp với điều kiện thực tế (định hướng đến năm 2035)

Các nhà trường lựa chọn mức độ phù hợp, xây dựng lộ trình nâng dần từ mức độ 1 đến mức độ 2, mức độ 3. Mức độ sau bao gồm yêu cầu của mức độ trước, đồng thời bổ sung yêu cầu cao hơn về phạm vi, tần suất, chất lượng và khả năng lan tỏa.

Tổng kinh phí dự kiến từ nay tới năm 2035 khoảng 4.500 tỷ đồng, từ ngân sách nhà nước, các chương trình, đề án liên quan, xã hội hóa.

Học sinh, phụ huynh than khó

Em Đỗ Tuệ Anh, học sinh lớp 8H1 trường Liên cấp Olympia cho rằng, dù môn Toán hay Khoa học được tiếp xúc sớm từ lớp 6 nhưng vẫn là áp lực đối với em khi tiếp cận lượng kiến thức khá nhiều, khó khi phải học bằng tiếng Anh. Tuy nhiên, em ủng hộ đề án này.

Lê Ái Minh, học sinh lớp 9 trường THCS Thái Thịnh (Hà Nội) ủng hộ đề án và đánh giá cao việc dạy môn Khoa học Tự nhiên bằng tiếng Anh. Với Minh đây là cơ hội tốt để nâng cao khả năng sử dụng tiếng Anh trong học tập, mở rộng vốn từ vựng chuyên ngành và tiếp cận với nguồn tri thức phong phú của thế giới.

Tuy nhiên, Ái Minh cũng nhận thấy một số khó khăn, đặc biệt đối với học sinh lớp 9 vì lượng kiến thức trong năm học này khá nặng, đồng thời phải chịu áp lực ôn tập và chuẩn bị cho kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10.

“Chúng em mong muốn có thể ưu tiên thời gian và công sức cho các môn học được lựa chọn để thi. Nếu phải tiếp thu kiến thức Khoa học tự nhiên bằng tiếng Anh khi vốn từ vựng chuyên ngành còn ít, chúng em có thể gặp khó khăn trong việc hiểu bài và hoàn thành các nhiệm vụ học tập”, Minh chia sẻ.

Vì thế, Ái Minh mong sẽ có lộ trình triển khai phù hợp với từng khối lớp, đặc biệt là học sinh lớp 9. Theo đó, có thể triển khai theo hướng tăng cường dần, kết hợp tiếng Việt và tiếng Anh, đồng thời không làm tăng quá nhiều áp lực học tập. "Em nghĩ nên triển khai từ các lớp dưới sẽ thuận lợi hơn rất nhiều", Ái Minh nói.

Chị Đặng Bích Ngọc (Hà Nội), phụ huynh có con đang học lớp 9 cho rằng việc dạy môn Khoa học tự nhiên bằng tiếng Anh là cần thiết, vì đây cũng là xu hướng chung.

Tuy nhiên, chị nghĩ điều quan trọng là cách triển khai như thế nào để thực sự mang lại lợi ích cho học sinh. Nếu được dạy phù hợp với trình độ, có lộ trình và phương pháp tốt, việc học Khoa học tự nhiên bằng tiếng Anh sẽ giúp các con vừa củng cố kiến thức chuyên môn, vừa phát triển năng lực ngôn ngữ và khả năng tư duy bằng tiếng Anh.

“Tôi ủng hộ định hướng này, nhưng cũng mong việc triển khai cần đảm bảo các con hiểu sâu kiến thức Khoa học tự nhiên, không bị quá tải hay gặp khó khăn trong việc tiếp thu bài chỉ vì rào cản ngôn ngữ”, phụ huynh này nhấn mạnh.

Chị Ngọc chia sẻ, con gái chị không thích môn Khoa học tự nhiên học bằng tiếng Anh vì lớp 8-9 kiến thức nặng. Để nắm vững kiến thức bài học được là rất khó, và thực tế nhiều học sinh khả năng ngoại ngữ chưa tốt nên các bạn ấy sẽ rất ngại học Khoa học tự nhiên bằng tiếng Anh.

"Bố mẹ thì mong con học tốt, nói tốt tiếng Anh trong mọi trường hợp nhưng thực tế hơi khó. Nhất là ở Hà Nội áp lực thi vào 10 quá khủng khiếp nên phụ huynh, học sinh và có thể cả giáo viên có người sẽ chưa muốn", chị Ngọc nói.

Trường học đối mặt bài toán thiếu giáo viên

Chia sẻ với PV Tiền Phong, ông Nguyễn Cao Cường, Hiệu trưởng Trường THCS Thái Thịnh (Hà Nội), là 1 trong 20 cơ sở giáo dục được lựa chọn thí điểm đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai, cho biết nhà trường xây dựng môi trường giao tiếp và sử dụng tiếng Anh phù hợp với điều kiện thực tế ở mức độ 2.

Cũng theo ông Cường, để đạt được mục tiêu đề ra, trong năm học này, nhà trường đã tiến hành dạy một số môn học như Toán, môn Khoa học bằng tiếng Anh. Ngoài ra, trường cũng khuyến khích giáo viên các môn học khác sử dụng tiếng Anh phù hợp với đặc thù môn học, hướng tới mục tiêu 100% giáo viên, nhân viên có thể sử dụng tiếng Anh ở mức cơ bản.

“Các bản tin tháng, các chương trình có MC, biển báo trong trường đều có ghi song ngữ", ông Cường nói.

Nhưng khó khăn hiện tại là việc soạn chương trình, tài liệu dạy học bộ môn bằng song ngữ. Giáo viên đảm nhiệm tiếng Anh chuyên ngành còn cần phải đào tạo thêm.

Thầy Nguyễn Cao Cường chia sẻ thêm mong muốn của nhà trường trong thời gian tới sẽ được tuyển giáo viên tiếng Anh có chứng chỉ chuẩn, dạy được song ngữ, đáp ứng được yêu cầu của đề án. Hiện nhà trường mới chỉ tuyển 6 giáo viên đáp ứng yêu cầu vừa dạy bộ môn vừa dạy được ngoại ngữ.

Tại Trường THCS và THPT Lương Thế Vinh-cơ sở Tân Triều (phường Thanh Liệt, TP Hà Nội), thầy giáo Nguyễn Quốc Bình, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, năm học mới có hai nhiệm vụ quan trọng được triển khai là từng bước đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai và đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào dạy học.

Thầy Bình cũng chia sẻ thêm, nhà trường đã triển khai ngay từ đầu năm học, tuyên truyền đến giáo viên, học sinh nội dung nào làm được thì làm ngay, như: biển lớp học, các chương trình tập thể, truyền thông…gồm tiếng Việt, tiếng Anh; tạo dựng môi trường tiếng Anh.

Cũng theo thầy Bình, yêu cầu mới có thể tạo ra những áp lực nhất định đối với học sinh. Vì vậy, nhà trường xây dựng các kế hoạch nhằm không làm tăng áp lực, đồng thời giúp học sinh giảm căng thẳng, học tập và rèn luyện hiệu quả, phát triển hài hòa cả thể chất và tinh thần.

Theo đó, giáo viên cùng các tổ chuyên môn sẽ nghiên cứu, lựa chọn phương pháp phù hợp với yêu cầu cần đạt được của chương trình và tâm lý lứa tuổi, bảo đảm không gây áp lực, căng thẳng cho học sinh.

Thầy giáo Phạm Bá Dũng, giáo viên trường THCS Thái Thịnh (Hà Nội) cho biết trong năm học này nhà trường dạy môn Khoa học Tự nhiên bằng tiếng Anh. Điều này giúp giáo viên có cơ hội tiếp cận nguồn tài liệu khoa học phong phú, video thí nghiệm trực quan và các bài giảng quốc tế. Đồng thời, quá trình giảng dạy cũng giúp giáo viên nâng cao trình độ tiếng Anh chuyên ngành và đổi mới phương pháp dạy học. Bên cạnh đó, học sinh cũng được phát triển song song kiến thức khoa học và năng lực ngoại ngữ hơn.

Tuy nhiên, theo thầy Dũng, khi thực hiện đề án cũng gây ra những khó khăn như môn Khoa học tự nhiên là môn học tích hợp kiến thức của lĩnh vực Vật lý, Hóa học và Sinh học, nên giáo viên cần có kiến thức chuyên môn rộng. Khi dạy bằng tiếng Anh, giáo viên còn phải sử dụng chính xác thuật ngữ khoa học chuyên ngành để diễn đạt kiến thức sao cho học sinh dễ hiểu và giảng viên cần dành nhiều thời gian chuẩn bị bài giảng.

Mặt khác vốn ngoại ngữ của giáo viên cũng còn nhiều hạn chế, thầy cô lâu không giao tiếp bằng tiếng Anh dẫn đến việc phát âm đôi khi chưa được chuẩn.

Bên cạnh đó, trình độ tiếng Anh của học sinh không đồng đều, khiến giáo viên khó cân bằng giữa việc truyền tải kiến thức và rèn luyện ngoại ngữ...