Giẫm đạp trong một con hẻm nhỏ khiến 159 người thiệt mạng: Chuyện gì đã xảy ra vào đêm thảm kịch người Hàn Quốc không bao giờ quên?

Vào đêm 29/10/2022, giữa lòng khu phố giải trí sầm uất bậc nhất thủ đô Seoul, Hàn Quốc, một con hẻm dốc hẹp rộng chưa đầy 4 mét đã trở thành điểm gãy vụn của cả một hệ thống an toàn công cộng.

159 sinh mạng, trong đó phần lớn là những người trẻ ở độ tuổi đôi mươi, đã vĩnh viễn ngã xuống trong một thảm kịch chèn ép đám đông tàn khốc mà lẽ ra hoàn toàn có thể ngăn chặn.

Bầu không khí bùng nổ sau màn đêm đại dịch

Đêm thứ Bảy cuối tháng 10 năm 2022, không khí tại Itaewon sục sôi hơn bao giờ hết. Đây là kỳ lễ Halloween đầu tiên sau gần ba năm Hàn Quốc dỡ bỏ hoàn toàn các quy định giãn cách xã hội và quy định bắt buộc đeo khẩu trang ngoài trời vì đại dịch COVID-19. Khoảng 100 nghìn con người, chủ yếu là giới trẻ Gen Z và du khách quốc tế, đổ về những con phố rực rỡ ánh đèn để giải tỏa nỗi cuồng chân sau chuỗi ngày phong tỏa.

Khu phố đêm Itaewon vốn nổi tiếng quốc tế về sự nhộn nhịp, hiện đại, phóng khoáng nhanh chóng đón nhận làn sóng người khổng lồ tràn qua từng ngõ ngách.

Tuy nhiên, đằng sau sự náo nhiệt ấy là một bẫy khoảng trống địa hình cực kỳ nguy hiểm với nhiều hẻm nhỏ dốc và chật hẹp. Mọi bi kịch tập trung vào con hẻm dốc cạnh khách sạn Hamilton, một đoạn đường dài chừng 45 mét và nơi chật hẹp nhất chỉ rộng khoảng 3,2 mét, nối liền đại lộ Itaewon-ro với khu phố ẩm thực phía trên. Lòng hẻm vốn đã hẹp còn bị thu nhỏ hơn do một bức tường sắt xây dựng trái phép của khách sạn, tạo nên một cái phễu thắt nút cổ chai vô cùng nguy hiểm.

Mạng người hóa mong manh trong con hẻm chật hẹp

Từ khoảng 8 giờ tối, hai dòng người ngược chiều bắt đầu dồn nén mạnh mẽ vào con hẻm hẹp. Một luồng cố di chuyển xuống ga tàu ngầm để về nhà, trong khi luồng còn lại ép ngược lên các quán bar phía trên khiến mật độ nhanh chóng vượt qua ngưỡng an toàn. Mọi người bắt đầu mất kiểm soát đôi chân, không thể tự bước đi mà bị cuốn trôi hoàn toàn theo quán tính của dòng người. Sóng viễn thông và internet khu vực này cũng hoàn toàn sập vì quá tải.

Đến khoảng hơn 10 giờ đêm, tại đoạn dốc nhất của con hẻm, một vài người phía trên trượt chân ngã. Áp lực khổng lồ từ hàng ngàn người phía sau liên tục đẩy tới khiến hiệu ứng dây chuyền xảy ra ngay tức khắc. Hàng trăm người ngã chồng lên nhau thành nhiều lớp cao từ năm đến sáu tầng, tạo nên một bức tường người mắc kẹt hoàn toàn không thể nhúc nhích.

Những phút giây bất lực của lực lượng cứu hộ

Trái với suy nghĩ thông thường về cảnh tượng giẫm đạp loạn lạc, phần lớn nạn nhân tử vong vì ngạt thở do chèn ép khoang ngực. Lực ép hàng trăm kilôgam từ mọi phía khiến lồng ngực bị nén chặt, không thể co giãn để hô hấp. Sự dồn nén quá cứng khiến công tác cứu hộ lâm vào bế tắc hoàn toàn.

Xe cấp cứu và xe chữa cháy không thể di chuyển qua biển người tắc nghẽn trên đại lộ Itaewon-ro. Lực lượng cảnh sát và cứu hộ đến hiện trường chỉ biết bất lực dùng tay kéo từng người ra, nhưng các nạn nhân đã bị khóa chặt vào nhau trong đống đống người.

Đến nửa đêm, đại lộ Itaewon biến thành một bệnh viện dã chiến đẫm nước mắt khi nhân viên y tế, cảnh sát, lực lượng Cảnh sát Quân sự Mỹ gần đó và cả những người dân qua đường cuống cuồng thực hiện hồi sức tim phổi cho hàng chục nạn nhân nằm dải rác trên mặt đường.

Giọt nước tràn ly của sự chủ quan và lơ là cảnh báo

Thảm kịch Itaewon không chỉ là một tai nạn bất ngờ, mà còn phơi bày hàng loạt lỗ hổng trong công tác quản trị an toàn công cộng. Dù thành phố Seoul sở hữu hệ thống dự báo mật độ đám đông theo thời gian thực dựa trên dữ liệu di động, hệ thống này đã không hề được kích hoạt đêm đó.

Vì lễ hội Halloween là hoạt động tự phát chứ không do một đơn vị nào đứng ra đăng ký tổ chức, chính quyền địa phương đã hoàn toàn bỏ trống kịch bản kiểm soát đám đông hay phân luồng giao thông một chiều.

Lực lượng cảnh sát được bố trí đêm đó chỉ khoảng 137 sĩ quan, và phần lớn được giao nhiệm vụ phòng chống tội phạm, trộm cắp hay ma túy thay vì quản lý luồng người. Đau lòng hơn, dữ liệu điều tra sau đó cho thấy cuộc gọi khẩn cấp đầu tiên báo tin người dân đang bị ép đến chết đã gửi đến tổng đài từ lúc 6 giờ 34 phút tối, tức hơn ba tiếng trước khi thảm kịch xảy ra. Tổng cộng có ít nhất 11 cuộc gọi cấp cứu dồn dập báo tin nguy cấp nhưng lực lượng chức năng đã hoàn toàn phớt lờ và không hề có động thái can thiệp kịp thời.

Vết thương chưa lành của xã hội Hàn Quốc

Thảm kịch khép lại với con số đau thương gồm 159 người thiệt mạng và 196 người bị thương, trong đó có 27 nạn nhân là công dân nước ngoài đến từ 14 quốc gia.

Đây trở thành thảm họa đẫm máu nhất tại Hàn Quốc kể từ sau vụ chìm phà Sewol năm 2014. Cuộc điều tra sau đó đã dẫn đến việc khởi tố hàng loạt quan chức, bao gồm việc tuyên án tù đối với Trưởng Cảnh sát quận Yongsan và các sĩ quan cố tình xóa báo cáo cảnh báo an toàn nội bộ.

Đối với thế hệ trẻ Hàn Quốc, Itaewon là một vết dao cắt sâu vào tâm lý. Những người trẻ từng chứng kiến thảm họa phà Sewol năm 2014 khi còn ngồi trên ghế nhà trường, một lần nữa phải đối mặt với bi kịch mất đi bạn bè khi vừa bước vào độ tuổi trưởng thành. Thảm kịch này trở thành lời thức tỉnh tàn nhẫn về cái giá phải trả khi sự an toàn của người dân bị xem nhẹ trước sự chủ quan trong quản trị đô thị hiện đại.