Đoạn video trên chiếc xe ba bánh khiến hàng nghìn phụ huynh tranh luận

Từ một đứa trẻ từng nhận được phần lớn sự quan tâm của bố mẹ, một ngày nào đó con có thể trở thành anh hoặc chị. Em bé mới chào đời thường mang theo rất nhiều niềm vui, nhưng với đứa trẻ lớn hơn, sự thay đổi này cũng có thể đi kèm những cảm xúc khó gọi tên. Bố mẹ bận rộn hơn, thời gian dành cho con ít đi, trong khi những yêu cầu như "phải nhường em", "phải ra dáng anh/chị" bắt đầu xuất hiện nhiều hơn.

Không phải đứa trẻ nào cũng lập tức thích nghi với vai trò mới. Có em hào hứng khi có thêm em bé, nhưng cũng có em trở nên cáu gắt, thu mình hoặc không muốn gần em. Những phản ứng này đôi khi khiến cha mẹ bất ngờ, thậm chí cảm thấy tổn thương vì nghĩ con không biết yêu thương em ruột.

Một câu chuyện đang được chia sẻ trên mạng xã hội Trung Quốc gần đây đã khiến vấn đề này được bàn luận trở lại. Trong đoạn video, một người mẹ ở Hà Nam (Trung Quốc) kể rằng con gái lớn của chị tỏ rõ thái độ khó chịu với em trai mới sinh. Khi cả hai ở trên một chiếc xe ba bánh, cô bé cố ngồi tránh xa em, không muốn em chạm vào mình.

Người mẹ tỏ ra khá bất lực trước phản ứng của con gái. Cô cho rằng mình có quyền quyết định sinh thêm con và không hiểu vì sao con lớn lại không thể yêu thương em trai.

Tuy nhiên, phản ứng của cư dân mạng lại không hoàn toàn đứng về phía người mẹ. Nhiều người cho rằng trước khi trách con gái "không biết thương em", cha mẹ nên tìm hiểu xem điều gì đang khiến trẻ khó chịu.

Một người bình luận: "Em bé không làm gì sai, nhưng cũng không thể bắt anh chị lập tức yêu thương em chỉ vì hai đứa có quan hệ huyết thống".

Một ý kiến khác viết: "Sinh thêm con là quyết định của bố mẹ, không nên mặc định rằng con lớn phải nhường em mọi thứ".

Cũng có người cho rằng không thể chỉ dựa vào một đoạn video để kết luận gia đình này đang đối xử bất công với con gái lớn. Việc trẻ ghen tị, khó chịu hoặc chưa muốn gần em cũng có thể là một phản ứng trong quá trình thích nghi với sự thay đổi của gia đình.

Dù chưa thể biết chính xác mối quan hệ trong gia đình này ra sao, câu chuyện vẫn đặt ra một vấn đề quen thuộc với những gia đình chuẩn bị có thêm con về việc phải làm thế nào để đứa trẻ lớn không cảm thấy mình bị bỏ lại phía sau.

Cha mẹ cần chú ý gì khi gia đình có thêm thành viên?

1. Đừng mặc định con lớn phải yêu thương và nhường em

Nhiều cha mẹ cho rằng anh chị em ruột đương nhiên phải yêu thương nhau. Nhưng tình cảm giữa các con cũng cần thời gian để hình thành.

Một đứa trẻ có thể tò mò về em bé, cũng có thể khó chịu, ghen tị hoặc chưa muốn lại gần em. Cha mẹ có thể hướng dẫn con làm quen với em nhưng không nên ép trẻ phải thể hiện tình cảm theo một khuôn mẫu nhất định. Đặc biệt, những câu như "Con là anh/chị thì phải nhường em" nếu được lặp lại quá thường xuyên có thể khiến trẻ cảm thấy mình luôn là người phải chịu thiệt trong gia đình.

2. Đừng chỉ chia đều đồ dùng, hãy chú ý đến thời gian và sự quan tâm

Một số cha mẹ nghĩ rằng đối xử công bằng nghĩa là mua cho mỗi con những món đồ có giá trị tương đương hoặc không để con nào thiếu thốn về vật chất. Nhưng với trẻ, sự công bằng còn nằm ở việc bố mẹ có lắng nghe mình hay không, có dành thời gian riêng cho mình hay không và những cảm xúc của mình có được coi trọng hay không.

Khi em bé ra đời, cha mẹ khó tránh khỏi việc dành nhiều thời gian hơn cho em. Điều có thể làm là chủ động duy trì những khoảng thời gian riêng với con lớn, dù chỉ là cùng ăn một bữa cơm, đi mua đồ hoặc trò chuyện trước khi đi ngủ.

3. Đừng biến con lớn thành "người lớn thứ hai" trong nhà

Có thêm em không có nghĩa anh chị phải lập tức trở thành người chăm sóc em. Những việc nhỏ như lấy tã, lấy đồ chơi hoặc chơi cùng em có thể là cách để trẻ tham gia vào cuộc sống của gia đình. Nhưng nếu cha mẹ thường xuyên yêu cầu con lớn trông em, nhường em hoặc chịu trách nhiệm cho em, trẻ rất dễ cảm thấy mình bị lấy mất một phần tuổi thơ.

Trách nhiệm chăm sóc trẻ nhỏ trước hết vẫn thuộc về người lớn. Anh chị có thể hỗ trợ, nhưng không nên bị biến thành người phải gánh trách nhiệm thay cha mẹ.

4. Không so sánh hai đứa trẻ với nhau

Khi các con lớn dần, việc so sánh càng dễ xuất hiện. "Em ngoan hơn anh", "Chị học giỏi hơn em" hay "Sao con không được như anh/chị?" đều có thể khiến mối quan hệ giữa các con trở nên cạnh tranh.

Thay vì đánh giá con này dựa trên con kia, cha mẹ nên nhìn vào sự tiến bộ của từng đứa trẻ và ghi nhận điểm mạnh riêng của mỗi con. Anh chị em có thể khác nhau về tính cách, năng lực và sở thích. Công bằng không có nghĩa là đối xử với mọi đứa trẻ giống hệt nhau, mà là mỗi người đều được tôn trọng và có nhu cầu riêng được nhìn nhận.

Sinh con thứ hai có thể mang đến thêm nhiều niềm vui cho gia đình, nhưng cũng là một thay đổi lớn đối với đứa trẻ đã quen với việc mình là con một. Vì vậy, bên cạnh việc chuẩn bị cho em bé mới chào đời, cha mẹ cũng cần để ý đến cảm xúc và nhu cầu của đứa trẻ lớn.

Con có thể cần thời gian để thích nghi, có thể xuất hiện những cảm xúc tiêu cực và đôi khi cư xử chưa đúng. Thay vì vội gắn cho trẻ những nhãn như "ích kỷ", "không biết thương em" hay "không hiểu chuyện", cha mẹ có thể bắt đầu bằng việc tìm hiểu nguyên nhân phía sau phản ứng đó.

Sự xuất hiện của một thành viên mới không nên khiến đứa trẻ lớn cảm thấy mình mất đi vị trí trong gia đình. Khi cả hai đứa trẻ đều biết rằng mình vẫn được yêu thương và tôn trọng, việc xây dựng mối quan hệ anh chị em cũng sẽ có nền tảng tốt hơn.